Kan formateur Bart De Wever (N-VA) op een week tijd Vooruit warm maken om verder te onderhandelen over een nieuwe federale regering? Of kijkt hij naar alternatieven, zoals met Open VLD? Dat is de vraag, nu koning Filip het ontslag van De Wever in beraad houdt tot volgende week dinsdag. "Zulke alternatieven zijn alleen maar moeilijker", zegt Wetstraatwatcher Bart Verhulst.
Gaat De Wever terug aan tafel met Vooruit of lonkt hij stilaan naar Open VLD? "Zulke alternatieven zijn alleen maar moeilijker"
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Eerst het goede nieuws. "Geen enkele van de 5 partijen die onderhandelen over een federale regering, wil momenteel de onderhandelingstafel verlaten", zegt Verhulst. "Ook Vooruit niet, al willen de socialisten geen rechts programma uitvoeren."
Vanmorgen zaten die 5 partijen - de Vlaamse regeringspartijen N-VA, CD&V en Vooruit, en de Waalse regeringspartijen MR en Les Engagés - nog samen voor een ultiem overleg om de formatie proberen recht te trekken.
Conner Rousseau heeft de vergadering moeten verlaten, op vraag van formateur De Wever
Bart Verhulst, Wetstraatwatcher
"Conner Rousseau heeft die vergadering moeten verlaten, op vraag van formateur De Wever", weet Verhulst. "De 4 anderen zijn dan nog wat blijven napraten. Bij die 4 is er toch vooral onbegrip over de houding van Conner Rousseau en Vooruit."
Kritiek op Rousseau
Zo zei CD&V-voorzitter Sammy Mahdi voor het overleg dat "niemand in Vlaanderen zou begrijpen waarom je in deze huidige economische context niet zou onderhandelen". MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez ging verder en zegt dat hij zich "bedrogen" voelt door Rousseau. En voorzitter van Les Engagés Maxime Prévot noemt Vooruit "koppig" en zegt dat de partij een "zware verantwoordelijkheid draagt".
Vooruit draagt een zware verantwoordelijkheid
Maxime Prévot, voorzitter Les Engagés
Bart De Wever (N-VA) diende daarop zijn ontslag in als formateur bij koning Filip, maar die houdt dat nog in beraad, tot volgende week dinsdag. "Om bijkomend overleg te houden", schrijft het paleis. Een week om de onderhandelingen te reanimeren, of uitstel van executie?
Bijdrage van grote vermogens
Sinds de donderdag voor de herfstvakantie ging Vooruit op de rem staan van de federale regeringsonderhandelingen, omdat de partij het economisch programma dat nu op tafel ligt te rechts vindt.
"Wij hebben opnieuw gevraagd dat ook de grootste vermogens bijdragen aan een gezondere begroting", herhaalde Vooruit-voorzitter Conner Rousseau gisteren, na een een-op-een overleg met De Wever.
Wij hebben opnieuw gevraagd dat ook de grootste vermogens bijdragen aan een gezondere begroting
Conner Rousseau, voorzitter van Vooruit
Momenteel staat er een meerwaardebelasting in de onderhandelingsteksten. Dat is een bijdrage op de meerwaarde die je krijgt op aandelen. "Maar die dient enkel om de belastingen op werken te kunnen verlagen, en niet voor de begroting", zegt Verhulst. "En Vooruit wil dus ook dat de grote vermogens iets bijdragen voor de begroting."
"Dan kan je 2 dingen doen: ofwel kan je voor de begroting nog iets extra vragen van de grote vermogens, maar dat wil MR niet. Of je kan geen verschuiving of verlaging van belastingen doen, maar dat is net wat MR en N-VA willen", zegt de Wetstraatwatcher.
Alternatieven zijn moeilijker
Er bestaan alternatieven voor een zogenoemde 'Arizona'-regering, met de 5 huidige onderhandelende partijen. Rousseau hintte er in een interview in Het Nieuwsblad dit weekend zelf nog op: "Er kan gerust zonder ons een regering worden gevormd".
Een van die alternatieven is een 'zuivere' centrum-rechtse regering, met Open VLD in plaats van Vooruit. Die heeft een zeer nipte meerderheid van 76 op 150 zetels in het federaal parlement. "1 zetel op overschot dus", zegt Verhulst. "Die ene zetel is bovendien van Jean-Marie Dedecker, de man die compleet z'n eigen koers vaart." Stabiel is zo'n coalitie niet.
Bovendien heeft zo'n regering geen meerderheid aan Nederlandstalige zijde. N-VA had net kritiek op de regering-De Croo en eerder ook de regering-Di Rupo omdat die geen meerderheid van de Nederlandstalige zitjes vertegenwoordigde in het federaal parlement. "N-VA gaat dat nooit doen, want dat is een punt waar ze jarenlang tegen stormgelopen hebben", zegt Verhulst.
En Open VLD heeft ook al gezegd dat ze liever in de oppositie willen. In een interview in Le Soir dit weekend maakte Open VLD-voorzitter Eva De Bleeker wel een minieme opening. Enerzijds zei De Bleeker dat ze een federale regering niet zomaar wil "depanneren". Anderzijds klonk het dat het "niet onmogelijk is om jezelf opnieuw op te bouwen, terwijl je aan de macht bent". Vandaag wil De Bleeker niet reageren.
Klassieke tripartite: meer spanning
Een andere piste zou een 'klassieke' tripartite kunnen zijn, met de Franstalige en Nederlandstalige socialisten, liberalen en christen-democraten. "Die samenstelling heeft een iets comfortabelere meerderheid van 81 zetels, maar daar zitten dan 2 partijen in die de verkiezingen verloren: PS en Open VLD", zegt Verhulst.
"Die hebben beiden al gezegd dat ze naar de oppositie gaan", zegt Verhulst. "Bovendien heb je in zo'n coalitie dezelfde spanning tussen socialisten en liberalen. Die spanning wordt zelfs nog groter, want de PS is namelijk linkser dan Vooruit."
De tijd dringt
Conclusie: de alternatieven voor de huidige ploeg zijn "alleen maar moeilijker". De extra tijd die De Wever krijgt, brengt mogelijk raad. Maar de formateur weet ook dat de tijd dringt.
Europa gaf België tot 31 december om een meerjarenbegroting in te dienen. Als de onderhandelende partijen willen dat hun fiscale hervormingen ingaan vanaf 2025, moeten die nog ervoor gestemd worden in het federaal parlement.