Laatste kans voor Ensor en Judith van Vlaanderen, maar ook feest voor Wim Delvoye: dit zijn onze 5 weekendtips

Deze week is het nog 1 keer pieken voor James Ensor, daarna mag hij in een diepe winterslaap belanden: het Ensorjaar eindigt dit weekend, met De Langste Ensordag. 

Het KMSKA in Antwerpen opent zaterdag de deuren van 8 uur 's ochtends tot middernacht, om iedereen de kans te geven hun grote tentoonstelling 'Ensors stoutste dromen' te komen bekijken.

Woensdag liep ik er zelf nog een keer rond, en ik kan bevestigen: de expo is een succes. Volgens het museum zelf ging het in 2024 al over 221.100 bezoekers. De kerstvakantie was er nog nooit zo druk en ook tijdens een gewone woensdagmiddag zag ik dat de zalen behoorlijk vol liepen. Dat cijfer gaat dus zeker nog serieus stijgen.

Extra troef sinds deze week is 'Le meuble hanté', een gehandtekende ets van Ensor. Een oplettende medewerker van Kringwinkel zag de waarde van de ets in. Haar directie besloot om ze te schenken aan het museum. De kleine ets hangt nog 1 week tussen de meesterwerken van de Oostendse kunstenaar en zijn bekende tijdgenoten zoals Monet, Munch en Renoir. 

Ook in Museum Plantin-Moretus in Antwerpen kan je nog tot en met zondag terecht. Daar tonen ze nog veel meer etsen van Ensor, in de expo 'Ensors staten van verbeelding '.

Wie er écht geen genoeg van kan krijgen: er hangen ook enkele schilderijen van Ensor in de expo 'Maskerade, make-up & Ensor' in het MoMu, het modemuseum van Antwerpen. Die tentoonstelling loopt nog 2 weken, tot 2 februari.

Niet alleen James Ensor gaat binnenkort in winterslaap, ook de (mogelijke) resten van Judith van Vlaanderen worden na dit weekend weer opgeborgen in de doos waar ze sinds 2006 verblijven.

Bijna 20 jaar geleden werden bij de bouw van een parkeergarage enkele skeletten gevonden onder het Sint-Pietersplein in Gent. Recent onderzoek van UGent toont aan dat een van die skeletten wel eens dat van Judith van West-Francië zou kunnen zijn. Zij werd eind 9e eeuw de eerste gravin van Vlaanderen. 

Een expo in de Sint-Pietersabdij toont niet alleen de resultaten van dat onderzoek, maar laat ook zien hoe historici, archeologen en bio-antropologen werken. Je kan zelf aan de slag als onderzoeker, op enkele passen van de locatie waar Judith werd opgegraven. Historische sensatie verzekerd. 

Doe me 1 plezier: vergeet niet op de muur achteraan de grote zaal op de schakelaar te drukken, zo belicht je het skelet van Judith van Vlaanderen. De makers van de tentoonstellingen wilden respectvol omgaan met de menselijke resten. Zó respectvol dat niet elke bezoeker doorheeft dat the real thing verborgen ligt achter een geblindeerde ruit. 

In Oudenaarde, Mechelen, Brussel of Doornik zullen ze het niet graag horen, maar ik begrijp niet altijd goed waarom ze daar wild worden van wandtapijten. Wandtapijten waren bijzonder kostbaar in de middeleeuwen en de ateliers bij ons behoorden tot de wereldtop, maar ik loop er meestal snel voorbij in een museum.

Misschien moet ik de nobele kunst van het tapijt weven een nieuwe kans geven dit weekend, door een bezoek te brengen aan TAMAT. De TA staat voor TApisserie, AT voor Arts Textiles. TAMAT is dan ook het Museum voor Wandtapijten en Textielkunst in Doornik.

Die stad was in de 15e en 16e eeuw een van de belangrijke centra voor wandtapijten, maar probeert ook vandaag voor een heropleving te zorgen. Het museum was enkele maanden gesloten voor een renovatie en heropent met een gratis weekend. Hoog tijd om al die vooroordelen weg te werken.

Doornik is meteen een daguitstap waard, want je vindt er ook een door Victor Horta ontworpen Musée des Beaux-Arts.

De enige 2 Manets in een Belgische openbare collectie vind je daar. Ook bezitten ze een mooie Monet. Hun tekening van Van Gogh is nog tot zondag uitgeleend aan de National Gallery in Londen, voor de blockbusterexpo 'Van Gogh. Poets & lovers'. Kortom, Doornik bezit een opmerkelijke kunstcollectie.

En er is ook het lokale museum voor natuurwetenschappen (Musée d'Histoire naturelle et Vivarium de Tournai), dat je terug in de tijd katapulteert. Redenen genoeg voor een bezoek aan een van de oudste steden van België . En wandtapijten zijn er dus ook, jaja. 

Kunstenaar Wim Delvoye is niet vies van wat controverse, niet elk kunstwerk blijft even fris. Maar de Cloaca die dit jaar 25 jaar bestaat, die fascineert nog altijd.

Het principe van zijn Cloaca is nochtans simpel: machine imiteert menselijke spijsvertering en maakt uitwerpselen. Kunstenaar verkoopt die uitwerpselen vervolgens in blik en wordt rijk. De emoji 'lachend kakje' bestond nog niet in 2000, maar had uitgevonden kunnen zijn voor Wim Delvoye. De kunstenaar als ondernemer, daar speelt hij graag mee.   

De Cloaca (1 van de 10) zag ik ooit aan het werk en dat geurt niet prettig, kan ik je verzekeren. In Brussel staat er dit keer geen volledige 'kakmachine' opgesteld, die zijn te omvangrijk (en duur). Galerie Rodolphe Janssen toont wel een 'Cloaca travel kit', naast vele afgeleiden, merchandise en ontwerptekeningen.

Opvallend: buiten 1 exemplaar in een privécollectie in Tasmanië, blijven alle Cloaca's in het bezit van de kunstenaar. Voor Delvoye kan je het trouwens net zo goed 'eetmachine' noemen, al blijft de focus toch vooral liggen op het eindproduct. 

Dubbel feest in Brussel, want niet alleen is de Cloaca 25 jaar oud, Delvoye zelf werd dinsdag 60. Culture Club viert de kunstenaar vrijdagavond daarom ook op Radio 1.

Het werk van Kasper Bosmans heb ik 6 jaar geleden leren kennen tijdens de Biënnale van Venetië, en het is een plezier om zijn parcours verder te volgen.

Na een solotentoonstelling bij Wiels in Vorst in 2022 toont hij nu opnieuw werk in Brussel, dit keer bij CAB in Elsene. Die privéstichting promoot hedendaagse kunstenaars zoals Bosmans, en dat levert met 'Crafts & light' een interessante tentoonstelling op. Soms werkt hij met zand, boter of glas, dit keer zijn het net heel duurzame materialen zoals marmer. 

Er is niet alleen het verhaal achter elk kunstwerk. Je kan ook bewondering hebben voor de vakmensen waarmee de kunstenaar zich weet te omringen. Afgelopen jaar werkte hij nauw samen met natuursteenbedrijf Van Den Weghe uit Zulte, daar was hij artist in residence. 

De mooiste stukken marmer en onyx verwerkte Kasper Bosmans in deze nieuwe presentatie. Een metershoge, marmeren regenboog: in deze grijze, winterse periode kan ik het iedereen aanbevelen.