De maatregelen die de Europese Unie in 2022 heeft genomen om de vele vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen, hebben daadwerkelijk aan de behoeften van de Oekraïense vluchtelingen voldaan. Dat concludeert de Europese Rekenkamer (ERK) na een interne audit. De Unie heeft voor de opvang van oorlogsvluchtelingen geen extra geld uitgetrokken, maar de lidstaten kregen wel meer flexibiliteit met andere Europese middelen. Een strategie die zijn vruchten bleek af te werpen.
Europese Unie heeft Oekraïense vluchtelingenstroom goed aangepakt, blijkt uit interne audit
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Met meer dan 4 miljoen zijn ze: de mensen die sinds de start van de grootschalige Russische inval in 2022 Oekraïne zijn ontvlucht. Het leeuwendeel van deze vluchtelingen vond zijn toevlucht in Duitsland (1,1 miljoen), Polen (984.000), Tsjechië (379.000) en Spanje (222.000). Ons land ving volgens de officiële cijfers ruim 85.000 mensen op, meer dan Frankrijk, maar minder dan Nederland.
Om die vluchtelingenstroom in goede banen te leiden, ondernam het Europese mechanisme voor het cohesiebeleid bij vluchtelingen binnen de Unie (CARE) concrete actie. Er werd geen extra geld vrijgemaakt voor de opvang van de miljoenen Oekraïense vluchtelingen, maar de lidstaten kregen wel meer flexibiliteit met andere Europese middelen (geld dat bijvoorbeeld bedoeld was om de naweeën van de coronapandemie aan te pakken). Daardoor werd het een stuk eenvoudiger om EU-geld te gebruiken om projecten ter ondersteuning van de vluchtelingen te financieren.
Concrete cijfers heeft de Europese Unie niet, maar Italië en Polen zouden respectievelijk 60 en 70 miljoen euro uit het corona-steunfonds overgeheveld hebben naar projecten voor de opvang van vluchtelingen. Over de hele Europese Unie zou dat bedrag een stuk hoger liggen: ongeveer 970 miljoen euro. Die Europese middelen werden dan verder aangevuld met nationale middelen.
Die aanpak heeft zijn vruchten afgeworpen, oordeelt de Europese Rekenkamer nu na een interne audit. "De CARE-maatregelen waren bedoeld om de lidstaten de flexibiliteit, directe beschikbaarheid en de vereenvoudiging te bieden die zij nodig hadden om deze vluchtelingen doeltreffender te kunnen ondersteunen", zegt George-Marius Hyzler, lid van de Europese Rekenkamer en verantwoordelijk voor de controle.
Geen concrete cijfers
De Rekenkamer blikt dus positief terug op de genomen maatregelen, al zijn er ook enkele zaken die in de toekomst beter kunnen. "De auditors bekritiseren de gebrekkige opvolging van de toegewezen middelen", zo staat in het persbericht. "De Commissie is zelf niet in staat om bij te houden hoeveel financiering in totaal wordt gebruikt voor vluchtelingensteun in het kader van CARE."
"Bovendien heeft de Commissie geen specifieke gegevens over het aantal programma’s ter ondersteuning van vluchtelingen uit Oekraïne, noch over algemene manier om die programma's te evalueren." De instroom van vluchtelingen en de daarmee samenhangende migratieproblemen hebben niet alle lidstaten in gelijke mate getroffen, wat resulteert in verschillen in het gebruik en de omvang van de CARE-maatregelen. "Bijgevolg kan de doeltreffendheid van CARE niet worden gemeten."
