Microplastics kunnen tot in onze hersenen doordringen en de hoeveelheden worden steeds groter. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek. Er zijn gemiddeld 50 procent meer microplastics gevonden in de hersenen van overleden proefpersonen dan 8 jaar geleden. Wat de gevolgen zijn voor de gezondheid, is nog niet bekend.
Hersenen bevatten "volledige plastic lepel" aan microplastics
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
"Een volledige plastic lepel. Zo veel microplastics zitten er ongeveer in onze hersenen", zegt hoofdonderzoeker Matthew Campen van de universiteit van New Mexico aan de Amerikaanse zender CNN.
Hij zocht samen met andere wetenschappers naar micro- en nanoplastics in de hersenen, nieren en lever van enkele tientallen overledenen in de Verenigde Staten. Ze gebruikten daarvoor een nieuwe methode, die nog veel kleinere plasticdeeltjes op het spoor komt, tot amper 100 nanometer groot. Ter vergelijking: een mensenhaar is ongeveer 50.000 nanometer dik.
Wat zijn microplastics?
Microplastics zijn minuscule plasticdeeltjes (alles kleiner dan 5 millimeter) die ontstaan door slijtage van plastic. Bijvoorbeeld als plastic zakjes in de natuur belanden, maar ook door het wassen van synthetische kleding. De slijtage van autobanden is een van de grootste bronnen van microplastics.
Microplastics zijn over de hele planeet terug te vinden in het milieu, van de zeebodem tot op de hoogste berg en zelfs op Antarctica. Microplastics zitten ook in de lucht en ademen we via die weg ook in.
Er zijn al microplastics teruggevonden in de longen, het bloed en de placenta van mensen. Het is nog niet bekend welke impact microplastics hebben op de gezondheid.
De onderzoekers ontdekten dat er vooral in de hersenen grote hoeveelheden micro- en nanoplastics werden teruggevonden. "Bij normale mensen van rond de 45 tot 50 jaar oud vonden we per gram hersenweefsel gemiddeld 4.900 microgram plasticdeeltjes."
"Dat zou betekenen dat vandaag bijna 0,5 procent van het gewicht van onze hersenen afkomstig is van plastic", zegt professor Campen.
En opvallend: het is ook 50 procent meer dan wat de onderzoekers terugvonden in het brein van mensen die in 2016 zijn gestorven. Geslacht, leeftijd, herkomst of doodsoorzaak speelden geen rol in de hoeveelheid microplastics.
Drie kwart van de plasticdeeltjes was polyethyleen, de veelgebruikte kunststof in onder meer plastic zakjes, flessen en verpakkingsfolies.
Bekijk: In onze hersenen zit een volledige plastic lepel aan microplastics: is dat erg?
Dementie en microplastics
De onderzoekers ontdekten ook dat er nog meer microplastics zaten in de hersenen van 12 overleden proefpersonen met dementie. Zo'n 3 tot 5 keer meer.
"Dat is verontrustend, maar we mogen ook niet vergeten dat dementie een ziekte is waarbij bepaalde hersenfuncties zijn aangetast die het brein normaal beschermen tegen afvalstoffen", zegt professor Campen. Daardoor zouden plasticdeeltjes en andere stoffen makkelijker tot in de hersenen kunnen dringen.
"Het is dus waarschijnlijker dat de microplastics het gevolg zijn van de dementie dan dat ze de oorzaak zijn."
Meer onderzoek nodig
Ook in de lever en nieren werden microplastics teruggevonden, maar respectievelijk 7 tot 30 keer minder. Volgens de onderzoekers is het een aanwijzing dat de nieren en lever de microplastics mogelijk voor een stuk weer uit het lichaam kunnen zuiveren.
De onderzoekers benadrukken zelf dat er nog verschillende vragen onbeantwoord blijven en dat er ook hiaten in het onderzoek zitten. Zo kan het dat de nieuwe meetmethode die ze hebben gebruikt nog niet helemaal op punt staat en tot een onder- of overschatting kan leiden. Er wordt ook geen rekening gehouden met regionale verschillen.
Ook andere wetenschappers hebben kritische bedenkingen bij de studie. Ze sluiten niet uit dat de gebruikte meetmethode tot een overschatting heeft geleid van het aantal plasticdeeltjes in de hersenen.
De onderzoekers hopen vooral dat hun resultaten bewijzen dat er meer onderzoek nodig is naar de impact van microplastics op de gezondheid. Tot nog toe is enkel in dierenproeven en proeven in het labo aangetoond dat grote hoeveelheden microplastics schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Maar het is niet duidelijk of dat ook het geval is bij mensen en vanaf welke hoeveelheid.
Het onderzoek werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Medicine.
