In Roemenië heeft zittend president Klaus Iohannis zijn ontslag aangekondigd. Iohannis zou aanvankelijk aan de macht blijven tot een opvolger is verkozen, maar stapt woensdag op nu de uiterst rechtse oppositie van plan is om een afzettingsprocedure op te starten. Iohannis kwam steeds meer onder druk te staan na de annulatie van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen.
Zittend president Iohannis kondigt ontslag aan in Roemenië na commotie over geannuleerde verkiezingen
Freek Willems
Gepubliceerd:
De politieke crisis in Roemenië is in een nieuwe fase beland: huidig president Klaus Iohannis heeft aangekondigd dat hij komende woensdag, op 12 februari, ontslag zal nemen.
Eigenlijk was de tweede en laatste termijn van Iohannis al op 21 december verlopen, maar het Grondwettelijk Hof annuleerde de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, op 24 november, wegens het vermoeden van een gemanipuleerde socialemediacampagne. De eerste ronde moet nu worden overgedaan op 4 mei. Iohannis besloot na die annulatie aan de macht te blijven tot een opvolger is verkozen, op aangeven van het Grondwettelijk Hof.
De uiterst rechtse oppositie was het daar niet mee eens en kondigde aan dat ze een afzettingsprocedure tegen president Iohannis zou opstarten. De oppositie vindt dat Iohannis al eerder had moeten opstappen. Een deel van de Roemeense bevolking trok de voorbije weken ook geregeld de straat op om te betogen tegen de president.
Iohannis wil die afzettingsprocedure kennelijk niet afwachten. "Ze zal zowel in binnen- als buitenland gevolgen hebben. Om Roemenië en de Roemeense bevolking een crisis te besparen, zal ik mijn positie verlaten", verklaarde de president tijdens een persconferentie in de hoofdstad Boekarest. Hij blijft erbij dat hij de grondwet nooit heeft geschonden. Senaatsvoorzitter Ilie Bolojan zal hem - met beperkte bevoedgheden - vervangen als interim-president tot een opvolger is verkozen.
De - geannuleerde - eerste ronde van de presidentsverkiezingen werd op 24 november verrassend gewonnen door de uiterst rechtse en pro-Russische kandidaat Calin Georgescu. Hij nam tijdens de kiescampagne pro-Russische en antiwesterse standpunten in. Georgescu gaf onder meer kritiek op de steun van zijn land aan de NAVO en de Europese Unie, waarvan Roemenië lid is.
De tweede ronde had in december moeten plaatsvinden, maar enkele dagen daarvoor annuleerde het Grondwettelijk Hof de uitslag van de eerste ronde. Volgens het Hof was er sprake van manipulatie via sociale media. Georgescu zou hebben geprofiteerd van een gecoördineerde en betaalde campagne op TikTok, terwijl hijzelf beweerde geen cent te hebben uitgegeven aan zijn kiescampagne. Volgens het Hof zou hij ook voorgetrokken zijn door het algoritme van het socialemediaplatform.
Er wordt vermoed dat Rusland daar een hand in heeft gehad. Rusland zou op TikTok, maar ook op Instagram, duizenden accounts hebben aangemaakt die Georgescu hebben gepromoot. Zowel de Roemeense regering als de Europese Commissie is een onderzoek gestart. Er wordt onder meer onderzocht of TikTok voldoende heeft gedaan om het risico op buitenlandse inmenging in te perken.
Georgescu sprak van een "georganiseerde staatsgreep" en trok naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, maar dat heeft zijn klacht verworpen.
Georgescu is op 4 mei opnieuw kandidaat. De pro-Europese partijen hebben zich intussen achter 1 kandidaat geschaard: oud-Senaatsvoorzitter Crin Antonescu. De sociaal-democratische premier Marcel Ciolacu is geen kandidaat meer. Hij eindigde in november op de derde plek en kondigde meteen zijn ontslag aan. Intussen vonden er in Roemenië wel al parlementsverkiezingen plaats, waarna Ciolacu opnieuw tot premier werd benoemd.
Elena Lasconi, van de liberaal-conservatieve hervormingspartij USR, werd in november tweede achter Georgescu. Zij is nu bereid om zich uit de verkiezingen terug te trekken als de peilingen aangeven dat Antonescu een kans maakt om Georgescu te verslaan.
In Roemenië, een buurland van Oekraïne en lid van de EU en de NAVO, heeft de president een aanzienlijke invloed op de nationale veiligheid en het buitenlandse beleid. Een ambtstermijn duurt er 5 jaar. Huidig president Klaus Johannis is dus al 10 jaar president en kon niet voor een derde termijn gaan.
