In Zweden is de verhuizing van Kiruna begonnen. Het noordelijke dorp moet plaats ruimen voor mijnbouw. Het historische Pekinghuis werd al verzet, komende zomer is de beroemde 'Kiruna kyrka' aan de beurt. "De weg moet nog met 20 meter verbreed worden en er zijn meerdere diepladers voor nodig", weet correspondent Jeroen Visser.
Verhuizing van Zweedse mijnstad Kiruna gestart (en historische gebouwen verhuizen gewoon mee)
Om plaats te maken voor de mijnbouw moeten niet alleen de mensen van het Zweedse stadje Kiruna verhuizen. Ook de belangrijkste gebouwen krijgen een nieuwe thuis. Die nemen de Zweden gewoon mee naar het nieuwe stadscentrum, op enkele kilometers van de oorspronkelijke plek.
Het Pekinghuis, een historisch gebouw met een dak in Chinese stijl, kreeg al een nieuwe plek toegewezen. "Het werd gewoon opgetild, op een enorme dieplader met 128 wielen gezet, en 3 kilometer verder neergezet in het glinsterende nieuwe centrum", zegt correspondent Jeroen Visser, die het met zijn eigen ogen kon aanschouwen, in 'Nieuwe feiten' op Radio 1. "Er waren enorm veel mensen bij betrokken."
Plaats maken voor de mijn
Een gebouw (ongeschonden) verplaatsen, lijkt een onnodig moeilijke en kostelijke opgave. "Maar het is natuurlijk de plicht van het mijnbedrijf", zegt Visser.
Dat het stadje moet verhuizen, heeft alles met de ijzerertsmijn in de buurt te maken. Dat is de grootste ter wereld. "Elke dag gaan er treinwagons met ijzererts naar de Noorse havenstad Narvik. Daar wordt ongelofelijk veel geld mee verdiend. Het is belangrijk voor Zweden én voor Europa." Daarnaast zitten er andere zeldzame aardmetalen in de grond.
In 2004 werd de mijn uitgebreid, met alle gevolgen van dien voor Kiruna. "Daardoor is een gedeelte van de stad in gevaar gekomen. Een deel van de grond gaat verzakken. Om dat te voorkomen, moet het allemaal worden verhuisd." In totaal wordt een derde van de stad verplaatst, weet Visser.
Zelfs de kerk
Ook de 'Kiruna kyrka' staat nog op de verhuisplanning. De houten kerk, geïnspireerd door traditionele tenten van de Sami, werd ooit verkozen tot de mooiste kerk van Zweden. "Die kerk moet mee: het is de trots van de stad. Ze moeten alles uit de kast halen om die kerk ongeschonden naar de nieuwe bestemming te brengen."
In het Zweedse Kiruna zetten ze gebouwen gewoon een paar kilometer verder
Dat gebeurt volgende zomer, weet Visser, en is geen kleine onderneming. "De weg moet nog verbreed worden met zo'n 20 meter, want het is een enorm gebouw. Daar hebben ze een aantal verschillende diepladers voor nodig. Voor het Pekinghuis was dat maar één." De graafwerken onder de kerk zijn alvast van start gegaan.
Nieuw begin?
"Ze hebben al geoefend met gewone huizen, oudere gebouwen met historische waarde", weet de Vlaamse Ilse Agnes Van hellem, die al meer dan 10 jaar in Kiruna woont.
Het nieuwe stadscentrum mist een beetje ziel en karakter
Ilse Agnes Van hellem, inwoner van Kiruna
"Het oude stadhuis, appartementsgebouwen, woningen, winkels… Een groot deel van het oude centrum is al weg", zegt ze. "Het nieuwe centrum bestaat uit lage appartementsgebouwen. Dat is allemaal dicht op elkaar gebouwd, wat we hier niet gewoon zijn." Daar horen ook een gloednieuw winkelcentrum, hotel en zwembad, mét de tegels uit het oude, bij.
Volgens Van hellem is niet iedereen enthousiast over dat nieuwe centrum. "Het mist een beetje ziel en karakter", zegt ze. Ik ben hier niet geboren en getogen, maar ik kan me voorstellen dat het voor de bewoners van Kiruna een grote aanpassing moet zijn."
"Misschien zit er binnen 100 jaar wel terug ziel in, maar nu is het wat karakterloos."
