Het Amerikaanse Hooggerechtshof buigt zich vandaag over de toekomst van TikTok. De app zou vanaf 19 januari verboden worden in de VS door een recente wet, maar TikTok vecht dat verbod aan omdat het volgens hen de vrijheid van meningsuiting schendt. Het Hooggerechtshof moet nu het finale oordeel vellen.
Laatste kans voor TikTok in VS? Hooggerechtshof buigt zich vandaag over mogelijk verbod
De rechters van het Hooggerechtshof krijgen een boeiend dossier op hun bord: een van de populairste apps in de VS -en ook wel in de rest van de wereld- dreigt te verdwijnen. De zaak voor het Hooggerechtshof is de laatste juridische stap die TikTok kan nemen tegen de dreigende ban.
De stelling van TikTok is eenvoudig; het verdwijnen van de app gaat regelrecht in tegen wat in de Verenigde Staten heilig is én in de grondwet staat: de vrijheid van meningsuiting. Een verbod op TikTok is volgens hen een vorm van censuur. TikTok en 8 influencers, die in een aparte rechtszaak de wet aanvechten, krijgen vandaag de kans om de app te verdedigen voor het Hooggerechtshof. Of de rechters zullen ingaan op hun pleidooi om de wet te verwerpen of uit te stellen, is nog maar de vraag.
Waar gaat het eigenlijk over?
Het verhaal begint op 24 april van vorig jaar met een nieuwe wet van de Amerikaanse president Joe Biden. Die wet moet de Amerikanen ‘beschermen’ tegen apps die door buitenlandse ‘tegenstanders’ worden gecontroleerd. In dit geval China, want TikTok is eigendom van het Chinese ByteDance. De wet dwingt ByteDance om de Amerikaanse poot van TikTok binnen de 9 maanden te verkopen. De deadline voor die verkoop is 19 januari.
Op de achtergrond sluimeren -nooit bewezen- beschuldigingen van spionage en mogelijke inmenging in de Amerikaanse democratie, omdat TikTok een propagandamiddel zou zijn. De Amerikaanse overheid vreest ook dat de data van de 170 miljoen Amerikaanse gebruikers van TikTok niet in veilige handen zijn. 170 miljoen, dat is zowat de helft van de Amerikaanse bevolking.
Chinese bedrijven zijn bij wet verplicht data vrij te geven aan de Chinese overheid als die daarom vraagt. ByteDance zegt dat die vrees ongegrond is en vindt dat propaganda ook kan worden aangepakt zonder een verbod. Het bedrijf vindt het verbod ook oneerlijk, omdat het Amerikaanse Congres andere Chinese apps zoals Shein en Temu voorlopig niet wil bannen.
In 2020 vaardigde de toenmalige president Donald Trump trouwens al een zogenoemd 'executive order’ uit waarin onder meer stond dat TikTok verboden moest worden in de VS. Maar dat verbod is toen nooit van kracht gegaan.
Wat gaat er gebeuren op 19 januari?
De wet van Biden is duidelijk: als ByteDance TikTok niet verkoopt, wordt de app midden januari gebannen uit de winkels om apps op je telefoon te zetten. Biden kan die deadline nog met drie maanden uitstellen als hij vaststelt dat ByteDance vooruitgang boekt met Amerikaanse overnemers. Of hij dat zal doen, is onduidelijk.
Maar er is ook een kans dat toekomstig president Donald Trump er een stokje voor steekt. Zijn standpunt over TikTok is sinds 2020 drastisch veranderd. Tijdens zijn campagne afgelopen zomer zei hij verschillende keren TikTok te willen redden, zoals in een van zijn eerste TikTok-video’s , met bijna 90 miljoen weergaven. "TikTok had een impact (bij de verkiezingen, nvdr)", zei hij onlangs, "dus kijken we ernaar". Intussen heeft hij bijna 15 miljoen volgers op het platform.
Op zijn TikTokkanaal zei Trump de app te willen redden:
Net voor nieuwjaar vroeg Trump in een brief aan het Hooggerechtshof om de deadline uit te stellen. Het zou zijn administratie "de kans geven om een politieke oplossing te zoeken over de vragen in deze zaak".
Daarop drong het Amerikaanse ministerie van Justitie erop aan om Trumps verzoek te verwerpen. Niemand betwist dat China "de belangen van de VS probeert te ondermijnen door gevoelige gegevens over Amerikanen te verzamelen en zich bezig te houden met heimelijke en kwaadaardige beïnvloedingsoperaties", klinkt het.
