Parket opent onderzoek nadat koppel uit Vlaams-Brabant voor bijna 100.000 euro opgelicht is met valse advertentie van Fatma Taspinar 

"Fatma Taspinar nam afscheid van het gewone leven", "Het lot van journaliste Fatma Taspinar is bekend" en "Dit had niemand verwacht". De kans is reëel dat je zo'n titel al eens hebt zien passeren via sociale media. Helemaal in de lay-out van een krant. Maar: vals. 

Want met die valse advertenties proberen oplichters mensen te overtuigen om te investeren in crypto, digitaal geld. Maar opnieuw: vals. 

Zo kan je veel geld verliezen, ondervond ook een koppel van 59 en 62 jaar oud uit Vlaams-Brabant. Zij verloren zo maar liefst 94.000 euro en doen hun verhaal nu anoniem aan Het Nieuwsblad en aan VRT NWS. 

"In het artikel werd mevrouw Taspinar opgevoerd als bekende Vlaming die met succes in cryptocurrency had geïnvesteerd. Mijn echtgenote werd hierdoor overtuigd om ook te investeren, om zo haar moeder financieel te ondersteunen", vertelt Luk* (een schuilnaam, de echte namen zijn bekend bij de redactie). Hijzelf was er in eerste instantie niet van op de hoogte. 

Toen de vrouw van het koppel op die advertentie klikte, kreeg ze meteen iemand in perfect Nederlands aan de lijn, die haar voorstelde om 249 euro inschrijvingsgeld te betalen. De dagen en weken nadien bleven de oplichters achter de advertentie de vrouw bestoken met verleidelijke aanbiedingen om telkens meer te investeren, tegen telkens hogere winsten. 

Zijn vrouw investeerde zo duizenden en duizenden euro's. "Twee maanden lang werd ze aan het lijntje gehouden en kreeg ze de indruk dat haar investering winst opleverde. Dat leek haar aannemelijk, ook door de stijging van de cryptokoersen in aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen."

Tot ze begin december nog een storting moest doen, ditmaal van 55.000 euro. "Zogezegd om de investering en de fictieve winst vrij te maken."

Het koppel rook onraad en begon te vermoeden dat ze bedrogen waren. Ze gokken dat ze opgelicht werden door Russische hackers. "Maar de communicatie met de zogenaamde medewerkers verliep volledig in perfect Nederlands, met een duidelijke Nederlandse tongval."

"Een diepe crisis", zo noemt Luk het. "We voelen ons machteloos en weten niet welke verdere stappen we kunnen ondernemen." Het koppel deed inmiddels aangifte bij de politie en maakte een melding bij Safeonweb. "Maar het lijkt bijzonder moeilijk om de juiste instanties te vinden die ons kunnen helpen bij het onderzoeken van deze fraude."

Het parket heeft een onderzoek geopend naar de cryptofraude, maar kan voorlopig niet meer details kwijt over het onderzoek.

Minister voor Consumentenzaken Rob Beenders (Vooruit) noemt de praktijken "verschrikkelijk". "Ik roep iedereen op om voorzichtig te zijn en zo'n nepadvertenties altijd te melden op ConsumerConnect, een platform om misbruiken zoals deze te melden. Dat is echt nodig om anderen te beschermen."

Of de slachtoffers hun geld nog ooit terugzien, lijkt heel twijfelachtig.

Fatma Taspinar vindt het "verschrikkelijk" dat haar naam en foto gebruikt worden om mensen op te lichten. Ze krijgt wekelijks berichten dat er opnieuw zulke nepadvertenties zijn. "Wie zoiets ziet passeren, klik er niet op. Ik mag geen reclame maken en ik doe ook niet aan crypto. Dus ik wil oproepen om vooral nooit te klikken op zo'n artikel."

"Het is ook al heel lang aan de gang, na de uitzending van WinWin is er ook contact geweest met het gerecht, maar het is gewoon heel moeilijk om die advertenties uit te roeien", zegt ze nog. 

Ze wenst het koppel uit Vlaams-Brabant ook veel sterkte toe: "Ik vind het echt heel erg". 

De Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) geeft ook heel wat tips om zo'n fraude te herkennen. 

• Kijk naar het webadres of de URL van het artikel in de adresbalk. Komt dit overeen met het medium dat zogezegd het artikel verspreidt? 

• Als een artikel echt schokkend nieuws heeft, valt het makkelijk terug te vinden op de originele website. Surf zelf naar de website, zonder door te klikken op links in het artikel.

• Nepartikels zijn vaak vertaald met een vertaalmachine of geschreven door AI. De tekst is dan ook vaak onnatuurlijk en bevat schrijffouten. 

• Luister bij video’s goed naar de stemmen. De stem van Erik Van Looy klinkt eerst geloofwaardig, maar krijgt dan een Nederlands accent.  

• Let op de lippen. Als er gewoon ander geluid over een video is gelegd, komen de mondbewegingen niet overeen met het geluid. In deepfakes zijn de lippen wel bewerkt om overeen te komen met het geluid. Dan is de mond vaak een stuk minder scherp in beeld dan de rest van het gezicht.  

De FSMA benadrukt dat je ook goed moet kijken naar wie de advertentie plaatst, en welke reacties er allemaal zijn. En de conclusie: "Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, is het dat meestal ook. Wees op je hoede als iemand belooft dat je slapend rijk kan worden."