Meta gaat meer ruimte laten voor "vrijheid van mening" en politieke berichten op Facebook en Instagram. Topman Mark Zuckerberg heeft enkele nieuwigheden in die zin aangekondigd in de manier waarop Meta berichten en video's gaat modereren. Hij zet ook de samenwerking met factcheckers in de Verenigde Staten stop. "Censuur en factchecking op gelijke hoogte zetten, is niet correct", zeggen experten.
Meer vrije meningen en minder factchecks op Facebook en Instagram: Meta kondigt nieuwe regels aan
Tim Verheyden
Gepubliceerd:
Zuckerberg kondigde de veranderingen aan in onder meer een video op Facebook. “De presidentsverkiezingen in de VS voelden als een cruciaal keerpunt. We moeten op Facebook en Instagram terug naar meer vrije meningen. Overheden en klassieke media censureren te veel. We hebben met factcheckers de laatste jaren een te complex systeem dat ook te veel censureert en we moeten terug naar de basis van Facebook: mensen een stem geven.”
Daarmee zet Zuckerberg de toon. Meta bouwde het factchecking-programma vanaf 2016 uit, tijdens en na de toenmalige presidentsverkiezingen toen bleek dat op sociale media fake news en desinformatie welig tierden. Factcheckers zijn wat ze noemen een derde partij, vaak erkend bij een organisatie met een strikte deontologie die kunnen aangeven welke berichten valse informatie bevatten. Factcheckers werken niet rechtstreeks bij Facebook.
"Maar factcheckers zijn te politiek gekleurd en hebben meer vertrouwen tenietgedaan dan dat ze hebben gecreeërd.", aldus Zuckerberg. "We gaan ons van hen ontdoen."*
Meer X
De aankondiging en de uithaal naar de vooringenomenheid van factcheckers, komt niet toevallig aan de vooravond van de inhuldiging van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump op 20 januari. Zuckerberg ging al op bezoek bij Trump en doneerde 1 miljoen dollar aan het fonds voor zijn inhuldiging, net als enkele andere grote techbazen.
Voor professor digitale journalistiek aan de KU Leuven, Michaël Opgenhaffen, komt de aankondiging niet onverwacht, wel heel snel na de verkiezingen. “Studies tonen aan dat het sentiment rond vooringenomenheid bij factcheckers leeft bij de bevolking en bij bepaalde politci. Het is dus helemaal niet vreemd dat Zuckerberg dit nu doet.”
In de plaats wil Zuckerberg een systeem van community notes zoals dat nu is op X, het vroegere Twitter. X is het sociale medium dat in handen is van Elon Musk. Het zijn gebruikers die notities kunnen plaatsen onder berichten met foute informatie.
“Op zich werkt het systeem van community notes op X wel”, zegt Opgenhaffen. “Ik zie heel weinig community notes die fout zijn. Ze corrigeren vaak erg goed desinformatie. Ook als het over politieke uitspraken gaat.”
“Wat minder correct is, is dat Zuckerberg factcheckers op gelijke hoogte met censuur zet”, vertelt Opgenhaffen. "Factcheckers die bijvoorbeeld foute en soms zelfs gevaarlijke gezondheidsclaims corrigeren die het leven van mensen in gevaar brengen in één adem met censuur noemen, dat klopt niet. Dat is geen censuur.”
"De slinger is doorgeslagen"
Daarnaast kondigde Zuckerberg aan dat meer kan en moet gezegd worden over thema’s als migratie en gender. “De slinger is doorgeslagen in het zwijgen opleggen van mensen die anders denken.”
Tegelijk verandert Meta achter de schermen ook wat aanpassingen, zodat volgens Zuckerberg minder ‘fouten’ worden gemaakt in content moderatie. Bij Meta werken duizenden mensen die in de gaten moeten houden wat mensen zien en alles wat tegen de richtlijnen is van Meta offline moeten halen. Ook artificiële intelligentie wordt daarvoor ingeschakeld.
Het komt erop neer dat te veel mensen gemuilkorfd worden en dat moet anders. “Het betekent dat we minder slechte dingen gaan vangen, maar we zullen ook het aantal onschuldige posts en accounts verminderen die we per ongeluk offline halen.”
Wat in Europa?
Meta heeft nog maar net een nieuwe beleidsdirecteur aangesteld: Joel Kaplan. Een politieke veteraan uit Washington die onder meer voor de Republikeinse president George W Bush werkte. Kaplan verscheen vanmorgen op de conservatieve zender Fox News om de veranderingen aan te kondigen.
De impact van de veranderingen voor Europese gebruikers en factcheckers hier, is niet meteen duidelijk. Europa heeft strengere regels dan de Verenigde Staten als het op (des)informatie aankomt. Zo zegt onder meer de zogenoemde Digital Services Act dat platformen als Facebook en Instagram genoeg moeten doen om desinformatie te weren en aan content moderatie moeten doen.
Update 9 januari: in eerdere versie van dit artikel stond deze zin: “Maar factcheckers zijn te politiek correct en te vooringenomen en we moeten er van af. Te beginnen in de Verenigde Staten”, aldus Zuckerberg. Die vertaling was niet helemaal accuraat.
