Om 07.11 uur Belgische tijd heeft SpaceX 2 onbemande maanlanders de ruimte in geschoten met één enkele raket. Het gaat om maanlanders van een Japans en een Amerikaans privébedrijf. Beide bedrijven hopen een geslaagde onbemande maanlanding uit te voeren. Zo willen ze bewijzen dat ze vracht kunnen vervoeren naar de maan en een plek veroveren in de opkomende ruimtevaarteconomie.
SpaceX lanceert 2 maanlanders van Japanse en Amerikaanse privébedrijven: wie wordt "DHL van maan"?
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Diep in de Amerikaanse nacht werd de Falcon 9-raket van SpaceX gelanceerd met de 2 maanlanders aan boord. Het gaat om de Blue Ghost-maanlander van het Texaanse ruimtevaartbedrijf Firefly Aerospace, en de Resilience van het bedrijf Ispace uit Tokyo.
Voor het Amerikaanse Firefly is het de eerste poging, voor het Japanse Ispace al de tweede. De onfortuinlijke voorganger van deze Japanse maanlander crashte in april 2023 bij de landing, tijdens de laatste meters boven het maanoppervlak.
De Amerikaanse Blue Ghost wordt binnen 45 dagen al verwacht op de maan, op 2 maart. De Japanse Resilience zal veel langer onderweg zijn. Ispace heeft geen precieze landingsdatum vastgelegd, maar zal er wellicht zo'n 4 tot 5 maanden over doen. Dat zei Ispace-CFO Jumpei Nozaki bij de Amerikaanse omroep CNN.
Dat komt doordat de maanlanders een ander traject naar de maan zullen afleggen. Het Japanse traject is er eentje dat minder energie kost, zei Nozaki. Hij maakt zich sterk dat Ispace lessen heeft getrokken uit de vorige gefaalde missie. "Alles werkte toen perfect. Er waren alleen problemen met de software en de hoogtemeter."
Maanstof
Beide maanlanders vervoeren wetenschappelijke apparatuur. De Blue Ghost zal op de maan 10 experimenten uitvoeren voor de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. Daarbij zal er onder andere geboord worden in de bodem van de maan.
Die experimenten moeten de NASA meer leren over de samenstelling van die maanbodem en van maanstof, ter voorbereiding van toekomstige menselijke missies. In 2027 wil het ruimteagentschap voor de eerste keer sinds 1972 mensen op de maan zetten. Maar deze keer wil NASA op termijn een permanente maanbasis uitbouwen, als tussenstap voor een missie naar Mars.
De Japanse maanlander Resilience dan weer heeft, naast wetenschappelijke instrumenten, ook een maanwagentje aan boord en een model van een huis, gemaakt door de Zweedse kunstenaar Mikael Genberg.
Medicatie en zonnepanelen
Volgens ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen zullen die onbemande maanlanders een belangrijke rol spelen in de toekomst van de ruimtevaart. "Wanneer er weer mensen naar de maan gaan, zullen die toestellen nodig zijn om vracht af te leveren."
"Denk bijvoorbeeld aan dringende medicatie, vervangstukken of zonnepanelen. Je kan dat dan doen met een heel dure raket die een paar ton vervoert, maar misschien heb je liever een kleine lander die een vracht van 100 kilogram op een drietal dagen naar de maan kan brengen."
Maar waarom moeten privébedrijven dat doen? Is dat niet het terrein van ruimtevaartagentschappen zoals NASA of zijn Japanse tegenganger JAXA?
"Dat past in de maaneconomie die stilaan uitgebouwd wordt", legt Ilsen uit. "Vroeger was alles van NASA: van de raketten over de ruimtecapsules en de ruimtestations tot de busjes waarmee astronauten achteraf werden opgehaald."
"Onder (de voormalige Amerikaanse president, red.) Obama is de bocht ingezet om lage-aardbaanmissies uit te besteden aan bedrijven. Daardoor hebben de Verenigde Staten nu een heel grote voorsprong voor commerciële ruimtevaart, met heel goedkope raketten en capsules. Een SpaceX-raket is nu al tot honderden keren goedkoper dan een van NASA, en je kan ze nog hergebruiken ook."
SpaceX van Elon Musk kwam als grote winnaar uit die eerste privatiseringsgolf in de ruimtevaart. "In het begin deden er een tiental start-ups mee, maar ze gingen bijna allemaal failliet. Alleen Blue Origin van Jeff Bezos heeft kunnen aanklampen, omdat er een miljardair achter zat."
SpaceX-effect
De privébedrijven die nu onbemande maanlanders lanceren, hopen een gelijkaardige positie te verwerven als SpaceX, zij het in een andere niche.
"Ze hopen een soort DHL voor de maan te worden", zegt Ilsen. "Als je als eerste kan aantonen dat je, zeg maar, efficiënt 24 kilogram kan afleveren op de maan, dan kan je een quasi-monopolie verwerven."
"Er zijn nu al Amerikaanse, Japanse, Israëlische... bedrijven die dat proberen. Ze hopen op een SpaceX-effect: je doet het als eerste, krijgt vervolgens terugkomende opdrachten, en zo kan je heel groot worden. Dan wordt jouw manier dé standaardmanier om vrachten af te leveren op de maan."
