De Amerikaanse president Joe Biden heeft in zijn afscheidsspeech gewaarschuwd voor het gevaar dat de macht steeds meer in handen komt van een kleine groep ultrarijke mensen. Zonder namen te noemen verwees hij daarmee onder meer naar toekomstig president Donald Trump en Tesla-baas Elon Musk. Biden waarschuwde ook voor de gevolgen van machtsmisbruik en desinformatie.
Amerikaanse president Joe Biden waarschuwt in afscheidsspeech voor "machtsconcentratie bij ultrarijken"
Lina El Bakkali
Gepubliceerd:
Na vier jaar in het Witte Huis heeft de Amerikaanse president Joe Biden voor de laatste keer de Amerikaanse bevolking toegesproken als president. Komende maandag legt Donald Trump de eed af als 47e president van de Verenigde Staten.
In een speech van bijna 20 minuten neemt Biden even de tijd om terug te blikken op zijn presidentschap, naar eigen zeggen een periode van wederopbouw en transformatie. Hij somt enkele verwezenlijkingen op, zoals "de belangrijkste wapenwet in dertig jaar", de creatie van "meer dan 17 miljoen nieuwe jobs" en meer mensen "met toegang tot gezondheidszorg dan ooit tevoren". Hij haalt ook het nieuws van de dag aan: het akkoord over een staakt-het-vuren in Gaza.
Biden laat weten trots te zijn op zijn prestaties en zegt dat hij er niet genoeg erkenning voor krijgt. "Het zal tijd kosten om de volledige impact te voelen van wat we samen hebben gedaan", zegt hij. "Maar de zaadjes zijn geplant, en ze zullen de komende decennia groeien en bloeien."
Maar een gedetailleerde opsomming van zijn prestaties laat hij achterwege. In de plaats daarvan blikt Biden vooruit en waarschuwt hij de natie voor wat hij een "opkomende oligarchie" noemt.
Bedreiging democratie
"Ik wil het land waarschuwen voor enkele zaken die mij grote zorgen baren", zegt Biden. "En dat is de gevaarlijke concentratie van macht in de handen van een paar extreem rijke mensen. Zij krijgen steeds meer invloed. Dat is een bedreiging voor onze hele democratie, onze basisrechten en vrijheden."
Bekijk de belangrijkste passages van de toespraak van Joe Biden:
Hij noemt geen namen, maar het is duidelijk dat hij het onder anderen heeft over Tesla-baas Elon Musk en biotechondernemer Vivek Ramaswamy. De miljardairs zijn aangesteld door Trump om samen een nieuwe 'dienst voor bestuurlijke efficiëntie' te leiden.
"Die machtsconcentratie ondermijnt het gevoel van eenheid en een gemeenschappelijk doel. Het veroorzaakt wantrouwen en verdeeldheid. Deelnemen aan onze democratie wordt vermoeiend en zelfs ontgoochelend, en mensen hebben het gevoel dat ze geen eerlijke kans hebben."
De vrije pers brokkelt af
Amerikaanse president Joe Biden
Biden liet ook weten bezorgd te zijn over de invloed van sociale media. "Amerikanen worden bedolven onder een lawine van desinformatie, waardoor machtsmisbruik mogelijk wordt. De vrije pers brokkelt af, redacteuren verdwijnen", klinkt het.
"Sociale media controleren geen feiten meer", gaat Biden verder. Hij verwijst daarbij onder andere naar Meta-baas Mark Zuckerberg, die vorige week heeft aangekondigd de samenwerking met factcheckers in de Verenigde Staten stop te zetten.
"De waarheid wordt overstemd door leugens die worden verteld om macht en winst te verkrijgen. We moeten sociale media ter verantwoording roepen om onze kinderen, onze families en onze democratie te beschermen tegen machtsmisbruik."
Moeilijke periode
"Biden komt helder en krachtdadig voor zijn doen over", zegt Amerikacorrespondent Björn Soenens in De Ochtend op Radio 1. "Hij waarschuwt voor de toekomst, maar ziet het toch niet helemaal somber in. Hij benadrukt dat de Verenigde Staten een land is en blijft van veel mogelijkheden. Maar het land staat voor een paar moeilijke momenten."
"Tegelijkertijd zegt Biden dat hij voor veel van zijn verwezenlijkingen geen erkenning krijgt. En dat is eigenlijk wel zo. Het kwam niet altijd in het grote nieuws, maar Biden heeft heel wat gedaan tijdens zijn presidentschap. Hij wordt sociaal vaak de progressiefste president genoemd in een halve eeuw."
De overwinning van Trump wordt Biden kwalijk genomen, ook binnen de partij
Björn Soenens, Amerikacorrespondent
"Toch gaat hij de geschiedenis in als een ondergemiddelde, zwakkere president. Hij is dan ook president geworden in een moeilijke periode."
"Het waren tijden van grote inflatie en hoge benzineprijzen, waar mensen terecht boos om waren. Het volk heeft ook verschillende oorlogen zien ontstaan. Dat heeft ook heel wat woede veroorzaakt. Zeker omdat Biden volgens velen geen onvoorwaardelijke steun had mogen geven aan Israël. Daarbovenop verliep de terugtrekking uit Afghanistan heel chaotisch."
"De overwinning van Trump wordt hem ook kwalijk genomen, ook binnen de partij. Hij wordt ervan beschuldigd te lang te blijven zitten. Zo heeft hij de kans verspeeld om een sterke kandidaat naar voren te schuiven om het op te nemen tegen Trump. Wanneer Biden uiteindelijk toch een stap terug nam en Kamala Harris officieel presidentskandidaat werd, bleek zij niet sterk en helder genoeg te zijn."
