Op sociale media doen opnieuw valse nieuwsberichten de ronde met daarin VRT-gezichten. Met nagemaakte interviews proberen oplichters je naar valse beleggingsplatformen te leiden. Dat doe je beter niet, want al heel wat mensen verloren er hopen geld mee.
CHECK - Alweer VRT-gezichten misbruikt in valse nieuwsberichten: zo herken je online oplichting
In het kort
Wat? Er duiken opnieuw valse nieuwsartikelen op met daarin VRT-journalisten of andere beroemdheden. Ook nagemaakte VRT-artikels en -video's doen de ronde.
Maar? Het gaat om oplichting. De valse nieuwsberichten verwijzen door naar onbetrouwbare en valse cryptomuntplatformen. Die beloven je slapend rijk te maken indien je geld investeert. Vorig jaar verloren Belgen die de financiële waakhond FSMA contacteerden, samen zo’n 15,5 miljoen euro aan frauduleuze beleggingsplatformen.
Onder andere artikels met in de hoofdrol VRT-journalist Michaël Van Droogenbroeck doen momenteel sterk de ronde. “Het gaat om volledig nagemaakte artikels”, zegt Van Droogenbroeck in de VRT NWS-podcast Het uur van de waarheid .
“In een van die artikels lijk ik een interview te doen met N-VA-voorzitter Bart De Wever. Tijdens dat valse interview zou ik zogezegd vertellen hoe ik al zo’n 30 tot 40 euro won na een investering. Maar daar klopt natuurlijk helemaal niets van.” Er doen ook nog andere versies de ronde.
De artikels zijn vals en linken door naar valse beleggingsplatformen. Die beloven dat je snel – en zonder iets te doen – geld kan verdienen als je een investering doet.
De valse VRT-artikels zijn niet de enige die de ronde doen. Eerder berichtten we al over valse nieuwsberichten met Laura Tesoro in de hoofdrol. Oplichters gebruikten ook foto’s van Karen Damen of Natalia in hun nepadvertenties. Momenteel zien we ook weer scams met televisiekok Jeroen Meus de ronde doen.
Heel wat mensen verloren al veel geld met de valse beleggingsplatformen. Ook VRT kreeg al heel wat mails van mensen met vragen en zelfs enkele berichten van mensen die opgelicht werden via de scams. Ook Van Droogenbroeck kreeg al vragen over de scam.
Deepfakes
Op sociale media is ook een video van een interview te vinden met Erik Van Looy dat hij, afgaande op de banner onderaan in beeld, aan VRT NWS zou gegeven hebben. Volgens die banner laat Van Looy “grote banken beven” en hoeven “Belgische mensen” niet meer te werken. In de video prijst Van Looy een gelijkaardig beleggingsplatform aan dat met behulp van AI ongelooflijke winsten zou uitkeren, maar waar je vooral veel geld kan verliezen.
Hoewel de stem initieel nog wel op die van Erik Van Looy lijkt, krijgt de Antwerpse presentator verder in de video plots een Nederlands accent. Het is dan ook niet echt Erik Van Looy die hier iets aanprijst. De video is een deepfake, bestaande beelden die met AI bewerkt zijn.
De originele beelden zijn terug te vinden door een screenshot van de video in te voegen bij een zoekmachine die op beeld kan zoeken, zoals Google Lens. Dan blijkt al snel dat de oplichters gebruik hebben gemaakt van een YouTubevideo die al sinds 2016 online staat. Naar aanleiding van de "Nacht van de Vlaamse Televisiesterren" werd Van Looy geïnterviewd door Newsmonkey over wie de beste presentator van Vlaanderen is. Over beleggingsplatformen zegt hij in deze video helemaal niets.
Ook Annelies Van Herck, journaalanker bij VRT NWS, dook recent op in een gelijkaardige video. Ze zit in de nieuwsstudio en kondigt een reportage aan over kersvers "miljonairskoppel John en Emily". Door de game-app "Strategic focus" zouden ze in een mum van tijd duizenden euro's hebben gewonnen.
Stijgend aantal meldingen van fraude
Het probleem is niet nieuw, zegt de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA). “In 2023 kregen we in totaal 2.170 meldingen over fraude. Dat was een stijging tegenover de vorige jaren. Ongeveer 40 procent van die meldingen ging over frauduleuze tradingplatformen”, zegt woordvoerder Jim Lannoo.
“In totaal verloren de Belgen die ons contacteerden vorig jaar zo’n 15,5 miljoen euro aan die frauduleuze beleggingsplatformen”, klinkt het. Dat cijfer heeft betrekking op wat de slachtoffers zelf aangeven verloren te zijn.
“De meeste mensen die ons contacteren, hebben al iets gestort”, zegt Lannoo. Doorgaans vragen oplichters een eerste bedrag van 250 euro om te beleggen. Volgens de statistieken van de FSMA verklaarden de slachtoffers gemiddeld 15.896 euro afhandig te zijn gemaakt.
Op hun website publiceerde het FSMA eerder al waarschuwingen voor de nepartikels met journalisten of beroemdheden in de hoofdrol. Daarin leggen ze ook uit hoe de oplichters te werk gaan.
“De ‘trader’ probeert een vertrouwensband te creëren om je ertoe aan te zetten steeds meer te beleggen”, klinkt het. “Alles lijkt perfect. Je slaagt er zelfs in een deel van je winst te recupereren. Maar bij je volgende geldopvragingen duiken onverwachte problemen op.” Dan loopt het mis.
Hoe kan je zelf nepartikels herkennen?
Enkele tips:
Kijk naar het webadres of de URL van het artikel in de adresbalk. Komt dit overeen met het medium dat zogezegd het artikel verspreidt?
Als een artikel echt schokkend nieuws heeft, valt het makkelijk terug te vinden op de originele website. Surf zelf naar de website, zonder door te klikken op links in het artikel.
Nepartikels zijn vaak vertaald met een vertaalmachine of geschreven door AI. De tekst is dan ook vaak onnatuurlijk en bevat schrijffouten.
Luister bij video’s goed naar de stemmen. De stem van Erik Van Looy klinkt eerst geloofwaardig, maar krijgt dan een Nederlands accent.
Let op de lippen. Als er gewoon ander geluid over een video is gelegd, komen de mondbewegingen niet overeen met het geluid. In deepfakes zijn de lippen wel bewerkt om overeen te komen met het geluid. Dan is de mond vaak een stuk minder scherp in beeld dan de rest van het gezicht.
Waar moet je op letten bij verdachte advertenties?
Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, is het dat meestal ook. Wees op je hoede als iemand belooft dat je slapend rijk kan worden.
Wie plaatst de advertentie? Is het een officieel profiel van een bedrijf of is het een willekeurig persoon? Als het profiel weinig volgers heeft, maar er toch veel reactie op het bericht is, is dat een alarmsignaal.
Kijk naar de reacties onder het bericht en de profielen van de reageerders. Soms wordt met valse profielen gereageerd om het bericht populairder te maken.
Conclusie
Er circuleren opnieuw valse nieuwsberichten. Daarin lijken VRT-journalisten een hoofdrol te spelen. De artikels lijken afkomstig te zijn van echte nieuwswebsites, zoals die van VRT NWS, maar dat klopt niet. We beschouwen ze daarom als onwaar.
De valse artikels linken door naar onbetrouwbare cryptoplatformen. Die beloven dat je snel rijk zal worden zonder iets te moeten doen. Het gaat echter om oplichting.
Vorig jaar verloren de Belgen die de financiële waakhond FMSA contacteerden, samen zo’n 15,5 miljoen euro aan die frauduleuze beleggingsplatformen.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network .
