In Italië heeft een rechtbank de opsluiting van 12 asielzoekers uit Bangladesh en Egypte in asielcentra in Albanië ongeldig verklaard. Volgens de rechter kunnen hun landen van oorsprong niet als veilig worden bestempeld en moeten ze naar Italië worden gebracht. Premier Georgia Meloni heeft haar kabinet opgeroepen om "regels goed te keuren om dit obstakel te overwinnen".
Rechtbank verklaart opsluiting van asielzoekers in Albanië ongeldig: 12 personen moeten naar Italië worden overgebracht
Eerder deze week was in Albanië een eerste groep van 16 asielzoekers aangekomen die in Italiaanse wateren waren onderschept. Het ging om 10 mannen uit Bangladesh en 6 uit Egypte. 4 van hen werden kort na hun aankomst al terug naar Italië gebracht nadat een gezondheidsonderzoek in het centrum aan het licht had gebracht dat ze of minderjarig waren, of kampten met zware gezondheidsproblemen.
De overbrenging maakt deel uit van een deal tussen Italië en Albanië: wie door de Italiaanse kustwacht op zee wordt onderschept, zal voortaan in Albanië worden opgevangen terwijl de asielaanvraag wordt behandeld. De Italiaanse centra in Albanië hebben in eerste instantie 1.000 plaatsen. Dat kan op termijn uitgebreid worden tot 3.000.
De rechtbank in Rome heeft de opsluiting van de overige 12 asielzoekers ongeldig verklaard. Volgens de rechtbank kunnen hun landen van oorsprong niet als veilig worden beschouwd en moeten ze naar Italië worden gebracht. De rechter baseerde zich daarbij op een recent arrest van het Europese Hof van Justitie over het concept van veilige landen van herkomst.
Opdoffer voor Meloni
De beslissing is een opdoffer voor de radicaal-rechtse regering van premier Georgia Meloni. Met de inrichting van asielcentra in Albanië wil ze de irreguliere migratie aan banden leggen. Bedoeling is dat op zee geredde migranten uit zogenoemde veilige herkomstlanden, die per definitie weinig kans op asiel maken, snel gerepatrieerd kunnen worden.
Het is onduidelijk of de asielzoekers meteen naar Italië zullen reizen, of dat beroep tegen de beslissing wordt aangetekend. De extreemrechtse coalitiepartij Lega van vicepremier Matteo Salvini sprak over een "ernstige en onaanvaardbare beslissing". De partij van Meloni zelf, Fratelli d'Italia, viel uit naar "linkse rechters".
Meloni - die op dit moment in Libanon is om er te spreken met internationale leiders - noemt de beslissing van de rechtbank "nadelig". "Ik heb het kabinet opgeroepen om regels goed te keuren om dit obstakel te overwinnen", klonk het na haar ontmoeting met de Libanese premier Najib Mikati.
Experiment
Italië is de eerste lidstaat van de Europese Unie die asielzoekers overbrengt naar een derde land. Het experiment wordt met argusogen gevolgd in de andere lidstaten, die donderdag op de EU-top in Brussel verdeeld reageerden op het idee.
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wees het idee alvast niet meteen af. "Nu het Italiaans-Albanees protocol in werking treedt, zullen we ook lessen kunnen trekken uit deze ervaring", klonkt het op de top. De Nederlandse regering verkent dan weer de mogelijkheid om uitgeprocedeerde asielzoekers uit Afrika op te vangen in Oeganda.
Verschillende ngo's hebben kritiek op zulke "experimenten". "De eerste mensen die aankomen in deze nieuwe Italiaanse detentiecentra verdienen beter dan onderworpen te worden aan een gevaarlijk politiek experiment", aldus Susanna Zanfrini, directrice van de Italiaanse afdeling van de ngo International Rescue Commitee (IRC).
"Deze centra zijn duur, verschrikkelijk en contraproductief en hebben geen plaats in een menselijk en duurzaam asielsysteem."
