In Syrië hebben de rebellen de stad Hama, de op 3 na grootste stad van het land, bijna volledig omsingeld. Dat deelt het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten mee, de organisatie die de burgeroorlog in Syrië monitort. Het is tot hevige gevechten gekomen met het Syrische leger van het regime-Assad.
Rebellen omsingelen symbolische stad Hama, Syrisch leger probeert stand te houden
Volgens het Syrische Obervatorium voor de Mensenrechten hebben de rebellen Hama "aan 3 kanten omsingeld" en zijn ze nu "tussen de 3 en de 4 kilometer van de stad verwijderd". "Het kwam tot hevige gevechten met de regeringstroepen van het regime-Assad, die nu nog maar 1 uitgang hebben richting de stad Homs, in het zuiden van Syrië."
Het leger van president Assad probeert de alliantie van rebellengroepen, onder leiding van het islamitische Hayat Tahrir al-Sham, tegen te houden om te vermijden dat ze Hama innemen. De stad is van strategisch groot belang, want het is de toegangsweg naar Homs. Daarnaast is Hama vooral symbolisch van belang.
Groot symbolisch belang
In 1982 werd een opstand in de stad bloedig neergeslagen door Hafiz al-Assad, de vader van de huidige president. Bij de herovering van Hama, die weken duurde, zouden meer dan 10.000 burgers omgekomen zijn. De stad lag 10 jaar later nog grotendeels in puin.
Daarnaast was Hama ook het toneel van enkele van de grootste demonstraties in 2011, tijdens de Arabische Lente. Duizenden mensen kwamen toen op straat op te betogen tegen het regime van president Bashar al-Assad.
Verrassingsoffensief
Een alliantie van rebellengroepen, onder leiding van het islamistische Hayat Tahrir al-Sham (HTS), startte vorige week een groot offensief op in het noordwesten van Syrië. De rebellen kregen afgelopen weekend Aleppo in handen, de op 1 na grootste stad van het land, en lijken nu ook de stad Hama te willen controleren.
Hama is sinds het uitbreken van de burgeroorlog in 2011 steeds in handen van de overheid gebleven. De stad ligt aan een belangrijke weg die Aleppo in het noorden verbindt met belangrijke centrale steden zoals Homs en de hoofdstad Damascus in het zuiden.
Het Syrische regime heeft het over "hevige gevechten", vooral in het noorden van de provincie Hama (waar de stad Hama de hoofdstad van is). Verschillende dorpen in de regio, op enkele tientallen kilometers van Hama, zijn al veroverd door de rebellen, die in de omgeving patrouilleren met pick-uptrucks. Burgers slaan er op de vlucht.
Een lid van HTS zegt aan persagentschap AP dat het daar niet bij blijft. "We gaan in de richting van de stad Hama en daarna, als God het wil, naar Homs en dan naar Damascus. De rest van Syrië zal weer bevrijd worden met Gods wil."
Wat is de Hayat Tahrir al-Sham-groepering?
Hayat Tahrir al-Sham (HTS) is een gewapende groep in Syrië, ontstaan in 2017. Het is een samenvoeging van verschillende jihadistische groepen, waaronder Jabhat al-Nusra, die eerder verbonden was met Al-Qaeda. Daardoor wordt de groep door veel landen als een terroristische organisatie gezien. HTS speelt een grote rol in het noordwesten van Syrië, vooral in de provincie Idlib.
De groep heeft een streng islamitische agenda en wil een bestuur gebaseerd op de Sharia (islamitische wetgeving) opzetten in Syrië. HTS is controversieel omdat het naast strijd tegen Assad ook vaak botst met andere rebellengroepen en kritiek krijgt vanwege onderdrukking van de bevolking in hun gebied.
Reactie van regeringsleger
Het regeringsleger trok zich terug uit Aleppo, naar eigen zeggen om zich voor te bereiden op een sterk tegenoffensief. Het Syrische staatspersbureau laat nu weten dat er "aanzienlijke versterkingen" naar de regio rond Hama gestuurd werden. Daar zouden ook door Iran gesteunde Iraakse militiestrijders bij zijn.
