Nu Elon Musk zijn invloed laat gelden in de Amerikaanse politiek: hoeveel macht kan en mag 1 persoon hebben?

Musk, CEO van onder meer Tesla en SpaceX, en de rijkste man ter wereld, toont al jaren sympathie voor de Republikeinen. Vooral sinds het begin van deze verkiezingscyclus in de Verenigde Staten is hij merkbaar naar rechts opgeschoven. Vanaf juli, na de moordaanslag op Donald Trump, gebruikte Musk een deel van zijn fortuin zelfs om openlijk campagne te voeren voor de Republikein.

"Er is een openlijke deal tussen de twee heren, die tot voor een paar jaar geleden elkaar niet konden luchten. Zij hebben elkaar als winnaars kunnen versterken", vertelt Devisch tijdens De Ochtend op Radio 1. 

Musk is lang niet de eerste miljardair die een fortuin inzet tijdens een Amerikaanse presidentsverkiezing, maar waarschijnlijk wel de meest in het oog springende. Ook andere miljardairs, zoals bankerfgenaam Timothy Mellon, casinoweduwe Miriam Adelson en zakenman Dick Uihlein, hebben tientallen miljoenen dollars gedoneerd aan Trumps campagne. Mellon heeft met donaties van meer dan 150 miljoen dollar zelfs meer uitgegeven dan Musk.

Ook aan Democratische kant hebben miljardairs de portefeuille fors opengetrokken. Microsoft-medeoprichter Bill Gates zou volgens de krant The New York Times zo'n 50 miljoen dollar hebben geïnvesteerd in de campagne van Kamala Harris. Daarmee evenaart hij Michael Bloomberg, de voormalige burgemeester van New York. Ook een resem andere zakenmensen, zoals LinkedIn-medeoprichter Reid Hoffman en Netflix-bestuurdersvoorzitter Reed Hastings, hebben miljoenen uitgegeven om Harris in het Witte Huis te krijgen. 

Dat er veel geld gemoeid is bij de Amerikaanse verkiezingen, is geen geheim. Toch meent Devisch dat de situatie met Musk anders is, deels doordat de steun deze keer zo openlijk wordt gegeven en dat daar ook expliciet iets tegenover staat.

"Een klassieke lobbyist zit ver weg van de druk van de camera's. Maar hier zie je heel duidelijk iemand die mee op de bühne staat en in ruil daarvoor letterlijk een zitje naast Trump krijgt. Dit betekent eigenlijk dat mensen op de meest openlijke manier hun macht kunnen kopen." Trump heeft Musk een postje beloofd in zijn regering, als hoofd van een nog op te richten 'departement voor overheidsefficiëntie'. 

Maar misschien nog belangrijker dan zijn financiële steun is Musks controle over het platform X (vroeger Twitter), dat hij in 2022 kocht. Daarmee heeft hij ook invloed op de informatiestromen die het publieke debat bepalen. "Wie de informatiestromen beheerst, beheerst ook de macht", zegt Devisch, die recent het boek 'We informeren ons kapot' (De Bezige Bij) uitbracht. "Die mensen bepalen hoe wij over bepaalde dingen nadenken, door die stromen van informatie op ons af te sturen."

Sinds de overname van X heeft Musk het platform gewijzigd, waardoor conservatieve stemmen meer ruimte krijgen. Experts merken ook een stijging in desinformatie. Daarnaast gebruikt Musk het platform actief voor campagnevoering, iets wat andere techleiders zelden doen.

"Het gaat om hoe je het discours beheerst en hoe je de emoties van mensen aan je kant krijgt. Eens je in die grijze zone zit waar geen enkele bewering nog feitelijk kan of moet worden gestaafd, dan krijg je vrije baan, en dat is wat er nu is gebeurd", zegt Devisch.

"Je hebt in een democratie altijd een spel van macht en tegenmacht. Het loopt pas fout wanneer een van die machten boven de andere uit kan torenen en alles naar zich toe kan trekken. Ik denk dat je hier echt wel van zo'n risicozone kan spreken, omdat het niet alleen gaat om politieke macht", aldus Devisch.

Musk kan namelijk beslissingen nemen die "het wereldtoneel kunnen veranderen", klinkt het. "Als Starlink zijn satellieten omdraait, dan zal de oorlog in Oekraïne er bijvoorbeeld heel anders uitzien. Dat kan met een vingerknip gebeuren en er is in feite niemand behalve de man zelf die daarover kan beslissen."