Vertrouwenspersonen van kinderen bij scheiding vragen wettelijke verankering na stopzetting pilootproject in familierechtbank Gent

De rechtbank van eerste aanleg besliste onlangs om het pilootproject in de familierechtbank van Gent stop te zetten. Reden: een arrest van het hof van beroep. In dat arrest worden er vragen gesteld bij het aanstellen van de vertrouwenspersoon, dat is volgens het hof van beroep niet wettelijk verankerd.

De partijen kunnen, volgens het hof van beroep, ook geen standpunt innemen over het aanstellen van de vertrouwenspersoon. Ze kunnen dus enkel maar aanvaarden dat de vertrouwenspersoon de stem van het kind vertegenwoordigt. Bovendien bestaan er ook twijfels over de neutraliteit van de vertrouwenspersoon, omdat er niet genoeg transparantie is over de manier waarop de vertrouwenspersoon te werk gaat.

"Nochtans wordt het project door alle partijen bijzonder positief beoordeeld, zowel door de vertrouwenspersonen, de rechter, de ouders en de kinderen zelf", klinkt het bij de vertrouwenspersonen en de kinderrechtencommissaris. 

Eens de familierechter een vertrouwenspersoon aanstelt voor een kind worden er minstens 2 gesprekken georganiseerd tussen het kind en de vertrouwenspersoon. Daar krijgt de vertrouwenspersoon een speciale opleiding voor.

"Tijdens het gesprek proberen we niet te oordelen, niet te interpreteren en ook geen advies te geven", legt advocate en vertrouwenspersoon Nathalie Dejonghe uit. "We luisteren naar het kind, en daarna brengen we de ervaringen van het kind op de zitting bij de familierechter met de ouders. Het is niet de bedoeling dat we de polemiek tussen de ouders ophitsen."

"De kinderen krijgen dankzij de vertrouwenspersoon uitgebreid de tijd om hun ervaringen te delen. Als er meerdere kinderen zijn in het gezin, worden ze ook allemaal apart gehoord", zegt Dejonghe. "De kinderen zijn de eerste keer een beetje onwennig, toch ontstaat er al snel een vertrouwensband en zijn de kinderen bij het volgende gesprek heel enthousiast om hun verhaal te doen."

Vandaag is de familierechter wettelijk verplicht de kinderen uit te nodigen die ouder zijn dan 12 jaar voor een gesprek. "Kinderen die jonger zijn worden dus niet gehoord", zegt Dejonghe. "Terwijl worden de vertrouwenspersonen al ingeschakeld bij kinderen vanaf 6 jaar. Vandaag wordt dus een grote groep kinderen aan hun lot overgelaten."

"Er kunnen zeker aanpassingen gebeuren om de juridische problemen, die worden opgeworpen door het hof, te verhelpen. Daar zijn we ook volop mee bezig", zegt Dejonghe. "Als de vraag of er een vertrouwenspersoon mag aangesteld worden vooraf aan de ouders wordt voorgelegd, zijn de problemen eigenlijk van de baan."

"Toch moeten we ons ook de vraag stellen of een wetswijziging zich niet opdringt om de rol van de vertrouwenspersoon ook echt in de wet vast te leggen", zegt Dejonghe. "De vertrouwenspersoon bestaat wettelijk gezien wel, maar de criteria waaraan zo'n vertrouwenspersoon moet voldoen zijn niet wettelijk vastgelegd."

"Zo zou de neutraliteit en het beroepsgeheim van de vertrouwenspersoon wettelijk verankerd moeten zijn. Of de vertrouwenspersoon dan een advocaat is of iemand anders die daarvoor is opgeleid, doet dan niet meer ter zake."