Denemarken gaat 1,3 miljard euro investeren in zijn militaire aanwezigheid op Groenland. Dat heeft de minister van Defensie aangekondigd. Er komen onder meer extra patrouilleschepen, langeafstandsdrones en extra eenheden. Het nieuws lijkt een reactie op de uitspraken van Donald Trump die heeft herhaald dat hij Groenland wil kopen.
Denemarken investeert 1,3 miljard euro in militaire aanwezigheid op Groenland (net nu Trump herhaalt dat hij eiland wil kopen)
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
In 2019 zei Donald Trump voor het eerst dat hij zijn zinnen gezet had op Groenland, een gigantisch eiland tussen de Noordelijke IJszee en de Atlantische Oceaan. De uitspraak werd toen zowel door Groenland als door Denemarken weggelachen en afgedaan als "absurd".
Nu herhaalt Trump zijn woorden, én worden ze ook een stuk ernstiger genomen. "Voor doeleinden van nationale veiligheid en vrijheid over de hele wereld geloven de Verenigde Staten van Amerika dat het eigendom en de controle over Groenland een absolute noodzaak is", schrijft hij. Denemarken mag dan wel herhalen wat het in 2019 zei ("Groenland is niet te koop"), door de veranderende veiligheidssituatie ziet het land zich er wel toe genoodzaakt beter met de VS samen te werken.
Wat is de link tussen Groenland en Denemarken?
Groenland is een autonoom gebied binnen het koninkrijk Denemarken. Het werd in de 18e eeuw een kolonie en kreeg in 1953 de status van integraal onderdeel van Denemarken.
Sinds 1979 heeft Groenland zelfbestuur, uitgebreid in 2009 met meer autonomie, terwijl Denemarken verantwoordelijk blijft voor buitenlandse zaken en defensie. Economisch ontvangt Groenland ook financiële steun van Denemarken.
Extra investeringen
Groenland verkopen aan de VS zal Denemarken dus niet snel doen, maar de Denen willen duidelijk wel met hun Amerikaanse bondgenoot samenwerken. Volgens Defensieminister Troels Lund Poulsen is het voor Denemarken immers onmogelijk om Groenland alleen te controleren.
Door de oorlog in Oekraïne is de dreiging er niet minder op geworden. De Deense militaire inlichtingendienst publiceerde eerder deze maand een rapport waarin het waarschuwde voor de toenemende spanningen in het Arctische gebied. Zowel Rusland als China is zijn militaire activiteiten er aan het uitbreiden, zo blijkt.
De Deense minister van Defensie kondigt alvast aan om 1,3 miljard euro in de defensie van het eiland te pompen. "We hebben al vele jaren te weinig geïnvesteerd in het Arctisch gebied", zegt hij.
"We willen nu een sterkere aanwezigheid." Een deel van het geld zou bestemd zijn voor de aankoop van 2 patrouilleschepen, 2 langeafstandsdrones en meer personeel bij het militaire commandocentrum. Er komen ook 2 nieuwe sledehondenteams.
De timing van de aankondiging heeft volgens de Deense regering niets te maken met de uitspraken van Trump. Ook analisten zeggen dat het defensieplan al langer in de maak was. Poulsen zelf noemt de timing "een ironisch toeval".
Trump is niet de eerste Amerikaanse president die openlijk zegt Groenland te willen kopen. Het idee ontstond tijdens het presidentschap van Andrew Johnson in de jaren 1860, toen ook Alaska van Rusland gekocht werd voor nog geen 7 miljoen euro. In 1946 werd onder president Harry Truman een bod van 100 miljoen dollar uitgebracht op Groenland, in de vorm van goudstaven. Het aanbod moest een geheim blijven, maar het nieuws belandde een halve eeuw later (in 1991) toch in de kranten.
Strategisch belang
Voor de VS is Groenland op militair vlak enorm belangrijk. Zo is het bijvoorbeeld de ideale plek om het Amerikaanse continent te beschermen tegen inkomende raketten.
In de jaren 60 kwam op het eiland een waarschuwingssysteem om vijandelijke raketaanvallen tijdig te detecteren, zodat de VS verdedigingsmaatregelen kon nemen, en ook nu is er nog steeds een belangrijke Amerikaanse basis gevestigd.
Verder is het land ook een belangrijk knooppunt voor telecomverkeer. In tijden van hybride oorlogsvoering, waarbij onder meer ook datakabels en kritieke infrastructuur het doelwit zijn van (cyber)aanvallen, wil de VS dit gebied graag controleren.
Het land heeft tevens belangrijke voorraden olie, gas en zeldzame aardmetalen, wat in het verleden al verschillende keren de interesse van buitenlandse machten heeft gewekt. Door het smeltende ijs worden veel van die gebieden nu plots zichtbaar en makkelijker bereikbaar.
China droomt ook van een 'arctische zijderoute': een verwijzing naar de Zijderoute door Centraal-Azië, waar eeuwenlang handel gedreven werd tussen Oost en West.
Eerder sloot China al een akkoord van 450 miljard dollar met de landen die aan de Noordpool grenzen om de Noordelijke Zee Route aan te leggen: een kortere transportweg tussen China en Europa en een internetkabel waarmee ze de cyberspace in de regio kunnen controleren.
