Over heel 2023 zullen in Vlaanderen ongeveer 6.700 enkelbanden geplaatst zijn - een record. Dat heeft Vlaams minister van Justitie en Handhaving Zuhal Demir (N-VA) bekendgemaakt.
Het is de zevende stijging op jaarbasis op rij voor het Vlaams Centrum voor Elektronisch Toezicht (VCET), zegt Demir, die vandaag een bezoek bracht aan het centrum. Terwijl in 2022 nog 5.174 enkelbanden geplaatst werden, zullen dat er tegen eind volgende week, wanneer het jaar afloopt, ongeveer 6.700 zijn. Een stijging met zo'n dertig procent dus.
De aanhoudende groei heeft volgens Demir verschillende redenen. "Enerzijds is er bij de magistratuur een groeiend geloof in de enkelband als strafmethode. Anderzijds wordt de enkelband gebruikt om de overbevolkte gevangenissen te ontlasten." De minister is wel niet te spreken over de praktijk waarbij volgens haar gedetineerden die de voorwaarden van de enkelband schenden daar al te makkelijk mee wegkomen, zoals het verkrijgen van een nieuwe enkelband na een "kort verblijf" in de gevangenis.
"Dit ondermijnt het systeem", zegt Demir. "De enkelband is een gunst die gekoppeld is aan onberispelijk gedrag. Door flagrante schendingen te minimaliseren, ondermijnt de magistratuur het gezag van het VCET en de effectiviteit van de maatregel. En dan hebben we nog niks gezegd over het plegen van nieuwe feiten die met korte 'verdwijningen' gepaard kunnen gaan." Ze herhaalt haar oproep aan het federale niveau om een aantal misdrijven uit te sluiten van een enkelband en een nultolerantie te hanteren voor het schenden van voorwaarden.
Digitalisering
Intussen wordt geïnvesteerd in de digitalisering van het enkelbandsysteem. Zo treedt de portaalsite voor thuiszittende gedetineerden, die vooral moet besparen op 'telefoontijd' aan het adres van het VCET, begin 2024 in werking.
"Het gebruik van de enkelband, en de toename die we vaststellen hierin, heeft niets te maken met het aantal gedetineerden in de gevangenis", zegt het kabinet van minister van Justitie Paul Van Tigchelt in een reactie. "De toename heeft in de eerste plaats te maken met de successen die politie en justitie boeken in onder meer de strijd tegen drugscriminelen in het kader van de Sky-ECC onderzoeken. Er zijn veel meer arrestaties en veroordeelden."
"De rechter beslist onafhankelijk in welke gevallen een enkelband de beste straf is. Het doorschuiven van gevangenen van gevangenis naar alternatieve straffen om de overbevolking tegen te gaan, gebeurt niet", klinkt het. "Er is nood aan het koppelen van voorwaarden zoals het volgen van begeleiding bij de autonome straf elektronisch toezicht. Dat staat ook zo in het Vlaams regeerakkoord. We hopen dat minister Demir hier snel werk van maakt", besluit het kabinet.