Staatsmedia melden bovendien dat er al verschillende luchtaanvallen van de Syrische en Russische luchtmacht waren in het gebied. Zo blijft het Russische leger een rol spelen in het conflict. Ook de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken liet al weten dat hij zou overwegen om troepen naar Syrië te sturen als Damascus daarom zou vragen.
Mogelijk had de timing van het verrassingsoffensief iets te maken met dat de belangrijkste bondgenoten van het Syrische regime, Rusland en Iran, hun handen vol hebben met eigen conflicten.
Rusland, Iran en Turkije houden "nauw contact"
De 3 belangrijke buitenlandse machten Rusland, Iran en Turkije houden "nauw contact" met elkaar over het conflict in Syrië. Rusland en Iran zijn belangrijke bondgenoten van Syrië, Turkije heeft dan weer nauwe banden met enkele rebellengroepen.
"We hopen dat alle landen die een invloed hebben op de situatie op het terrein in Syrië die invloed aanwenden in het belang van het zo snel mogelijk herstellen van de veiligheid en de stabiliteit in het land", zegt Maria Zahkarova, de woordvoerster van het Russische ministerie van Defensie.
Volgens het Russische persagentschap Rai Novosti bevindt Mohsen Qomi, een belangrijke adviseur van de Iraanse opperste geestelijke leider Ali Khamenei, zich in Moskou voor overleg. De Iraanse zender Al-Alam meldt dan weer dat de Iraanse generaal Javad Ghaffari naar Damascus (Syrie, red.) werd gestuurd. Hij moet het tegenoffensief van het Syrische regeringsleger mee helpen coördineren.
Ander front in het oosten
Daarnaast openden de rebellen van de SDF (Syrian Democratic Forces) een nieuw front voor het regeringsleger. Dat melden Syrische staatsmedia. De groep viel dorpen aan in de regio van de stad Deir ez-Zor, in het oosten van het land, waar de SDF gebied in handen heeft.
De SDF is een alliantie die voornamelijk wordt geleid door een Koerdische militie, de YPG, die door Turkije gezien wordt als verlengstuk van de PKK en dus als een terroristische organisatie. De Verenigde Staten (en de EU) kijken daar anders naar: als onderdeel van de SDF was YPG een belangrijke bondgenoot van de VS in de strijd tegen terreurgroep IS.
Een Syrische legerofficier zegt aan persagentschap Reuters dat de SDF met de aanval in het oosten de zwakte van de regeringstroepen wil uitbuiten, nu er ook een opmars van HTS is. Ook naar deze regio zouden versterkingen van het regeringsleger en door Iran gesteunde milities gestuurd zijn.
Bij de gevechten van de afgelopen week zijn al zeker 704 doden gevallen. Het gaat om 361 rebellenstrijders, 233 soldaten van het regime en 110 burgers.
De Syrische burgeroorlog in een notendop
In maart 2011 vinden in Syrië grote protesten plaats tegen de huidige president Bashar al-Assad, als onderdeel van de Arabische Lente. Veel Syriërs protesteerden tegen corruptie, werkloosheid en gebrek aan vrijheid. Die protesten werden gewelddadig de kop ingedrukt, waardoor de opposanten met geweld wilden terugslaan. Al snel vormden zich verschillende rebellengroepen en leidden de onrusten tot een burgeroorlog.
Al snel mengden buitenlandse machten zich in de oorlog. President Assad heeft de steun van Iran en Rusland, Turkije steunde aanvankelijk Syrische rebellen tegen Assad. Later richtte die laatste zich vooral op het bestrijden van de Koerdische YPG, die zij zien als een verlengstuk van de PKK, de Koerdische afscheidingsbeweging in Turkije. Ook de VS, de Golfstaten en Europa mengden zich in het conflict.
De situatie escaleerde snel en dat leidde tot grote chaos. Islamitische terroristische organisaties als Islamitische Staat maakten daar gebruik van om hun macht te vergroten. Volgens de VN zijn tussen 2011 en 2021 zeker 300.000 mensen gedood.
In maart 2020 bereiken Rusland en Turkije - belangrijke bondgenoten langs beide kanten - een bestand voor een staakt-het-vuren. Daardoor is het geweld grotendeels gestopt. Dit is de eerste territoriale opmars van de rebellen sinds het akkoord.
