Drie redenen waarom Vlaams Belang mee bestuurt in Brecht: "Ideologie speelt geen rol in de Dorpstraat"

Niet de grote ideologie, maar wel onderlinge relaties en strubbelingen hebben een grote rol gespeeld bij de coalitiegesprekken in Brecht. "Je zou het de aloude banale dorpspolitiek van vetes en spanningen kunnen noemen", zegt politicoloog Dave Sinardet (VUB). En die gaan in Brecht al terug tot in de campagne.

Na 6 jaar samen te besturen met N-VA van burgemeester Sven Deckers, kozen de lokale christendemocraten voor een kartel met de oppositie. Samen met Open VLD en Vooruit verpopten ze tot nu2960. "Daar zie je dat de nieuwe kiesregels een rol hebben gespeeld", zegt Sinardet. Want de grootste lijst in een coalitie mag automatisch de burgemeester leveren. 

Op 13 oktober bleek de strategie te werken. Het kartel nu2960 werd de grootste partij (15 zetels) en droomde van de sjerp. De N-VA verloor een zetel (10 zetels) en het burgemeesterschap. Maar meteen werd ook duidelijk dat beide lijsten tot elkaar veroordeeld waren voor een samenwerking, gesteld dat het cordon tegen Vlaams Belang (6 zetels) stand zou houden. 

"Door het nieuwe kiesdecreet krijg je grotere blokvorming. In Brecht halen 2 lijsten samen 80 procent van de zetels", zegt Sinardet. "Dat maakt onderhandelingen er niet gemakkelijker op." Bovendien speelde N-VA het spel zeer hard omdat de partij wist dat ze nodig was, zo zegt nu2960. De partij spreekt van "eisen in plaats van onderhandelen en oplossingen zoeken, het gesprek weigeren [...] we voelden ons gewoonweg tegen de muur gezet en het werd meer en meer een verhaal van de slechte verliezer".

De "verboden" gesprekken met Vlaams Belang boden plots een uitweg uit dit strategospel vol persoonlijke landmijnen.

"Het cordon in Brecht wordt net zoals in Ranst doorbroken door een lokale lijst die ver weg staat van de grote nationale partijen", zegt politicoloog Peter Van Aelst (UAntwerpen). "Dit is de echte terugkeer van een lokale politiek, wars van de Wetstraat. Lokale mandatarissen die puur kijken naar de komende jaren in hun gemeente, zonder enige nationale ambitie. En ook zonder vrees voor nationale repercussies zoals het intrekken van de partijkaarten."

Ook Vlaams Belang Brecht doet zijn duit in het zakje om de indruk te wekken dat ze ver weg staan van de moederpartij. De afdeling verpopt tot "Ons Brecht". "Dat kan alleen na toestemming van voorzitter Tom Van Grieken", zegt Van Aelst. Een gelijkaardige naamswijziging gebeurde ook bij de afdeling in Ranst.

"Vlaams Belang doet dit eigenlijk niet met plezier. Maar het toont aan hoe ver de partij wil gaan om mee te besturen. Reken er maar op dat Vlaams Belang bij de volgende verkiezingen zal verwijzen naar Brecht, Ranst en Izegem", aldus Van Aelst. "De machtsdeelname moet bewijzen dat het Belang degelijke bestuurders kan leveren zoals andere partijen."

Van Aelst ziet dat argument ook terugkomen in het discours van nu2960. "Wie het cordon doorbreekt, benadrukt graag dat de lokale verkozenen van Vlaams Belang gewone mensen zijn. Politici die ze al jaren kennen als betrouwbare figuren op de gemeenteraad. Verkozenen die bezig zijn met de dorpstraat en met lokale thema's, niet met controversiële thema's zoals asiel en migratie waarmee Vlaams Belang nationaal uitpakt", zegt Van Aelst. "Dit is dus verre van het einde van de democratie, je kan het zelfs beschouwen als erg redelijke argumenten voor een lokaal bestuur."

"De grote ideologie speelt inderdaad een bijrol in het doorbreken van het cordon", zegt ook Dave Sinardet. "Men had op voorhand gespeculeerd dat het cordon door N-VA-afdelingen doorbroken zou worden. Omdat ze ideologisch het meest verwant zijn met Vlaams Belang. Maar Ranst, Brecht en Izegem tonen aan dat dit niet klopt."

Tot slot is er het precedent van Ranst. Daar werd als eerste bekend gemaakt dat Vlaams Belang mee gaat besturen. "Die bewuste zaterdagavond stond mijn telefoon roodgloeiend. Alle journaals openden ermee, het hele weekend lang. Zelfs in Franstalig België", zegt Sinardet.

Een gelijkaardige schokgolf verwacht de politicoloog niet deze keer. "Uiteraard blijft dit nieuws, maar de storm zal sneller gaan liggen. Dat verlaagt de drempel voor lokale lijsten om hun coalitie met Vlaams Belang bekend te maken."