Het kernkabinet van de federale regering in lopende zaken komt vanavond bij elkaar over een begroting van voorlopige twaalfden. Dat heeft de woordvoerder van eerste minister Alexander De Croo gemeld. Omdat er nog geen nieuwe federale regering is, en dus ook geen begroting voor 2025, werkt de ontslagnemende regering-De Croo, na overleg met formateur Bart De Wever, aan een begroting met voorlopige twaalfden voor de eerste drie maanden van het jaar. Op die manier wordt vermeden dat bijvoorbeeld ambtenarenlonen vanaf januari niet meer worden uitbetaald.
1. Een begroting van voorlopige twaalfden
De hoop dat de nieuwe regering, waarover de 5 partijen onderhandelen, erin slaagt een begroting goedgekeurd te hebben tegen januari 2025 wordt definitief opgegeven.
Vorige week gaf N-VA-onderhandelaar Jan Jambon dat signaal al in De Zevende Dag, en ook Open VLD-voorzitter Eva De Bleeker, die zelf van oktober 2020 tot november 2022 staatssecretaris van Begroting was onder premier De Croo, denkt dat een nieuwe begroting opstellen tegen januari ijdele hoop is geworden.
"Toen ik staatssecretaris werd op 1 oktober zei men: ‘Oei, 3 maanden voor een begroting, dat zal zeer krap worden.’ Nu is er slechts één maand en één week over. Dan kan dat eigenlijk gewoon niet meer", zei ze gisteren in De Zevende Dag. Ook haar opvolgster, de staatssecretaris in lopende zaken Alexia Bertrand, berekende dat om zo’n begroting op te stellen algauw 11 weken nodig zijn. Onmogelijk om dit nog te bolwerken tegen januari 2025.
Daarom is er overleg geweest tussen de regering in lopende zaken, onder leiding van Alexander De Croo, en de formateur Bart De Wever. De regering in lopende zaken zal een begroting van ‘voorlopige twaalfden’ opstellen, waarbij de laatste goedgekeurde begroting in twaalf gelijke delen wordt verdeeld en geïndexeerd.
Op die manier valt het land niet stil, al is voorlopig nieuw beleid onmogelijk, en kunnen hervormingen ook niet plaatsvinden. Wanneer de nieuwe regering dan geïnstalleerd is, kan ze de voorlopige begroting vervangen door een nieuwe. Dat kan na het eerste kwartaal van 2025. Of liever, daar rekent iedereen op dit moment op.
2. De begroting van de ziekteverzekering
Over één onderdeel van de algemene begroting, de begroting van de ziekteverzekering (RIZIV), is er tussen de regering in lopende zaken én de 5 onderhandelende partijen geen akkoord. Die begroting is al een tijdje geblokkeerd omdat binnen de regering in lopende zaken de Open VLD die niet goedkeurde en de MR zich onthield. Bij Vooruit is te horen dat de minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke al een maand lang vraagt dat de ministerraad hierover zou bijeenkomen, want “daardoor zitten patiënten al maanden in onzekerheid.”
Een akkoord over de begroting van de ziekteverzekering geldt meteen voor een volledig jaar, en niet zoals bij de begroting in lopende zaken voor één maand of een kwartaal. De beslissing heeft dus verregaande budgettaire gevolgen.
Bovendien eist de minister van Volksgezondheid in lopende zaken, Frank Vandenbroucke, dat er, bovenop de index, een groeinorm van 2,5 procent wordt toegepast op dat budget van de ziekteverzekering. De liberalen in lopende zaken weigeren, en willen die groeinorm beperken tot 2 procent.
Ondanks die wettelijke bepaling is er over de groeinorm in de ziekteverzekering (RIZIV) nog geen akkoord bij de 5 onderhandelende partijen. “De formateur stelt vast dat er binnen de regeringsonderhandelingen nog geen eensgezindheid en dus geen zekerheid bestaat dat we daarover kunnen beslissen binnen de noodzakelijke timing.”
Het gevolg is dat de bal droogweg wordt teruggekaatst naar de regering in lopende zaken. “Zolang er geen nieuwe volwaardige regering is, komt de opmaak voor de begroting 2025 met voorlopige twaalfden en voor het RIZIV-budget derhalve toe aan de regering in lopende zaken.” En zo blijft er onduidelijkheid over wie op dit moment het land mag besturen: de 5 onderhandelende partijen of de regering in lopende zaken.
3. Een regering "in lopende zaken"
Bij de vorige regeringscrisissen was de rol van de regering in lopende zaken veel duidelijker. Er was in 2010 en 2011 541 dagen lang geen regering en dus nam de toenmalige premier in lopende zaken Yves Leterme noodgedwongen het land meer en meer opnieuw in handen. Tenslotte duurde zijn mandaat in lopende zaken meer dan anderhalf jaar en dan kun je de zaken niet zomaar op hun beloop laten gaan.
Maar nu staat de Arizonaregering wél in de steigers: de 5 partijen -en niet de regering in lopende zaken- hebben beslist wie er Europees Commissaris werd, ze hebben afspraken gemaakt over wat al dan niet mag goedgekeurd worden in het parlement, en ze blijven, nu al 170 dagen lang, met dezelfde 5 partijen onderhandelen over een nieuwe regering. Omdat er geen alternatief is. Het is dan ook niet meer dan logisch dat de regering in lopende zaken zich de hele tijd terughoudend heeft gesteld.
Behalve dat er nu een begroting moet worden opgesteld. En dat die klaar moet zijn voor januari 2025. Om te vermijden dat het land stilvalt. En dus moet de regering in lopende zaken weer de mouwen opstropen, en aan de slag gaan. En hoe langer de vorming van de nieuwe regering op zich laat wachten, hoe meer die regering in lopende zaken op de voorgrond zal komen.
Met als merkwaardig effect dat verschillende van de onderhandelende partijen deel uitmaken van de 2 groepen, alleen Les Engagés van Maxime Prévot en de N-VA van formateur Bart De Wever zitten niet in de regering van lopende zaken, en kijken soms met lede ogen aan wat dáár wordt bekokstoofd.
Straks kan de formateur maar één logisch advies krijgen van de koning: “Doe in stilte gezwind voort”. In de hoop dat de inspanning ook snel leidt tot een nieuwe regering.
