In een Nederlandse kringwinkel is een exemplaar van het dagboek van Anne Frank op het nippertje gered uit het oud papier. Het gaat om een zeldzame eerste druk van het boek uit 1947. Anne Frank was een Joods meisje dat tijdens de Tweede Wereldoorlog ruim 2 jaar ondergedoken leefde in een 'achterhuis' in Amsterdam. In die tijd schreef ze een dagboek, dat later wereldberoemd werd. Zelf overleefde ze de Holocaust niet.
Zeldzame eerste druk van 'Het achterhuis' van Anne Frank gered uit oudpapiercontainer
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
Het was een werkneemster in opleiding die een vergeeld exemplaar van ‘Het achterhuis’ van Anne Frank opviste uit de oudpapiercontainer van de recyclagewinkel Omrin Estafette in Burgum, in Friesland. Ze vond het een historisch boek dat niet verloren mocht gaan, zegt filiaalleider Hovinga aan de Nederlandse omroep NOS.
Na wat zoeken op het internet bleek het om een eerste druk van ‘Het achterhuis’ te gaan uit 1947. Bij die eerste druk zijn destijds maar 3.036 exemplaren van de persen gerold. De boeken die nu nog bestaan, zijn dus zeldzaam en kostbaar.
Filiaalleider Hovinga van de Friese kringloopwinkel heeft het boek via het internet te koop aangeboden met een startbod van 250 euro. Na enkele uren bleek er al 2.000 euro geboden. “Ik heb het boek dan toch maar keurig in de kluis gelegd,” zei de man. Uiteindelijk is het verkocht voor 3.550 euro.
Vraag blijft hoe ‘Het achterhuis’ in de papierbak terechtkwam. Dat moet door een andere medewerker van de kringwinkel zijn gebeurd. "Er valt niemand iets te verwijten. We zijn vooral blij dat we dit uit de papiercontainer hebben gered,” zegt Hovinga aan de NOS.
"We krijgen ontzettend veel vergeelde en beschimmelde boeken. Ons beleid is dat we die niet in de winkel zetten. Ze moeten er netjes uitzien, van goede kwaliteit en er mag niet in geschreven zijn. Oude boeken vissen we er wel eens uit, maar deze was niet opgemerkt."
Wie was Anne Frank?
Anne Frank, een Joods meisje van Duitse afkomst, moest met haar familie onderduiken voor de Duitse bezetter. Ze leefde ruim 2 jaar verstopt in een ‘achterhuis’ aan de Prinsengracht in Amsterdam. De 8 onderduikers werden toch gearresteerd op 4 augustus 1944, afgelopen zomer 80 jaar geleden. Enkel de vader van Anne overleefde de concentratiekampen. Anne en haar zus Margot stierven in Bergen-Belsen, hun moeder in Auschwitz.
Waarom is het dagboek zo bijzonder?
Anne Frank kreeg een leeg poëzie-album voor haar 13e verjaardag en begon er meteen in te schrijven. Dat hield ze meer dan 2 jaar vol. Eerst schrijft ze nog over school en over vriendjes, maar nadat ze is ondergedoken gaat het over de oorlog, over de andere onderduikers, over het dagelijks leven, maar ook over haar eigen ontwikkeling als puber in oorlogstijd.
Lieve Kitty,
Anne Frank richtte zich tot een fictieve vriendin in haar dagboek
Het dagboek is niet enkel een unieke getuigenis uit de Tweede Wereldoorlog, maar ook literair belangrijk. Anne Frank probeerde haar pen, en richtte zich tot een fictief vriendinnetje Kitty. Ze herschreef grote delen, met het oog op publicatie na de oorlog. Want ze was vast van plan om schrijfster te worden. “Stel je eens voor hoe interessant het zou zijn als ik een roman van het Achterhuis uit zou geven. Bij de titel alleen zouden de mensen denken dat het een detectiveroman was,” noteerde ze in haar dagboek in maart 1944.
Anne Frank was aangemoedigd door een toespraak van de Nederlandse minister Bolkestein op de illegale Radio Oranje. Hij had opgeroepen om alle getuigenissen te verzamelen en openbaar te maken na de oorlog. Anne Frank overleefde de Holocaust niet. Haar dagboek wel.
Dagboek gered door Miep Gies
Het was Miep Gies, een medewerkster van het bedrijf van vader Otto Frank, die de papieren van Anne bijeenraapte, nadat de onderduikers waren gearresteerd. Ze hield ze zorgvuldig bij tot na de oorlog. Over de rol van Miep Gies is recent de tv-serie 'A small light' gemaakt.
Otto Frank liet het dagboek van zijn dochter lezen aan historicus Jan Romein (hoewel hij enkele passages die te intiem waren achterhield). Romein was diep onder de indruk: “Voor mij is in dit schijnbaar onbetekenende dagboek van een kind, in dit door een kinderstem gestamelde 'de profundis' alle afzichtelijkheid van het fascisme belichaamd, méér dan in alle processtukken van Neurenberg bij elkaar.”
In 1947 kwam er een eerste druk van 'Het achterhuis', op 3.036 exemplaren, met een voorwoord van Annie Romein-Verschoor, de vrouw van Jan Romein, zelf schrijfster en historica. Van die 3.036 is er nu dus eentje gered van de papierverbranding. Eerste drukken zijn zeldzaam. In Leiden werd enkele jaren geleden een exemplaar geveild voor 10.000 euro, wel met een stofomslag erbij, die ontbrak in de Friese kringloopwinkel.
'Het achterhuis' is door Unesco op de werelderfgoedlijst voor documenten gezet. Er zijn miljoenen exemplaren gedrukt in tientallen talen. Het dagboek is het meest gelezen Nederlandstalige boek ter wereld. Anne Frank zelf werd hét symbool van de Jodenvervolging.
