Deens militair expert: "Trump zal interesse in Groenland snel verliezen als duidelijk wordt hoeveel het hem zal kosten"

Wat bezielt Donald Trump om het eiland Groenland op te eisen? Het is een vraag die velen zich al 2 dagen stellen na de opmerkelijke persconferentie die de toekomstige Amerikaanse president gisteren gaf. "We hebben Groenland nodig voor onze nationale veiligheidsdoelen", zei Trump toen.

Jon Rahbek-Clemmensen van de Deense Koninklijke Militaire Academie is naar eigen zeggen "echt verbaasd door deze vertoning". "De Verenigde Staten hebben eigenlijk een perfecte situatie nu", legt hij zijn verbazing uit in een gesprek met Terzake. "Ze moeten niets betalen voor hun aanwezigheid in Groenland, maar halen er wel al hun strategische doelen. Dus ik begrijp niet waarom Trump die situatie wil veranderen."

Rahbek-Clemmensen vermoedt dat de dreiging uit China een belangrijke rol speelt. "Groenland flirt al een tijdje met China op het vlak van geopolitiek en veiligheid. Er zijn verklaringen die je zou kunnen interpreteren als een uitnodiging voor Chinese investeerders in Groenland." Door de huidige situatie te veranderen, zou Trump die mogelijke opening naar China misschien kunnen blokkeren, merkt hij op.

Volgens professor internationale politiek David Criekemans (Universiteit Antwerpen) zit er een "brede strategische logica" in wat Trump zegt. "De nieuwe nationale veiligheidsadviseur Mike Waltz zei dat Groenland voor de VS van geostrategisch groot belang is", zei hij in Terzake.

"En dat heeft te maken met klimaatverandering. Er komen steeds meer grondstoffen vrij. Als je nog verder in de toekomst kijkt, dat geldt ook voor Canada, zal daar ook veel meer trafiek komen en zal er ook Chinees scheepsverkeer komen. Trump wil dat op een of andere manier gaan verhinderen. Dus dat speelt allemaal een beetje mee."

Groenland behoort tot Denemarken, maar heeft een autonome status, met een eigen regering en eigen politieke vertegenwoordigers. Het eiland droomt echter steeds meer van een totale onafhankelijkheid. Of het zover zal komen, is heel moeilijk te voorspellen, benadrukt Rahbek-Clemmensen. "De situatie kan zo snel veranderen."

"Maar als ik een gok zou moeten wagen, dan geloof ik dat alles zal blijven zoals het nu is. Ik geloof nogal sterk in inertie." Rahbek-Clemmensen meent ook dat Trump zijn interesse in Groenland wel eens snel zou kunnen verliezen, "als het duidelijk wordt dat Groenland overnemen enorm veel geld zal kosten". "Dan zal hij misschien focussen op iets anders."

Hoogleraar Amerikaanse politiek Bart Kerremans (KU Leuven) weet naar eigen zeggen het antwoord niet op de vraag of Trump verder zal gaan dan alleen maar het idee om Groenland over te nemen. "Nu drijft hij de druk op Denemarken en Groenland enorm op. De vraag is of hij tot het uiterste zal gaan", zei hij in Terzake. "Mijn boodschap is: hope for the best, prepare for the worst." (Hoop het beste, bereid je voor op het slechtste.)

Wat het ook wordt, in Denemarken werd de voorbije 2 dagen nogal geprikkeld gereageerd op Trumps uitspraken.

"Als nauwe bondgenoot van de VS zijn we blij met de groeiende Amerikaanse interesse. Maar daarbij moeten ze wel de bevolking van Groenland respecteren. We moeten samenwerken, zoals we dat gewoon zijn, zoals in de NAVO of andere internationale allianties", zei de Deense premier Mette Frederiksen afwijzend, maar enigszins diplomatisch.

Frederiksen houdt morgenavond ook crisisoverleg over Groenland. Volgens Deense media zal ze alle partijvoorzitters samenroepen in haar ambtswoning en hen informeren over de manier waarop Denemarken de situatie in Groenland zal aanpakken.

Ook in Groenland zelf valt Trumps claim slecht. De Groenlandse premier Mute Egede zei in december al dat "Groenland niet te koop is en dat ook nooit zal zijn".

Ook Duitsland en Frankrijk waarschuwen Trump dat hij Groenland niet zomaar mag opeisen. "Het principe van de onschendbaarheid van grenzen geldt voor elk land, of het nu een heel klein of een heel machtig land is", zei de Duitse ontslagnemende bondskanselier Olaf Scholz.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot zei dat "het overduidelijk uitgesloten is dat de Europese Unie andere landen zou toelaten haar soevereine grenzen aan te vallen".