Het einde van een bewogen politiek jaar

"Wij hebben een federaal akkoord", grapte Bart De Wever bij de aanvang van de persconferentie in het Antwerpse stadhuis. 109 pagina's en 676 punten: daaruit bestaat het nieuwe bestuursakkoord van N-VA en Vooruit voor de komende 6 jaar.

Volgens de burgemeester komt er opnieuw "een stabiel en robuust stadsbestuur dat de Antwerpenaar op de eerste plaats zet". De titel van het akkoord: "Allemaal Antwerpenaar". De Wever belooft dat de stad "veiliger, mooier, bereikbaarder, leefbaarder en gezelliger" zal worden. Volgens zijn Vooruit-collega Kathleen Van Brempt wil dit stadsbestuur "niemand uit het oog verliezen". 

Opvallend is dat Vooruit-boegbeeld Kathleen Van Brempt over een akkoord onderhandelde zonder dat ze zelf deel zal uitmaken van de bestuursploeg.

Als Bart De Wever eerste minister zou worden, dan behoren de 2 boegbeelden die het bestuursakkoord dit weekend voorstelden, niet tot die bestuursploeg die het akkoord zal uitvoeren.

De socialisten sturen oud-burgemeester Patrick Janssens (Stadsontwikkeling), actrice Lien Van de Kelder (Cultuur)  en Karim Bachar (Milieu en Jeugd) naar het college.

De N-VA levert de burgemeester en 6 schepenen. Nabilla Ait Daoud (Onderwijs), Koen Kennis (Financiën en Mobiliteit) en Els van Doesburg (Sociale Zaken) zijn de oudgedienden, samen met Johan Klaps die al enige tijd als Havenschepen Annick De Ridder verving. Ken Casier en Stijn De Rooster zijn de nieuwkomers.

In De Standaard stond dat Bart De Wever na een verkiezingsdebat de nieuwe regels voor de fusiegemeenten een “gift that keeps on giving” noemde. Niet alleen mogen fusiegemeenten een maand langer onderhandelingen over een bestuursakkoord, krijgen ze een schuldovername van, in dit geval, het maximale bedrag van 50 miljoen euro, een bedrag dat de stad moest bijeenzoeken door nog snel een lening aan te gaan.

Bovendien mogen fusiegemeenten een burgemeester aanwijzen. In elk geval is het duidelijk dat Bart De Wever op de installatievergadering van 2 januari de burgemeester van Antwerpen wordt. Over wat er nadien gebeurt, bestond er tot gisteren onduidelijkheid.

Een eerste mogelijkheid was dat Bart De Wever vervangen wordt door een dienstdoende burgemeester. Dat moet, volgens het decreet, de politicus zijn met het tweede aantal voorkeurstemmen in de grootste partij van de coalitie, en dat is Els van Doesburg.

Maar het kiesdecreet biedt fusiegemeenten -en Antwerpen is er een- ook de mogelijkheid om een opvolger aan te wijzen, met een akte van opvolging. En op die manier had een politicus met minder voorkeurstemmen, zoals Koen Kennis, burgemeester kunnen worden.

Maar De Wever maakte gisteren meteen korte metten met dat scenario: "Als je niet weet wannéér je exact vertrekt, kun je geen akte van opvolging indienen. En in dat geval is het decreet glashelder: de politicus met het tweede aantal voorkeurstemmen in mijn partij zal mij opvolgen, en dat is Els van Doesburg."

Maar dan nog blijft de hamvraag: wordt Bart De Wever eerste minister of mislukt zijn poging, en trekt hij zich dan terug in Antwerpen?

2 van de 285 Vlaamse gemeenten, Willebroek en Blankenberge, zijn er niet in geslaagd om op tijd een lokale coalitie op de been te brengen. Dat betekent dat verkozenen via een geheime stemming het schepencollege zullen samenstellen; in Willebroek staat die stemming gepland op dinsdag, in Blankenberge vindt die vandaag al plaats. 

In die twee gemeenten probeert Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken het idee van een afspiegelingscollege ingang te doen vinden. “We willen geen gemeenten in onbestuurbaarheid storten”, aldus Van Grieken.

“Doordat N-VA halsstarrig en hoogmoedig elke vorm van rechtse en Vlaamse samenwerking blijft weigeren, zal ik vragen aan onze lokale vertegenwoordigers om te pleiten voor een afspiegelingscoalitie.”

In een afspiegelingscollege zijn alle partijen naargelang hun grootte vertegenwoordigd. “Dat betekent dat in beide gemeenten het college conform het systeem D’Hondt een afspiegeling is van de verkiezingsuitslag en dus de wil van de kiezer.” 

In een geheime stemming mogen alle partijen dus kandidaten voordragen voor elk beschikbaar schepenambt. Over elk ambt wordt vervolgens in het geheim gestemd. Die schepenen moeten vervolgens samenwerken met de burgemeester die sowieso de stemmenkampioen blijft van de grootste partij in de meerderheid. Het is één van de regels van het nieuwe gemeentedecreet, die deze week worden uitgetest. Tegen begin januari zullen dan alle Vlaamse gemeenten op één of andere manier bestuurd worden.

Het grapje van Bart De Wever, bij de voorstelling van het bestuursakkoord in Antwerpen, werkte alleen maar omdat hij, als formateur, ook nog een federale regering op de been moet krijgen.

In De Zondag maakte oud-premier Elio Di Rupo van de PS al het proces van die pogingen: “Tot nu toe hebben de winnaars van de verkiezingen geprobeerd om samen een regering te vormen. Dat blijkt niet te lukken. Ik zeg daarop dat Arizona niet de enige mogelijke formule is. Er zijn ook andere formules.”

Het geduld bij Elio Di Rupo, die zelf 541 dagen nodig had om een regering op de been te brengen, raakt duidelijk op. “Deze situatie kan niet blijven duren. Je ziet dat de spanningen binnen Arizona niet opgelost geraken.(…) Vandaar dat ik zeg: als Arizona mislukt, is dat niet het einde van de wereld. Je kan ook kijken naar andere coalities die wel zouden streven naar een rechtvaardig beleid.”

Op de site van De Morgen gaf De Wever voor een zeldzame keer commentaar op de evolutie van de gesprekken. "We wandelen nu al 6 maanden als een hamster door een labyrint op weg naarden andere kant. En het is eigenlijk ongelooflijk, maar iedereen heeft al eens ‘ja’ gezegd op de supernota, maar nooit op hetzelfde moment. In het Duits noemen ze dat de Gleichzeitigkeit des Ungleichzeitigen." 

Vrijdag moet formateur De Wever opnieuw verslag uitbrengen bij de koning, en ook daar dringt de vraag zich op: wordt Bart De Wever eerste minister of mislukt zijn poging, en trekt hij zich dan terug in Antwerpen?