In het noorden van Syrië, waar het Syrische Nationale Leger (SNA) en de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) tegen elkaar strijden, blijft de situatie een week na de val van het Assad-regime onrustig. Dat zegt correspondent Midden-Oosten Eugenie D’Hooghe, die momenteel in de noordoostelijke stad Raqqa is. “Op het terrein in het noorden zie ik vooral een verdeeld land waar de mensen de speelbal zijn.”
Onrust in Noord-Syrië blijft duren: "Verdeeld land waar bevolking de speelbal is"
Inass Mouhamou
Gepubliceerd:
1 week na de val van het Assad-regime is de toekomst voor de Syrische bevolking nog steeds onzeker. Die bevolking bestaat uit veel verschillende fracties en geloofsgroepen: soennieten, sjiieten, alawieten, druzen, christenen en Koerden.
Die laatsten, de Koerden, zijn een van de grootste minderheden en leven vooral in het noorden van het land waar de situatie, volgens Midden-Oosten correspondent Eugenie D’Hooghe, zeer onrustig blijft. “Wat we zien is dat in het noorden van Syrië zich een ander scenario ontvouwt dan in het zuiden.”
Koerdische gemeenschappen onder druk
Sinds de val van president Bashar al-Assad heerst er chaos onder de Koerdische gemeenschappen, stelt D’Hooghe. “Het Syrische Nationale leger (SNA) dat gesteund wordt door Turkije heeft de afgelopen weken diverse militaire basissen en checkpoints aangevallen die onder controle staan van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), die op hun beurt gesteund worden door de Verenigde Staten.”
"Er zijn meldingen van ontvoeringen, gedwongen huisuitzettingen en geweld tegen burgers. Je kan stellen dat het SNA zich vooral richt op de door Koerden gedomineerde gebieden in het noorden van het land.”
Toch treft het geweld zeker niet alleen Koerdische gemeenschappen. “Ook Arabieren en andere geloofsgroepen zijn slachtoffer van de aanvallen. Eigenlijk kan je zeggen dat niemand wordt gespaard.”
YPG, SDF, SNA en Turkije: een interne strijd
De YPG, die onderdeel vormt van de SDF, speelden enkele jaren geleden een belangrijke rol bij de verdrijving van IS uit Syrië. Ze kregen daarbij militaire steun van de Verenigde Staten en worden vandaag nog steeds gezien als de bondgenoot van de VS in Syrië.
Hoewel het Syrisch Nationaal Leger (SNA) en de Syrisch-Koerdische Volksbeschermingseenheden (YPG) een gemeenschappelijke strijd tegen Assad deelden, zijn ze ook in een onderlinge strijd verwikkeld.
Net daarom wordt het SNA gesteund door Turkije, dat de YPG als een verlengstuk van de PKK ziet, de Koerdische Arbeiderspartij die strijdt voor meer autonomie voor de Koerden in Turkije en door de Turkse regering als een terreurorganisatie wordt beschouwd.
Tijdelijk staakt-het-vuren
Het SNA en de SDF hebben sinds 11 december een akkoord over een tijdelijk staakt-het-vuren, dat bemiddeld werd door de VS en Turkije. “Maar beide partijen beschuldigen elkaar van het schenden van het akkoord.”
Vooral in Kobani, aan de grens met Turkije, is het menselijk leed groot, vertelt D’Hooghe, die er enkele dagen geleden een herdenking van de burgerslachtoffers bijwoonde.
“Vrouwen, mannen en kinderen trokken massaal naar de lokale begraafplaats. Een Koerdische man vertelde me dat hij de voorbije dagen verschillende keren naar de begraafplaats ging. Eerst om zijn neef te begraven, de volgende dag was het een vriend. Wie zal het morgen zijn, vroeg hij me.”
“Opvallend is wel dat voor het eerst sinds 2019 Amerikaanse troepen weer aanwezig zijn in het gebied. Ik zag een rij van 10 gevechtsvoertuigen en hun vlag wappert weer boven de stad.”
Wat dat betekent voor de toekomst van Noord-Syrië is onduidelijk, zeker nu het tijdelijk staakt-het-vuren de voorbije nacht is afgelopen, zegt D’Hooghe. “De vraag blijft: wat nu? Gaan we over naar een mogelijk permanent staakt-het-vuren? Het is afwachten.”
IS-strijders
In Kobani heerst dan ook veel paniek en stress, getuigt D’Hooghe. “Veel bewoners hebben hun koffers al klaarstaan, terwijl anderen massaal boodschappen inslaan en de winkels leegkopen.”
“Iedereen bereidt zich voor op het ergste, want het herinnert hen aan 2014. Een donkere bladzijde in geschiedenis hier. Toen probeerde IS het gebied in te lijven, wat leidde tot een belegering rond de stad.”
HTS beweert een inclusief Syrië voor ogen te hebben, maar op het terrein in het noorden zie ik vooral een verdeeld land waar de burgerbevolking de speelbal is
Eugenie D'Hooghe, correspondent Midden-Oosten
Dat is ook het moment waarop een internationale coalitie bestaande uit meer dan 80 landen, waaronder België, haar strijd tegen IS is begonnen.
“Tienduizenden mensen zaten toen vast en de vluchtwegen waren afgesneden. Nu lijkt de geschiedenis zich te herhalen met een nieuwe vijand. Kobani is momenteel al afgesneden van elektriciteit en water door de schade veroorzaakt door de aanvallen van het SNA. De toekomst blijft hier onzeker.”
De SDF heeft in een verklaring al laten weten zich te willen laten opnemen in een verenigd Syrië. “Maar dan moeten ze eerst enkele cruciale vragen beantwoord krijgen”, stelt D’Hooghe, “bijvoorbeeld wat er zal gebeuren met de duizenden IS-gevangenen in de kampen.”
Het blijft onrustig in het noorden van Syrië: "Niemand blijft gespaard"
Verdeeld land
De SDF wil ook garanties voor de veiligheid van de minderheidsgroepen. “HTS (Hayat Tahrir al-Sham, de islamitische rebellengroep die het offensief tegen het regime geleid heeft, red.) beweert een inclusief Syrië voor ogen te hebben, maar op het terrein in het noorden zie ik vooral een verdeeld land waar de burgerbevolking de speelbal is.”
D’Hooghe ziet ook terughoudendheid bij Arabische stammen als het aankomt op een samenwerking met HTS. “Zelfs Arabische stammen die een belangrijke rol spelen in Syrië, weigeren samen te werken met Abu Mohammad al-Julani, de leider van HTS. En dat is toch wel opmerkelijk. De stammen willen geen machtsovername met een islamitische agenda.”
Als het toch zover zou komen, zullen onder meer de Syrische Koerden zich ertegen verzetten, stelt D’Hooghe. “Dan bestaat de kans op een nieuwe burgeroorlog.”
Maar het doel van de bevolking is volgens D’Hooghe duidelijk. “Syriërs willen een vrij en democratisch Syrië waarin de rechten van alle etnische minderheidsgroepen worden gerespecteerd”. Of dat op het terrein mogelijk zal zijn, is afwachten.