Een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas lijkt binnen handbereik te zijn. Volgens bronnen dicht bij de vredesonderhandelingen zou een akkoord binnen enkele dagen bereikt kunnen worden, zo laat het persagentschap Reuters weten. Het is de eerste keer in maanden dat er voorzichtig optimisme klinkt bij beide partijen.
Hoop voor Gaza? Staakt-het-vuren lijkt nabij, akkoord zou "binnen enkele dagen" kunnen worden getekend
Inass Mouhamou
Gepubliceerd:
Het voorstel waar nu over onderhandeld wordt, zou gebaseerd zijn op het driefasenplan dat de Amerikaanse president Joe Biden in mei had voorgesteld. Hoewel er weinig bekend is over de details van dit voorstel, wordt aangenomen dat het zou gaan om een tijdelijk bestand van 60 dagen in eerste instantie, waarbij een deel van de Israëlische gijzelaars in de Gazastrook zou worden vrijgelaten in ruil voor Palestijnse gevangenen.
Vervolgens zou er verder onderhandeld moeten worden over een permanent staakt-het-vuren, de vrijlating van de resterende gijzelaars en Palestijnse gevangenen en de wederopbouw van de Gazastrook.
Israëlische gijzelaars en Palestijnse gevangenen
Bij de verrassingsaanval van Hamas op 7 oktober 2023, waarbij 1.200 Israëli’s gedood zijn, werden 251 mensen ontvoerd naar de Gazastrook. Daarvan zijn volgens de Israëlische autoriteiten nog 62 levend in Gaza, over wie maar weinig details bekend zijn. Van 72 mensen is geweten dat ze zijn omgekomen, van wie nog 35 lichamen in de Gazastrook zijn.
Die gijzelaars wil Hamas overdragen aan Israël onder meer in ruil voor de vrijlating van Palestijnse gevangenen in de Israëlische gevangenissen. Volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie Hamoked houdt Israël op dit moment 10.154 zogenoemde veiligheidsgevangenen vast. Dat zijn Palestijnen die door Israël gezien worden als een veiligheidsrisico. Onder hen zitten 3.428 Palestijnen zonder aanklacht vast in de Israëlische gevangenissen.
Bij de vorige ruil, als deel van een tijdelijk bestand tussen Hamas en Israël in november 2023, werden 30 Palestijnse gevangenen vrijgelaten. De helft van de gevangenen waren minderjarig, de jongste was 14 jaar oud.
Hoopvolle signalen
Het is de eerste keer in maanden dat er licht optimisme klinkt bij de vredesonderhandelingen over het geweld in Gaza. Volgens het persbureau Reuters hebben ingewijden aangegeven dat een deal mogelijk al binnen enkele dagen getekend zou kunnen worden.
Aan beide kanten worden hoopvolle signalen gegeven, dat bevestigen ook bronnen bij de Qatarese bemiddelaars aan Reuters. De Palestijnse radicale beweging Hamas zou haar eisen afgezwakt hebben. Zo zou Hamas niet langer hameren op het vertrek van alle Israëlische militaire troepen in de eerste fase van een bestand. Dat was bij de vorige gesprekken een van de breekpunten van Israël.
De knelpunten die eerdere gespreksronden hebben getorpedeerd, waaronder de aanwezigheid van Israëlische troepen in de Philadelphi- en Netzarim-corridors in Gaza, lijken dus voorlopig van de baan. Al zou de mogelijkheid voor Palestijnen om terug te keren naar hun huizen in het noorden van de strook, een van de andere eisen van Hamas, mogelijk nog tot tegenwerking van Israël kunnen leiden.
In een officiële verklaring gisteren zei Hamas dat het bereiken van een akkoord "mogelijk" was. Een bron bij Hamas voegde er ook aan toe dat de gesprekken "positief en optimistisch" waren.
Brede steun
In Israël reageerde de minister van Defensie Israel Katz maandag dat Israël en Hamas op dit moment "dichter bij een gijzelaarsdeal zijn dan ooit" sinds het laatste akkoord dat in november 2023 werd gesloten en tot de vrijlating van meer dan 100 gijzelaars leidde.
Hij voegde daaraan toe dat hij verwacht dat de deal brede steun zou krijgen in de regering. Katz verklaarde ook dat Israël na een bestand de veiligheidscontrole over Gaza zou behouden.
"Nadat we de militaire en bestuurlijke macht van Hamas in Gaza hebben verslagen, zal Israël de veiligheidscontrole over Gaza behouden met volledige bewegingsvrijheid", zei hij. "We zullen niet terugkeren naar de situatie van voor 7 oktober." Wat dat in de praktijk zal betekenen voor de Palestijnse burgerbevolking in de strook, is afwachten.
Druk van Trump
Ondertussen voert de toekomstig president Donald Trump de druk op. Tijdens een recente persconferentie benadrukte hij dat een akkoord vóór zijn aantreden op 20 januari 2025 bereikt moet worden. "Anders zal de hel losbarsten", waarschuwde hij.
Ondanks de hoopvolle signalen willen de betrokken partijen niet te vroeg juichen. De onderhandelingen zijn het afgelopen jaar al meermaals afgebroken in de laatste fases.
Maar met het staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah in Libanon en de val van het Assad-regime in Syrië lijkt er een nieuwe dynamiek te zijn gecreëerd. Zo staat Hamas vandaag steeds geïsoleerder en is de as van verzet (een samenwerking van Iran, Hezbollah, Hamas en andere door Iran gesteunde milities in het Midden-Oosten, red.) tegen Israël het afgelopen jaar sterk verzwakt.
Of een bestand er ook effectief zal komen, is afwachten. Duidelijk is wel dat voor de bevolking in Gaza, waar Israël vandaag nog steeds flink tekeergaat, een staakt-het-vuren essentieel is.
Zo heeft het Israëlische leger gisteren op meerdere plekken in Gaza aanvallen uitgevoerd, waarbij vooral in het noorden Palestijnen gedood werden. Beit Lahiya, in Noord-Gaza, is al wekenlang vrijwel onafgebroken het doelwit. Ondertussen ligt het Kamal Adwan-ziekenhuis, het enige ziekenhuis in de regio dat nog operationeel is, al dagenlang onder vuur. Ook elders in Gaza staat de zorg zwaar onder druk, met dramatische gevolgen.
Volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid zijn sinds de Hamasaanval van 7 oktober 2023 bij Israëlische militaire operaties in Gaza al meer dan 45.000 Palestijnen gedood, van wie een groot een deel kinderen en vrouwen zijn.