Wat kan Trump doen als hij TikTok wil redden?
Buiten een brief aan het Hooggerechtshof kan Trump momenteel weinig doen, maar dat verandert zodra hij opnieuw president is. Een dag na de deadline, 20 januari, legt Trump de eed af. Als president heeft hij (beperkte) middelen om de wet ongedaan te maken. Net als Biden nu zou hij het verbod met 90 dagen kunnen uitstellen om intussen een oplossing te zoeken.
Hij zou TikTok ook in overeenstemming met de wet kunnen verklaren, zonder dat het zich echt heeft afgescheurd van ByteDance. Maar dat is wettelijk voorlopig allemaal een grijze zone.
Trump zou als president ook het Congres kunnen vragen om de wet ongedaan te maken. De kans dat dat lukt, is groot, want de Republikeinen zijn er in de meerderheid.
Wat zijn de gevolgen voor de gebruikers in de VS als de app wordt verbannen?
Concreet zorgt het ervoor dat de app verdwijnt uit de winkels van Google en Apple. Wie de app nog niet op zijn of haar telefoon heeft staan, kan hem dus niet meer downloaden. Daarnaast mogen ook Amerikaanse hostingbedrijven hun diensten niet meer aanbieden. Dat wil zeggen dat TikTok niet meer op Amerikaanse servers mag draaien.
Wie TikTok gebruikt, zal dat wel nog even kunnen doen. Al zal de app geen updates meer krijgen, bijvoorbeeld om bugs, fouten in het computersysteem, of de beveiliging te verbeteren. Na verloop van tijd zal dat ervoor zorgen dat de app niet meer werkt.
En voor Amerikaanse influencers en bedrijven?
TikTok zelf beweert dat zelfs een tijdelijk verbod "verwoestende gevolgen" zou hebben voor hun werking en gebruikers. Vooral influencers en zogenoemde 'small businesses', kleine bedrijven, zijn afhankelijk van de app. Volgens cijfers van TikTok zouden zij binnen de maand samen 1,3 miljard dollar aan inkomsten mislopen.
Influencers kunnen via TikTok snel een groot publiek bereiken, wat hen aantrekkelijk maakt voor betaalde samenwerkingen met grote en kleine merken. In tegenstelling tot in ons land, biedt TikTok in de VS ook een 'TikTok Creator Fund' aan. Influencers en andere populaire TikTokkers worden er betaald voor de views, volgers en likes die ze genereren.
Chloe Joy Sexton is een van de populairste TikTokkers die pleit om de app te behouden:
Maar ook veel kleinere bedrijven zweren dus bij TikTok. Chloe Jox Sexton , een bakker uit Tennessee, is een van de populairste TikTokkers die pleit voor het behoud van de app. Sexton begon video’s te maken op TikTok toen ze in 2020 haar job verloor. Intussen heeft ze 2,4 miljoen volgers en lanceerde ze via de app haar eigen koekjesbedrijf. Sexton is vandaag ook aanwezig in Washington. Ze is een van de 8 influencers die samen een rechtszaak begonnen tegen de wet.
Wat betekent het mogelijk Amerikaanse verbod voor ons?
Afhankelijk van wat het Hooggerechtshof en Trump beslissen, is er een kans dat je binnenkort je favoriete Amerikaanse TikTokkers niet meer op je 'For You-pagina' ziet verschijnen. Al zijn er nog heel wat hindernissen te overbruggen voor dat zover is. Het is ook afwachten of het Hooggerechtshof vandaag al een uitspraak doet of na het weekend.
Daarnaast verandert voor Belgische en bij uitbreiding Europese gebruikers weinig. In april vorig jaar zei Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, wel dat een TikTok-verbod in Europa niet uitgesloten is. Stappen daartoe zijn er voorlopig niet gezet.
Vorig jaar besloten de federale, Brusselse en Vlaamse overheden in ons land de app te blokkeren op bedrijfstoestellen van hun medewerkers. Die beslissing kwam er na advies van het Centrum voor Cybersecurity en de veiligheidsdiensten, en is vandaag nog altijd van kracht. Voor burgers is zo’n verbod voorlopig niet aan de orde. In landen als India, Nepal, Iran, Afghanistan en Somalië is de app wel volledig verboden.
