Leerkrachten dreigen tienduizenden euro's pensioen te verliezen zodra de voorgestelde besparingsmaatregelen van de onderhandelende Arizona-partijen op kruissnelheid zijn. Dat heeft de christelijke onderwijsbond COC berekend op basis van de tot dusver gelekte plannen in de supernota van formateur Bart De Wever (N-VA). "Er dreigt een gigantisch probleem voor de aantrekkelijkheid van een job in het onderwijs."
"Leraars dreigen tot 116.000 euro pensioen te verliezen": vakbonden slaan alarm over plannen federale onderhandelaars
Vorige maand lekte uit dat federaal formateur Bart De Wever (N-VA) uitgaat van een besparing van zowat 3 miljard euro in de pensioenen tegen 2029. Om dat mogelijk te maken, lijstte de supernota een hele rist maatregelen op.
Een aanzienlijk deel van die besparingsmaatregelen richt zich op de ambtenarenpensioenen. Denk aan de afschaffing van de perequatie (het systeem waarbij pensioenen van ambtenaren bovenop de index kunnen stijgen), het uitdoven van het ziektepensioen, maar ook een andere manier om die ambtenarenpensioenen te berekenen.
Vandaag worden de pensioenen van statutaire ambtenaren namelijk berekend op basis van het gemiddelde loon van de laatste 10 loopbaanjaren. In het voorstel van de supernota zou dat tegen het einde van de komende regeerperiode al om de laatste 20 loopbaanjaren moeten gaan en tegen 2040 zelfs over 40 loopbaanjaren.
In het onderwijs, waar leerkrachten in de meeste gevallen vastbenoemde ambtenaren zijn, zal dat zich laten voelen. Want in het onderwijs stijgt het loon om de 2 jaar. In dat geval is een berekening van een gemiddeld loon over een volledige loopbaan veel minder voordelig dan een berekening over de laatste 10 jaar.
Daarbovenop zou de tantième, de breuk waarmee de onderwijspensioenen worden berekend, moeten worden aangepast van 1/55 naar 1/60. Een pensioenbreuk met een grotere deler zorgt logischerwijs ook voor een lager pensioenbedrag.
Tienduizenden euro's op kruissnelheid
Hoeveel lager dat totale pensioenbedrag voor leerkrachten dan zou liggen? Dat heeft de christelijke onderwijsbond COC nu berekend.
"Een modale leraar met een volledige carrière van 40 jaar, die in april 2025 met pensioen zou gaan, zou met deze maatregelen 15 à 16 procent van het nettopensioen inleveren", zegt Koen Van Kerkhoven, secretaris-generaal van COC. "Als die leerkracht dan nog 20 jaar leeft, verliest hij tot 96.000 euro nettopensioen als hij een bachelor zou zijn en tot 116.000 euro als master."
De overgangsmaatregelen zullen niet van die aard zijn dat al wie nu al in het onderwijs staat die ingrepen zal kunnen ontlopen
Koen Van Kerkhoven, secretaris-generaal van de christelijke onderwijsvakbond COC
"Voor een directeur - in dit geval een master die 20 jaar directeur is geweest op een volledige loopbaan van 40 jaar - loopt dat nettoverlies zelfs op tot 23 procent. Als hij nog 20 jaar leeft na zijn pensioendatum, verliest hij in totaal ruim 217.000 euro pensioen met deze maatregelen."
De berekening van de vakbond gaat uit van een situatie waarbij de voorgestelde maatregelen op kruissnelheid zijn. "Mochten er overgangsmaatregelen zijn, zal het effect lager zijn", geeft Van Kerkhoven toe.
"Maar de vraag zal zijn: hoe groot zijn die overgangsmaatregelen? Wij vrezen dat het wel eens zeer snel zou kunnen gaan. De overgangsmaatregelen zullen dus niet van die aard zijn dat al wie nu al in het onderwijs staat die ingrepen zal kunnen ontlopen."
Minder aantrekkelijk
Voorlopig is de hele situatie nog heel erg 'wat als'. De pensioenknopen zijn door de onderhandelende Arizona-partijen voor alle duidelijkheid nog niet doorgehakt. Maar deze berekeningen baren de christelijke vakbond toch veel zorgen, zegt Van Kerkhoven.
"Het pensioen is een uitgesteld loon voor statutaire ambtenaren. Een studie in 2003 stelde dat de onderwijswedde competitief is in de arbeidsmarkt, maar dan wel met alle parameters zoals het volwaardige pensioen dat we vandaag hebben. Het hogere pensioen dat leerkrachten krijgen, wordt in de privésector gecompenseerd met het aanvullend pensioen. Als ons pensioen daalt, dreigt een gigantisch probleem voor de aantrekkelijkheid van een job in het onderwijs."
Het loon - en het pensioen maakt daar deel van uit - is heel belangrijk om in de toekomst nog mensen te kunnen aantrekken in het onderwijs
Koen Van Kerkhoven, secretaris-generaal van de christelijke onderwijsvakbond COC
Volgens Van Kerkhoven is zijn vakbond ook in overleg met andere vakbonden en onderwijsverstrekkers. "Ook de koepels zijn bezorgd, want het loon - en het pensioen maakt daar deel van uit - is heel belangrijk om in de toekomst nog mensen te kunnen aantrekken in het onderwijs."
Ook Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) is al op de hoogte van de bezorgdheden van de bonden. "De minister heeft daar ook akte van genomen. En ook aan de onderhandelende partijen op federaal niveau zullen wij tijdig een signaal geven, opdat zij zich goed bezinnen op het moment dat er een federale regering zal ontstaan."
