Al 22 Antwerpse tieners kregen een enkelband, jeugdrechter: "Dit is een succesverhaal"

Sinds juni kunnen jeugdrechters ook minderjarige delinquenten laten opvolgen met een enkelband. Die maatregel wordt sindsdien volop uitgetest in Antwerpen, onder leiding van het Agentschap Justitie en Handhaving en het Agentschap Opgroeien.

Doel van het project is om jongeren niet altijd onmiddellijk in een jeugdinstelling te moeten plaatsen, maar toch nauwgezet te kunnen opvolgen in hun thuisomgeving. Zo kunnen (en moeten) ze naar school blijven gaan of deelnemen aan bepaalde activiteiten, maar moeten ze tegelijk bepaalde plaatsen of pleintjes in de stad vermijden. 

Dat is in geen geval vrijblijvend. Wie zich niet aan de voorwaarden houdt, dreigt alsnog naar een instelling te worden gestuurd. Bij de opvolging worden ouders expliciet betrokken, maar zijn ook begeleiders voorzien bij het Vlaams Centrum Elektronisch Toezicht (VCET) die de jongeren opvolgen en waar nodig coachen.

En de eerste resulaten zijn positief, zeggen de bevoegde Vlaamse ministers Zuhal Demir (Justitie) en Caroline Gennez (Welzijn) in een persbericht. Nu het project zowat een half jaar loopt zijn er al 22 minderjarigen aangesloten, de jongste onder hen was 14.

Niet iedereen komt nochtans in aanmerking, zegt jeugdrechter Herman Dams. "Elektronisch toezicht is enkel zinvol voor jongeren met een sterke thuisomgeving, waar nog inzet, betrokkenheid en geloof is in hun zoon of dochter. Jongeren die thuis aan hun lot worden overgelaten, zullen we veel sneller naar een instelling sturen."

Toen het project werd aangekondigd, noemden critici een enkelband voor minderjarigen mogelijk stigmatiserend. Dams is het daar niet helemaal mee eens. "Natuurlijk is het wel zo dat de meeste jongeren zich ervoor schamen", erkent hij. Maar net die intensieve begeleiding, zowel thuis als via het VCET, maakt dat de maatregel vandaag een "succesverhaal" kan worden genoemd, vindt de jeugdrechter.

"Dit is niet zomaar een enkelband, dit is echt elektronisch toezicht. Zo'n begeleider spreekt met de jongeren, helpt hen waar nodig. Dat is minstens 50 procent van het succes van dit project."

Dams verwijst naar een jongen die gisteren zijn termijn van 3 maanden elektronisch toezicht zag aflopen. "Die jongen zei letterlijk dat het hem deugd had gedaan om eindelijk weer een normaal leven te hebben. Hij moest op tijd opstaan, naar school gaan, zijn activiteiten 's avonds werden opgevolgd. Meer nog: hij had net voor de herfstvakantie zelfs een goed rapport, waardoor er weer hoop is voor hem."

Ook bij de Antwerpse politie zien ze de voordelen. "De dienst jongerencriminaliteit voelde aan dat er wat sleet zat op de gekende maatregel van huisarrest", zegt woordvoerder Wouter Bruyns. "Elk initiatief dat ertoe leidt dat ontspoorde jongeren hun leven weer op de rails krijgen, kan alleen maar positief geëvalueerd worden. We willen wel benadrukken dat een intensieve begeleiding hier noodzakelijk is en dat de begeleiding strikt wordt opgevolgd."

Volgens Bruyns is het goed dat onder meer ouders worden betrokken bij de begeleiding. "En dankzij dit project moet de politie minder prominent aanwezig zijn bij bepaalde controles, waardoor er meer ruimte is voor andere taken."

Hoewel er sprake is van een proefproject is de maatregel al sinds juni in de wet ingeschreven. "Nu wordt het nog projectmatig toegepast," zegt Dams, "maar het zal systematisch worden uitgebreid over heel Vlaanderen."