De manier waarop deze regering in haar begroting rekent op een positieve impact van hervormingen en belastingverlagingen is ongezien en niet erg realistisch. Dat zegt professor economie Gert Peersman (UGent). Hij verwacht dat dat zich snel zal laten voelen. "Je ziet nu al aankomen dat men bij iedere begrotingscontrole achter de feiten zal aanlopen."
Rekent regering zich rijk met 'terugverdieneffecten'? Econoom Gert Peersman: "Ik heb het nog nooit zo extreem gezien"
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Eerst het goede nieuws voor deze regering: de richting van de plannen in het regeerakkoord is in elk geval de juiste, zo zegt professor economie Gert Peersman (UGent) in De Ochtend op Radio 1. "De ambities zijn goed en er zitten heel goede maatregelen bij."
Het begrotingstekort is vandaag gigantisch en bij ongewijzigd beleid zou het alleen nog verder oplopen. Volgens Peersman zouden de plannen die enorme ontsporing op z'n minst moeten afremmen. "De hoop is ook dat het tekort zal afnemen, maar daar ben ik minder van overtuigd."
Lof heeft hij voor de maatregelen die de arbeidsmarkt flexibeler maken, waardoor er meer mensen aan de slag zullen geraken. "En dat heeft natuurlijk een gunstig effect op de begroting. Ik denk ook aan de begeleiding en re-integratie van langdurig zieken. Ook de verschuiving van arbeid naar vermogen is een goed principe. En ik ben ook gecharmeerd door het bonus-malussysteem dat men bij de pensioenen gaat introduceren."
In dat opzicht doet deze regering het in elk geval beter dan de vorige. "Vivaldi heeft op lange termijn geen maatregelen genomen om de begroting te verbeteren. Integendeel: daar hebben ze alle minimumpensioenen fors opgetrokken waardoor de vergrijzingskosten op lange termijn zelfs zijn toegenomen."
Volgens Peersman liggen de plannen van deze regering meer in lijn met die van de regering-Di Rupo en de regering-Michel. "Ook die hebben maatregelen genomen om de pensioenkosten te drukken, waar we deze regeerperiode al van zullen beginnen te profiteren."
"Extreem optimistisch"
Maar. En er is een grote maar volgens Peersman. "Men gaat extreem optimistisch uit van de impact die die maatregelen zouden kunnen hebben. Sociale en fiscale fraude aanpakken, dat zal honderden miljoenen opleveren, bepaalde nieuwe belastingen zullen ook veel opleveren."
Men veronderstelt dat bepaalde besparingen en belastingen geen énkel negatief effect zullen hebben op bedrijven, op consumptie of op jobcreatie. Dat is een beetje vreemd
Econoom Gert Peersman (UGent)
"Of men bespaart 6,3 miljard euro op de overheidsconsumptie en schrijft 4,7 miljard nieuwe belastingen uit. Maar men veronderstelt dat dat geen énkel negatief effect zal hebben op bedrijven, op consumptie of op jobcreatie. Dat is een beetje vreemd, want er zaten veel mensen aan de onderhandelingstafel die tijdens de debatten zeiden dat dat net heel schadelijk zou zijn voor onze economie.
Doen regeringen dat niet vaak, die effecten overschatten? "Ja, maar nu is het echt extreem. Ik heb het nog nooit zo extreem gezien." Hij wijst ook naar de zogenoemde 'terugverdieneffecten' van hervormingen en belastingverlagingen. "Ze rekenen dat die alles samen zo'n 13 miljard gaan opleveren en dat er meer dan een half miljoen nieuwe jobs gaan bij komen in deze regeerperiode. Terwijl bepaalde maatregelen zelfs niet efficiënt en vrij duur zijn om jobs te creëren."
Beluister: Econoom Gert Peersman stelt zich vragen bij de begrotingsvooruitzichten van de nieuwe regering:
Wat dan wel?
Wat had deze regering dan wel moeten doen? "Er is geen harde toverformule als je horizon 5 jaar is. Dan kom je uit bij nieuwe inkomsten en bij besparingen op andere uitgaven. Hoe je dat doet, is een politieke keuze."
Peersman ziet bijvoorbeeld meer in meer doelgerichte lastenverlagingen. "Nu is die belastingverlaging heel duur: dat gaat over 4,5 miljard euro, terwijl simulaties van het Planbureau aangeven dat je daarmee maar 25.000 à 30.000 jobs creëert. Dan kost elke gecreëerde job meer dan 100.000 euro. Als je belastingen doelgericht verlaagt, op de lage inkomens, ga je vooral daar veel jobs creëren en zal de kostprijs lager zijn."
Voor mensen die op 10 jaar van hun pensioen staan, zijn er nauwelijks prikkels om langer te werken, terwijl het gewicht disproportioneel op de volgende generatie wordt gelegd
Econoom Gert Peersman (UGent)
Ook vindt de Gentse econoom dat in deze pensioenhervorming de huidige gepensioneerden en de mensen die op 10 jaar van hun pensioen staan wel heel hard gespaard worden. "Voor die mensen zijn er nauwelijks prikkels om langer te werken, terwijl het gewicht disproportioneel op de volgende generatie wordt gelegd. Daar zou je nog meer een evenwicht in kunnen zoeken."
En tot slot is Peersman van mening dat de regio's mee in bad moeten worden getrokken. "De grootste mogelijkheid om te besparen op het overheidsapparaat en op subsidies ligt daar. Nu gaan er veel centen, via opcentiemen, naar de regio's. Je zou hen kunnen responsabiliseren door bijvoorbeeld die opcentiemen te verlagen. Dan gaat de begroting er federaal op vooruit en krijgen de regio's meer prikkels om zelf te besparen."
Dat dat politiek gevoelig ligt, erkent hij. "Maar je kunt daarmee spelen: je kunt bijvoorbeeld via een staatshervorming bevoegdheden overhevelen naar regio's, maar niet meer geld."
En Europa?
Blijft de vraag, na al die kritische bemerkingen, wat Europa zal zeggen over de begroting van deze regering. Peersman haalt de schouders op. "Eigenlijk zou Europa dit niet mogen tolereren, maar ik denk dat ze daar niet veel zullen kunnen doen."
"Ook grote landen als Frankrijk en Italië staan voor zo'n inspanning, maar ook daar zie je dat ze weinig happig zijn om door te pakken. Als die landen samenspannen, zal Europa daar weinig gevolgen aan kunnen vasthangen. Pas als er een volgende grote crisis of recessie opduikt, zal dat echt problematisch worden."
