Finse politie gaat aan boord van "verdacht schip van Russische schaduwvloot" na zoveelste sabotage van onderzeese kabel

De Finse politie is een onderzoek gestart naar de "sabotage" van een onderzeese elektriciteitskabel op kerstavond. Dat is zopas bekendgemaakt tijdens een persmoment. Finse autoriteiten zijn ook aan boord gegaan van de Eagle S, een schip dat verdachte bewegingen heeft gemaakt in de buurt van de stroomkabel. Volgens de website MarineTraffic, die de bewegingen van schepen opvolgt, is het schip merkbaar vertraagd toen het boven de bewuste kabel voer.

De Eagle S is een olietanker die vaart onder de vlag van de Cookeilanden en op weg was van Sint-Petersburg naar Egypte. Volgens de Lloyd's List, een autoriteit op het gebied van scheepvaartnieuws, maakt het schip deel uit van de Russische schaduwvloot. Die vloot bestaat uit schepen ouder dan 15 jaar, waarvan men niet echt weet wie de eigenaar is, die olie van en naar gesanctioneerde landen transporteren. Volgens de Amerikaanse overheid zijn de schepen vaak betrokken bij verdachte maritieme praktijken.

De Finse politie werkt nu samen met de kustwacht om te bepalen of het schip een rol heeft gespeeld bij de beschadiging van de kabel. De Finnen zijn aan boord gegaan van de tanker en hebben de controle van het vaartuig overgenomen. De politie heeft het schip vervolgens naar Finse wateren begeleid, maar meer informatie willen de autoriteiten voorlopig niet kwijt. Wel zou ondertussen duidelijk zijn dat de kabels door "geweld van buitenaf" werden beschadigd.

De getroffen Estlink 2-kabel transporteert elektriciteit van Finland naar Estland, maar is door onderhoudswerkzaamheden een groot deel van het jaar buiten gebruik geweest.

Volgens Arto Pahkin, de manager van de Finse nationale stroomnetbeheerder Fingrid, kan terrorisme of vandalisme niet uitgesloten worden. Twee vaartuigen waren in de buurt van de kabel toen de connectie wegviel. De schade werd toegebracht aan de Finse kant van de kabel. Daardoor is Fingrid verantwoordelijk voor de herstellingen, die naar schatting 7 maanden zullen duren.

De president van Finland Alexander Stubb kijkt meteen in de richting van Rusland. "De risico's die verbonden zijn met schepen die deel uitmaken van de Russische schaduwvloot, moeten mee in rekening genomen worden", schrijft hij.

De Europese Unie zal bijkomende sancties voorstellen tegen Rusland naar aanleiding van de vermoedelijke sabotage van een elektriciteitskabel in de Oostzee. Dat laten de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid, Kaja Kallas, weten in een gezamenlijk statement.

De EU wil de onderzeese kabels ook extra beschermen met betere informatie-uitwisseling en nieuwe detectietechnologie, en werkt aan betere herstellingscapaciteiten. Op dit moment is er geen gevaar voor de elektriciteitsvoorziening in de regio, benadrukken de Commissie en de hoge vertegenwoordiger. De Europese ministers van Buitenlandse Zaken gaven eerder deze maand in Brussel nog hun fiat voor een nieuwe reeks sancties tegen Rusland, onder meer ook tegen de schaduwvloot van olietankers. 52 schepen werden aan de zwarte lijst toegevoegd.

De NAVO is eveneens bereid om ondersteuning te verlenen aan Estland en Finland. "We volgen de onderzoeken die worden uitgevoerd door Estland en Finland en we zijn bereid om verdere ondersteuning te verlenen", aldus hoofd Mark Rutte op X. Hij had ook een gesprek met de Estse premier Kristen Michal over de "mogelijke sabotage van kabels in de Oostzee".

Het is niet de eerste keer dat datakabels in de Oostzee het doelwit zouden zijn van buitenlandse "sabotage". In november liet een 1.200 kilometer lange datakabel tussen Finland en Duitsland het plots afweten. Ook toen bleek dat er iets of iemand doelbewust de kabels zou hebben beschadigd. "Niemand gelooft dat de kabels per ongeluk zijn beschadigd", zei de Duitse minister van Defensie Boris Pistorius toen.

Vandaag schrijven ook de Estse telecomoperatoren Elisa en CITIC dat 3 telecomkabels het lieten afweten. Het is het nog onduidelijk wat de precieze oorzaak van het defect is. Een perswoordvoerder benadrukt dat hun klanten geen impact zullen merken van de telecommunicatiestoringen. Toch is het opvallend dat er opnieuw 3 kabels onder de Oostzee buiten gebruik raken, nog geen 2 dagen nadat een andere elektrische kabel tussen Finland en Estland op kerstavond werd beschadigd.

Ook de Estse minister van Buitenlandse Zaken Margus Tsahkna is op de hoogte gebracht van de zaak. Hij schrijft in een verklaring dat het "nauwelijks waarschijnlijk is dat dit een ongeluk is", gezien de vele kabelbreuken in de Oostzee de laatste tijd. "De schaduwvloot is een bedreiging voor de veiligheid en we kunnen niet alleen maar toekijken", zegt hij.

Bij dergelijke incidenten wordt snel naar Rusland gekeken. Dat is op zich niet vreemd, want sinds de oorlog in Oekraïne hebben tientallen 'onderzoeksschepen' uit Rusland verdachte vaarbewegingen gemaakt in de buurt van kritieke infrastructuur in de Noordzee en de Baltische Zee. Dat bleek uit onderzoek van VRT NWS samen met media in Nederland, Duitsland en Scandinavië.

"Ze brengen onze kritieke infrastructuur in kaart met zeer geavanceerde apparatuur, met als doel deze te saboteren", reageerde James Appathurai, NAVO-adjunct-secretaris-generaal voor Innovatie, Hybride en Cyber, toen stellig, in een gesprek met VRT NWS.

Als je het lijstje met recente incidenten bekijkt, dan valt het op dat vooral de Scandinavische landen in de klappen delen. Dat is het gevolg van hun strategische ligging, hun sterke democratieën en lidmaatschappen in organisaties zoals de EU en NAVO. Ze zijn daardoor vaak het doelwit voor landen die invloed willen uitoefenen of verdeeldheid willen zaaien (lees: Rusland).