Een opvallende maatregel in de Luikse gemeente Dison: sinds 1 januari is roken er in het volledige centrum verboden. De burgemeester wil daarmee in de eerste plaats de overlast van sigarettenpeuken op de grond aanpakken. Dison is de eerste gemeente in België die zo'n maatregel neemt. Maar kan een burgemeester dat ook afdwingen?
Primeur in België: Dison bij Verviers verbiedt roken in hele dorpscentrum, maar kan dat ook zomaar?
Stef Van Chaze
Gepubliceerd:
De burgemeester van Dison, Véronique Bonni (PS), probeerde in 2020 al eens om roken in het centrum te verbieden, maar die plannen werden door komst van de coronapandemie uitgesteld. Na jaren van uitstel is de maatregel nu toch ingevoerd.
Bonni wil daarmee vooral voorkomen dat er nog sigarettenpeuken op de grond worden gegooid. "Als je ziet hoeveel mensen er in het centrum roken en vervolgens hun peuken op de grond gooien in plaats van in de daarvoor bestemde asbakken, is dat echt betreurenswaardig", zegt ze aan de Franstalige krant SudInfo.
"We hebben drastische maatregelen moeten nemen tegen het roken, en het zal lang duren voordat iedereen het begrijpt. Maar we moesten onze verantwoordelijkheid nemen. Het is tijd om dingen te veranderen en ik hoop dat rokers dit verbod zullen respecteren. Als we zien dat dit op de lange termijn niet het geval is, zullen we sancties overwegen."
Op dit moment zouden mensen die wel nog roken in het centrum daarvoor dus nog niet bestraft worden.
Kan dat zomaar?
Sinds 31 december is in ons land al een strenger rookbeleid ingevoerd. Zo mag je niet langer roken of vapen op speelpleinen, op sportterreinen, in dierentuinen en in pretparken. Daarnaast is het ook verboden om te roken binnen een straal van 10 meter rond de in- en uitgangen van zorg- en onderwijsinstellingen.
Door het roken te bannen in het volledige centrum, doet de gemeente Dison daar nog een schepje bovenop. Vraag is of je zo'n maatregel als burgemeester wel überhaupt kan afdwingen, laat staan bestraffen.
De Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG) denkt van niet. "We begrijpen zeer goed dat die burgemeester het rookverbod wil uitbreiden tot het hele centrum van haar gemeente", aldus Nathalie Debast van de VVSG. "Ook de Vlaamse steden en gemeenten willen vanuit gezondheidsoogpunt een rol spelen om het rookverbod te doen naleven."
"Alleen lijkt het ons op dit moment juridisch niet evident om mensen die zich niet aan dat verbod houden, ook te bestraffen. Er is immers een federale wetgeving die zegt waar wel en waar niet gerookt mag worden, en dan kan je daar als stad of gemeente eigenlijk niet van afwijken."
"Dat is ook precies de reden waarom de VVSG aan minister Frank Vandenbroucke (Vooruit) vraagt om lokale besturen meer vrijheid te geven dan de 10 meter-grens die nu geldt aan ingangen van scholen, kinderdagverblijven, woonzorgcentra enzovoort. Een rookvrije perimeter is in sommige gevallen niet voldoende en het lokale bestuur kan zoiets het beste inschatten."
Zien roken, doet roken
De burgemeester van Dison zegt dat ze met de maatregel vooral de overlast van sigarettenpeuken op de grond wil aanpakken. Maar onder het mom van 'ziet roken, doet roken' kan de maatregel ook een effect hebben op onze gezondheid.
"Er zijn studies die aantonen dat het verbieden van roken op bepaalde plekken het algemene rookgedrag van andere mensen in de omgeving ook effectief gaat verminderen", aldus expert tabakspreventie Suzanne Gabriëls van Stichting Tegen Kanker.
Al is het wel belangrijk om zo'n maatregel niet van de ene op de andere dag in te voeren. "Er moet voldoende gecommuniceerd worden met de bevolking en er zouden ook rookstopcursussen moeten worden aangeboden. De stap mag vooral niet plots genomen worden zonder sensibilisering, want dan riskeer je een averechts effect."
