Strenger rookbeleid gaat in: ook verbod in pretpark, dierentuin en sportterrein, geen verkoop meer van wegwerpvapes

Vanaf 31 december zal je niet meer mogen roken of vapen in speelpleinen, sportterreinen, dierentuinen en pretparken. Sinds 2009 is het al verboden om te roken in gebouwen die publiek toegankelijk zijn zoals cafés en restaurants. Dat verbod wordt nu dus uitgebreid.

Bovendien wordt het ook verboden om te roken binnen een straal van 10 meter rond de in- en uitgangen van zorg- en onderwijsinstellingen. Denk aan scholen, ziekenhuizen, woonzorgcentra, kinderdagverblijven en openbare bibliotheken.

Op al deze plekken is het wel nog toegestaan om te roken in rookzones. "Die rookzones moeten wel duidelijk afgebakend zijn en er moet duidelijk aangegeven worden dat het om een aparte rookzone gaat", vertelt Annelies Wynant van de FOD Volksgezondheid.

"Bij sportterreinen geldt nog een uitzondering: daar mag wel nog gerookt worden op het terras van de horecazaken. Op de terrassen van bijvoorbeeld pretparken en dierentuinen mag dat dus niet."

Meer info kan je hier terugvinden.

De uitbreiding van het rookverbod moet helpen om tot een rookvrije generatie te komen. De federale regering wil dat er tegen 2040 geen jongeren meer beginnen met roken of vapen.

"Daarom maken we roken minder aantrekkelijk en moeilijker toegankelijk. We willen roken zoveel als mogelijk uit het zicht van kinderen houden. Kinderen moeten minder en minder geconfronteerd worden met sigaretten", vertelt ontslagnemend minister van Volksgezondheid, Frank Vandenbroucke (Vooruit) daarover. 

In 2022 rookte 14 procent van de Vlaamse volwassenen, 9 procent rookte dagelijks. 

"In de loop van 2025 gaan heel wat maatregelen die door de regering genomen zijn van kracht. Die zullen effect hebben. Maar is dat genoeg? Dan moet ik nee zeggen", vertelt Suzanne Gabriels, expert tabakspreventie bij de Stichting tegen Kanker.

"We merken dat roken vooral bij de hogere socio-economische klassen afneemt. Bij groepen die het moeilijker hebben om rond te komen, roken er nog veel meer mensen. Daardoor krijg je een enorme gezondheidskloof, want roken maakt ziek." 

Om mensen die het financieel moeilijker hebben meer te doen stoppen met roken, hebben we volgens Gabriels de hulp nodig van huisartsen en ziekenhuizen. "Dokters zouden hun patiënten meer mogen aanspreken over stoppen met roken en doorverwijzen naar bijvoorbeeld tabakstop."

"Er moeten ook veel meer grote rookstopcampagnes komen, waarbij we echt inzetten op wijken waar veel meer rokers zijn. We vragen aan de overheden om daarvoor middelen vrij te maken." 

De federatie van de tabaksproducenten is niet tegen het rookverbod. "Maar we vertrouwen er wel op dat de overheid beseft dat nu wel de grens is bereikt wat het rookverbod in publieke ruimten betreft. Een verdere uitbreiding is niet wenselijk, tenzij men rokers definitief in de clandestiniteit wil dringen.  

Ons land stemde begin deze maand nog voor de aanbeveling om roken ook te beperken op terrassen in de Europese Unie. 

Wie zich niet aan het rookverbod houdt, riskeert een boete tussen 208 en 8.000 euro.

"We gaan daar effectief op controleren", vertelt Wynant. "In de 1e plaats zullen de inspectiediensten sensibiliserend te werk gaan. Ze zullen controleren of het nieuwe rookverbod duidelijk aangegeven staat. Maar als het verbod niet gerespecteerd wordt, riskeren zowel de uitbater als de roker een boete." Ook de politie kan controles uitvoeren. 

Zullen ook scholen beboet worden? "Ook hier gaan we vooral sensibiliserend te werk, want ook scholen zullen het verbod duidelijk moeten aangeven. Scholen beboeten, is niet meteen de bedoeling." 

"Als scholen een rookvrij beleid gaan voeren in samenwerking met bijvoorbeeld hun oudercomité, kan dit echt een succesverhaal worden", zegt Gabriels. "Maar als er enkel verbodsborden gaan geplaatst worden zonder verdere communicatie en sensibilisering, dan is de kans op succes wellicht minder groot."

"We vinden het belangrijk dat rokers meegenomen worden in dit verhaal. Als ze worden aangesproken, moet dat op een heel positieve manier gebeuren. Ze mogen niet gestigmatiseerd worden. Het is geen verbod om louter met het vingertje te wijzen en te bestraffen. Dat is niet de insteek. Het gaat over kinderen beschermen. In dat verhaal krijg je mensen mee."

Naast de uitbreiding van het rookverbod, zijn er ook nog een aantal andere veranderingen op til. Zo verbiedt België vanaf 1 januari als 1e land in Europa wegwerp-vapes. Dat verbod moet vooral voorkomen dat nieuwe generaties via vapen ook verslaafd raken aan roken. De verkoop van vapes aan minderjarigen was al verboden, maar toch is het gebruik ervan wijdverspreid. 

Daarnaast is het vanaf 1 januari verboden om tabaksproducten te verkopen in tijdelijke verkooppunten, zoals festivals. 

Tot slot mogen tabaksproducten vanaf 1 april ook niet meer zichtbaar uitgestald worden. Voedingswinkels die groter zijn dan 400 m² mogen vanaf dan ook geen tabaksproducten meer verkopen.