Als Kiev niet aanwezig is bij vredesgesprekken tussen Rusland en Amerika, kunnen de Oekraïners een eventueel akkoord ook niet aanvaarden. Dat heeft de Oekraïense president Volodimir Zelenski gezegd. Ook net voor aanvang van de NAVO-top in Brussel was de teneur duidelijk: Europa en Oekraïne moeten aan tafel zitten als Poetin en Trump onderhandelingen willen opstarten.
"Oekraïne zal geen deal tussen Rusland en VS aanvaarden als die zonder ons tot stand komt", zegt president Zelenski
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft gereageerd op het nieuws dat Amerika en Rusland vredesgesprekken over de oorlog willen opstarten. Volgens Zelenski is het noodzakelijk dat zijn land en de andere Europese lidstaten mee aan tafel zitten tijdens die besprekingen. "Oekraïne zal geen vredesakkoorden tussen de Verenigde Staten en Rusland accepteren als die zonder Kiev tot stand komen", klinkt het.
De verklaring komt er na de opvallende toespraak die de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth gisteren gaf: een terugkeer naar de Oekraïense grenzen van voor 2014 is onrealistisch, net als de droom om deel uit te maken van het NAVO-bondgenootschap.
Daarnaast heeft de Amerikaanse president Donald Trump een telefoongesprek gehad met zijn Russische collega Vladimir Poetin: de 2 zullen onderhandelingen over Oekraïne opstarten en elkaar mogelijk in elkaars land of in Saoedi-Arabië ontmoeten. "Er is een goede kans dat we de oorlog zo kunnen beëindigen", schreef Trump op zijn Truth Social.
Hegseth heeft nu ook laten weten dat het gesprek met Poetin "geen verraad is aan de Oekraïense militairen". Hij zei dat de Verenigde Staten al meer dan 300 miljard dollar hebben uitgegeven aan Oekraïense hulp, maar dat Trump nu in staat is om vrede te creëren tussen de 2 strijdende naties.
Zelenski heeft ook gereageerd op het feit dat Trump eerst met Poetin heeft gebeld en pas daarna naar hem heeft gebeld. Volgens Zelenski is de timing geen teken dat Amerika zijn focus op Rusland legt, maar hij spreekt wel over een "onaangenaam" detail.
Bekijk: Bert De Vroey: "NAVO-baas Mark Rutte probeert de boel ondertussen te sussen"
"Niet zonder Oekraïne over Oekraïne onderhandelen"
De Europese lidstaten maken zich duidelijk zorgen over wat uit zulke onderhandelingen kan komen. In een gezamenlijke verklaring zijn onder meer Duitsland, Polen, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Commissie duidelijk: als er vredesgesprekken komen, dan moet Europa mee aan tafel zitten. De Europese lidstaten willen niet dat er zonder Oekraïne of zonder hen een akkoord wordt opgesteld.
Ze hebben dan ook geen garantie gekregen dat ze deel zullen uitmaken van de gesprekken. Die moet er wel komen, hebben verschillende ministers van Defensie duidelijk gemaakt. Zij komen vandaag samen in Brussel voor een topoverleg in het hoofdkwartier van de NAVO.
De Britse minister van Defensie John Healey benadrukte een boodschap die al lang rondgaat in Europese kringen: "er kunnen geen onderhandelingen zijn over Oekraïne zonder Oekraïne". Healey wil dat de Oekraïners het best mogelijke uitgangspunt hebben wanneer de onderhandelingen starten, "om een duurzame vrede te bereiken en verdere agressie te vermijden". Die boodschap weerklinkt bij verschillende andere ministers.
De Duitse minister Boris Pistorius is alleszins niet te spreken over de manier waarop de Amerikanen de aankomende onderhandelingen hebben aangekondigd. Volgens hem heeft Trump al toegevingen aan Rusland gedaan, nog voor de gesprekken zijn begonnen.
"Naar mijn mening was het beter geweest om het mogelijke NAVO-lidmaatschap van Oekraïne of het mogelijke verlies van grondgebied van het land pas aan de onderhandelingstafel te bespreken", zei Pistorius tegen de aanwezige pers, "en niet van tevoren van tafel te vegen".
Sommige ministers, zoals de Zweedse Pal Jonson, vinden zelfs niet dat de NAVO-droom van Oekraïne moet worden opgeborgen. "De toekomst van Oekraïne ligt bij de NAVO, zodra het land voldoet aan alle voorwaarden", klonk het.
Rutte wil meer investeringen in Defensie
De secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte zegt dat er een duidelijke tendens te merken is bij de NAVO-lidstaten, "namelijk dat we liever vroeger dan later vrede in Oekraïne willen zien". Ook Rutte wil een oplossing voor de lange termijn zien, waarbij "de NAVO Rusland geen vierkante meter grond meer mag laten innemen".
Tijdens de NAVO-top zal niet alleen de situatie in Oekraïne worden besproken, maar ook een ander pijnpunt: de Europese investeringen in de NAVO en defensie. Momenteel komen heel wat landen - inclusief België - nog niet aan de 2 procent van het BBP die ze aan defensie moeten uitgeven.
Rutte wil vooral dat de landen meer inzetten op de defensie-industrie. “We produceren niet genoeg en dat is een collectief probleem", zei Rutte nog. "We hebben fantastische defensie-industrieën, maar we produceren veel te weinig."
