De Nederlandse milieuorganisatie Milieudefensie gaat in cassatie in de klimaatzaak die ze heeft aangespannen tegen het olie- en gasbedrijf Shell. Milieudefensie wil dat de rechter Shell toch verplicht om minder uit te stoten, en concrete doelstellingen oplegt. 3 maanden geleden had de rechter in beroep nog geoordeeld dat dat niet kon.
Nederlandse klimaatzaak gaat in cassatie: milieu-organisatie wil dat rechter Shell toch verplicht om minder uit te stoten
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
In 2021 volgde de rechter in eerste aanleg Milieudefensie nog. Die besloot toen dat Shell zijn CO2-uitstoot tegen eind 2030 moet terugbrengen met netto 45 procent ten opzichte van het niveau van 2019.
Maar Shell vocht dat vonnis aan. In november 2024 oordeelde de rechter in beroep dat Shell weliswaar een verantwoordelijkheid draagt in de klimaatverstoring, maar dat het niet aan een rechtbank is om een bedrijf specifieke reductiedoelstellingen op te leggen.
De milieuvereniging Milieudefensie, die de rechtzaak aanspande, gaat nu dus in cassatie. Toch noemt Milieudefensie-directeur Donald Pols die uitspraak in beroep "een belangrijke stap vooruit". "De rechters hebben geoordeeld dat een bedrijf als Shell de macht heeft om de klimaatcrisis te remmen."
"De rechter oordeelde dat Shell zijn uitstoot moet verminderen, maar niet met welk percentage. Om de klimaatcrisis te remmen is zo'n percentage essentieel en daarom stappen we nu samen met onze mede-eisers naar de hoogste rechter", zegt Donald Pols, directeur van Milieudefensie. Hij vraagt een reductieverplichting van 50 procent tegen 2030.
De rechter stelde in beroep ook dat de klimaatwetenschap onvoldoende basis biedt om een individueel bedrijf bepaalde reductiedoelstellingen op te leggen. Maar daar heeft Milieudefensie zijn twijfels bij.
"We zien niet in waarom de rechter bij twijfel dan helemaal géén reductiepercentage oplegt, terwijl het Hof tegelijkertijd oordeelt dat Shell een gevaar is met zijn uitstoot", zegt Pols. "Mensen hebben het recht om te worden beschermd tegen een inbreuk op hun rechten."
Historische klimaatzaak
Daarmee zet Milieudefensie een nieuwe stap in een historische klimaatzaak die al in 2018 werd opgestart. De zaak wordt met argusogen gevolgd, en dat wereldwijd. Het was toentertijd immers de eerste klimaatzaak in zijn soort van een milieuorganisatie tegen een bedrijf.
In 2021 veroorzaakte de uitspraak in eerste aanleg veel ophef. De rechter legde Shell toen niet alleen op om zijn rechtstreekse uitstoot af te bouwen, bijvoorbeeld van zijn fabrieken en andere productieprocessen, maar ook de uitstoot die veroorzaakt wordt wanneer gas en olie verbrand worden. Dat is een veelvoud van de rechtstreekse uitstoot.
De uitspraak vormde een belangrijk precedent. In de jaren nadien volgden er wereldwijd gelijkaardige klimaatzaken tegen bedrijven, in ons land bijvoorbeeld tegen TotalEnergies.
Shell zelf argumenteert dat het niet als enige verantwoordelijk gesteld kan worden voor de klimaatverstoring.
Eerder dan zijn uitstoot te verminderen, heeft Shell sinds 2021 zijn klimaatdoelstellingen teruggeschroefd. Het wil nu nog 15 tot 20 procent minder broeikasgassen uitstoten in 2030 in vergelijking met 2016. Voordien was dat nog 45 procent tegen 2035. Shell wil de gasproductie ook optrekken. Volgens CEO Wael Sawan is dat nodig om Shell aantrekkelijk te houden voor beleggers.
Nu Milieudefensie in cassatie gaat, blijft Shell in een schriftelijke reactie bij de redenering dat het niet alleen verantwoordelijk gesteld kan worden.
"Wij geloven dat de beslissing van het gerechtshof om de vordering van Milieudefensie in zijn geheel af te wijzen de juiste is. Wij zijn ervan overtuigd dat we ook bij de Hoge Raad in het gelijk gesteld zullen worden", schrijft Frans Everts, president-directeur van Shell Nederland.
“Ondertussen gaan wij door met onze strategie. We willen een sterker bedrijf worden met minder uitstoot. Inmiddels hebben we wereldwijd meer dan 74.000 publieke laadpunten, waarvan zo'n 1.800 in Nederland. En de bouw van Holland Hydrogen 1, de grootste waterstoffabriek van Europa, vordert gestaag".
