Niet de wind, niet de droogte, nee, de verwoestende bosbranden in Los Angeles zijn het gevolg van de bescherming die een klein visje geniet. Dat beweert de verkozen president Donald Trump op sociale media. Van de pot gerukt, gewiekste zet of een beetje van beide?
Waarom Donald Trump de schuld van de bosbranden in Los Angeles op een klein visje steekt (en wat daarvan aan is)
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
1. Wat zegt Trump precies?
Zestien dodelijke slachtoffers tellen we intussen in Los Angeles en omstreken. Er is nu een gebied afgebrand met de oppervlakte van een uit de kluiten gewassen Belgische stad. Meer dan 12.000 gebouwen en auto's zijn er in vlammen opgegaan, goed voor ettelijke miljarden dollars schade.
Met dat plaatje in je achterhoofd was het op z'n minst verbazingwekkend om Donald Trump deze week op zijn eigen Truth Social-netwerk van leer te zien trekken tegen een visje.
Volgens hem zijn de bosbranden de schuld van de overheid, met name van Californisch gouverneur én Democraat Gavin Newsom, die zou geweigerd hebben om een 'verklaring voor waterherstel' te tekenen, "om een in essentie waardeloze vis te beschermen".
Trump eiste dat Newsom "mooi, proper, zoet water" Californië in laat vloeien. "Hij is de schuldige voor dit alles."
2. Een beschermde vis, waar heeft hij het over?
Die "waardeloze vis" is met name de deltaspiering (Hypomesus transpacificus), die onderdeel is van de bredere familie van spieringen, relatief kleine vissen die vrij algemeen voorkomen in de Verenigde Staten. Dat laatste geldt niet voor de deltaspiering, die enkel in de Californische Sacramento–San Joaquin-rivierdelta leeft en die bijzonder bedreigd is.
De deltaspiering, zilver van kleur en amper 5 à 7 centimeter lang, was van oudsher een essentiële voedingsbron, onder meer voor de zalmen in het gebied, maar ook voor de mens. Vanaf het midden van de 20e eeuw begon de spieringpopulatie er aan een dramatische val. In die mate dat er vandaag nog zelden of nooit meer een wordt gespot.
De introductie van vreemde mossel- en schelpensoorten verstoorde de voedselketen van het visje en vervuild water vanuit landbouwgebied stroomde in de delta en maakte het moeilijk te overleven. Tegelijk werd (en wordt) vers water uit de rivierdelta gepompt om steden en boerderijen te bevoorraden.
In de jaren 90 werd de deltaspiering als "bedreigd" bestempeld en tegen 2010 kreeg het visje effectief wettelijke bescherming in Californië. Een van de elementen van die bescherming, en nu komen we stilaan waar we moeten zijn, was dat de manier waarop er voordien volop water uit de rivierdelta werd gepompt, enigszins aan banden werd gelegd.
Dat zorgt ervoor dat de vissen in theorie minder makkelijk kunnen komen vast te zitten in pompkleppen en -ventielen en vooral: dat er voldoende zoet water voor hen overblijft.
3. Dus Trump heeft een punt: er wordt wel degelijk minder zoet water opgepompt in Californië?
Klopt, maar de grootste beperkingen van dat oppompen van water hangen wel niet samen met dat visje. De belangrijkste restricties zijn vooral bedoeld om te vermijden dat almaar meer zout water uit de oceaan stroomopwaarts zou vloeien, waardoor het water onbruikbaar wordt als drink- én irrigatiewater.
Hoewel die beperkingen op langere termijn de boeren zouden moeten helpen - met zout water kan je nu eenmaal je akkers niet bevloeien - zijn ze op korte termijn een doorn in hun oog. In hun ogen kiest de overheid liever voor de bescherming van een onooglijk en zo goed als uitgestorven visje dan voor hun bedrijven, hun velden en uiteindelijk de algemene voedselvoorziening.
Statements over de deltaspiering krijgen veel politiek gewicht door partijpolitieke stellingnames die weinig of niets te maken hebben met water
Milieusocioloog Caleb Scoville
Die onvrede en dat wantrouwen tegenover de overheid capteren Trump en de zijnen slim. Eigenlijk foetert de rechterzijde van de Amerikaanse politiek al jaren over dat soort beperkende regelgeving in de staat. Trump heeft er uiteindelijk voor een deel zijn verkiezingsoverwinning aan te danken: hij pleit voor een sterke deregulering, minder overheidsregeltjes dus, en dat in de hele VS.
Die politieke boodschap is de essentie van Trumps post, niet die arme vis. Of zoals milieusocioloog Caleb Scoville vorige zomer schreef : "Statements over de deltaspiering krijgen veel politiek gewicht door partijpolitieke stellingnames die weinig of niets te maken hebben met water."
4. En wat heeft dat visje dan met die bosbranden te maken?
Hoegenaamd niets, zeggen experten. De verwoestende bosbranden in Los Angeles zijn het gevolg van de extreme droogte in het zuiden van Californië, droogte die ook gewoon almaar vaker voorkomt als gevolg van de klimaatverstoring. De branden konden bovendien razendsnel oprukken door de sterke Santa Ana-winden die er momenteel waaien.
De stad Los Angeles haalt haar drinkwater grotendeels van elders - en dus nauwelijks vanuit het noorden van Californië waar de bewuste rivierdelta zich bevindt. Het Metropolitan Water District, de waterbeheerder van Zuid-Californië, heeft ook ruim voldoende drinkwater in voorraad, dus ook tekorten zijn het probleem niet.
Samengevat: de deltaspiering compleet laten stikken en meer water oppompen uit de noordelijke delta om dat naar het zuiden van Californië te voeren, zou dus niks gedaan hebben om die branden te voorkomen of om ze te kunnen doven.
En die fameuze 'verklaring voor waterherstel', die gouverneur Newsom volgens Trump niet zou hebben willen tekenen? Die bestaat gewoon niet, althans niet onder die naam. Wel voerden Newsom en Trump, tijdens de eerste presidentstermijn van die laatste, een verhitte strijd rond waterbeheer in Californië. Mogelijk verwijst Trump naar de plannen die hij daar destijds voor voorstelde.
Update 13/1: Laatste alinea aangevuld en wat genuanceerd met extra informatie.
