Shell hoeft dan toch zijn uitstoot niet verder terug te dringen dan het zelf wil om de klimaatopwarming te beperken. Dat heeft een Nederlandse rechter in Den Haag vandaag in beroep beslist. De rechter vindt dat Shell wel degelijk een verantwoordelijkheid draagt in de klimaatcrisis, maar dat het bedrijf geen specifieke reductiedoelstellingen opgelegd kan worden. Milieudefensie, de milieuorganisatie die Shell voor de rechter sleepte, bekijkt of het in cassatie gaat.
Nederlandse rechter veegt in beroep uitspraak in historische klimaatzaak van tafel: Shell hoeft uitstoot niet terug te dringen
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Daarmee draait de rechtbank in Den Haag in beroep een historische uitspraak uit 2021 terug. Toen besloot de rechter in eerste aanleg dat de klimaatverandering een bedreiging vormt voor de mensenrechten. Het beleid van Shell zou leiden tot "onrechtmatige gevaarzetting": iemand schade berokkenen door een gevaarlijke situatie te veroorzaken.
De rechter besliste in 2021 dat Shell zijn CO2-uitstoot tegen eind 2030 moet terugbrengen met netto 45 procent ten opzichte van het niveau van 2019.
Shell ging in beroep tegen die uitspraak, en daarover sprak de rechter zich vandaag uit. Die bevestigt dat Shell een verantwoordelijkheid heeft tegenover de burgers om zijn CO2-uitstoot terug te dringen, maar oordeelt ook dat het bedrijf geen specifieke doelstellingen opgelegd kan worden.
Volgens de rechter biedt de klimaatwetenschap onvoldoende basis om een individueel bedrijf bepaalde reductiedoelstellingen op te leggen. Het is aan de overheid om klimaatbeleid te voeren. De rechter volgt ook het argument van Shell dat andere bedrijven meer olie- en gas zouden produceren als Shell dat zou afbouwen.
In 2021 veroorzaakte de uitspraak veel ophef. Het was toen de eerste klimaatzaak tegen een bedrijf. Het betrof bovendien niet alleen de uitstoot van Shell zelf, bijvoorbeeld van zijn fabrieken en andere productieprocessen, maar ook de uitstoot die veroorzaakt wordt wanneer gas en olie verbrand worden.
De uitspraak vormde een belangrijk precedent. In de jaren nadien volgden er wereldwijd gelijkaardige klimaatzaken tegen bedrijven, in ons land bijvoorbeeld tegen TotalEnergies.
Verantwoordelijk voor klimaatverstoring
"Dit doet pijn", reageert Milieudefensie-directeur Donald Pols. Die organisatie noemt Shell "een van de grootste vervuilers ter wereld" en spande daarom de rechtzaak aan.
“Een ding is helder: het aanpakken grote vervuilers is een marathon en geen sprint. We gaan hoe dan ook door tot alle vervuilende bedrijven stoppen met het veroorzaken van gevaarlijke klimaatverandering."
Of dat betekent dat Milieudefensie in cassatie gaat, kan de organisatie nog niet zeggen. "We analyseren eerst het arrest."
Milieudefensie vindt dat Shell niet genoeg doet om zijn uitstoot terug te dringen en in lijn te brengen met het klimaatakkoord van Parijs. Dat stelt dat de wereldwijde klimaatopwarming beperkt moet worden tot "een eind onder" de 2 graden Celsius in vergelijking met pre-industriële tijden. Klimaatwetenschappers zien dat als een belangrijke symbolische grens: warmt het klimaat nog verder op, dan worden de gevolgen snel veel onvoorspelbaarder.
Shell heeft klimaatambities afgezwakt
Shell ging in augustus 2021 in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechter. Het bedrijf stelde onder andere dat één bedrijf alleen niet verantwoordelijk kan gesteld worden voor de klimaatverandering. De toenmalige CEO Ben van Beurden wees ook op Shells ambitie om tegen 2050 een energiebedrijf te worden "met netto nul uitstoot".
Maar Shell heeft intussen een nieuwe CEO, Wael Sawan. Eerder dan zijn uitstoot te verminderen, heeft het bedrijf sinds 2021 zijn klimaatdoelstellingen teruggeschroefd. Het wil nu nog 15 tot 20 procent minder broeikasgassen uitstoten in 2030 in vergelijking met 2016. Onder de vorige CEO was dat nog 45 procent tegen 2035. Shell wil de gasproductie ook optrekken.
Volgens Sawaen maakten de klimaatdoelstellingen Shell minder aantrekkelijk voor beleggers. "Ook duurzame investeringen moeten financieel houdbaar zijn, en dat waren ze niet altijd. Dat zorgde voor een lage waardering op de beurs", zei hij in een interview met de Nederlandse krant NRC. Shell vindt dat het aan de overheid is om een gelijk speelveld op te leggen aan alle energiebedrijven.
Volgens de ngo Carbon Majors, die het aandeel van bedrijven onderzoekt in de klimaatverstoring, is Shell verantwoordelijk voor 2 procent van alle door de mens uitgestoten broeikasgassen. Het staat daarmee op de 9de plaats in de lijst van bedrijven met het grootste aandeel in de klimaatcrisis.
