In Albanië is een eerste groep van 16 asielzoekers aangekomen die in Italiaanse wateren zijn onderschept. De overbrenging maakt deel uit van een overeenkomst tussen Italië en Albanië: wie door de Italiaanse kustwacht op zee wordt onderschept, zal voortaan in Albanië worden opgevangen terwijl de asielaanvraag wordt behandeld.
Eerste asielzoekers uit Italië aangekomen in Albanië, premier Meloni prijst "moedig" akkoord
De eerste groep bestaat uit 10 mannen uit Bangladesh en 6 uit Egypte. Ze werden zondag onderschept door de Italiaanse marine. De 16 werden met een boot van de marine naar de haven van Shëngjin gebracht, in Albanië, een reis van meer dan 36 uur. Daar worden ze geregistreerd vooraleer ze in een opvangcentrum in Gjader worden geplaatst, zo'n 20 kilometer verderop.
In dat centrum kunnen ze hun asielaanvraag indienen. Het centrum is onderverdeeld in kamers van 12 vierkante meter, omgeven door hoge muren met bewakingscamera's en wordt beheerd door de Italiaanse ordediensten.
Mensen van wie de asielaanvraag wordt afgewezen, worden in aparte cellen ondergebracht in afwachting van hun afwijzing.
Italië en Albanië sloten die deal vorig jaar voor een duur van 5 jaar. Het zal Rome zo'n 160 miljoen euro kosten. Het akkoord heeft enkel betrekking op volwassen mannen die in Italiaanse wateren worden onderschept.
De Italiaanse premier Giorgia Meloni prees het akkoord gisteren in aanloop naar een Europese top. "Dit is een nieuw, moedig, ongezien pad, maar het weerspiegelt perfect de Europese geest en het heeft alle eigenschappen van een pad dat ook kan worden bewandeld met andere landen buiten de Europese Unie", klonk het. Volgens Meloni is er onder meer interesse van de Franse, Duitse, Zweedse en Britse regeringen.
Politiek geladen debat
Later deze week belegt Italië in de marge van een Europese top in Brussel een informeel beraad met geïnteresseerde lidstaten, zo voegde Meloni toe. Het hele migratievraagstuk staat ook op de officiële agenda van de top zelf.
Het is momenteel echter niet duidelijk in hoeverre de leiders van de 27 EU-lidstaten een consensus kunnen vinden in dit politiek geladen debat, waarin onder invloed van opeenvolgende verkiezingsoverwinningen van uiterst rechts almaar nieuwe grenzen worden afgetast.
Nu het Italiaans-Albanees protocol in werking treedt, zullen we lessen kunnen trekken uit deze ervaring
Ursula von der Leyen, Europees Commissievoorzitter
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wijst het idee alvast niet meteen af. "We zouden ook mogelijke verdere stappen moeten blijven verkennen wat betreft het idee om terugkeercentra te ontwikkelen buiten de EU, in het bijzonder met het oog op een nieuw wetgevend voorstel over terugkeer. Nu het Italiaans-Albanees protocol in werking treedt, zullen we ook lessen kunnen trekken uit deze ervaring."
De Albanese premier Edi Rama maakte echter duidelijk dat andere landen niet bij hem moeten aankloppen. Verschillende landen hebben Albanië benaderd, maar Tirana sloot het akkoord enkel met Italië vanwege "de speciale relatie" tussen beide landen, zei Rama in Luxemburg, waar hij de opening van de eerste hoofdstukken in de EU-toetredingsonderhandelingen van zijn land bijwoonde. Die hoofdstukken gaan onder meer over fundamentele rechten en de rechtsstaat.
"Duur, verschrikkelijk en contraproductief"
De Italiaanse centra in Albanië hebben in eerste instantie 1.000 plaatsen. Dat kan op termijn uitgebreid worden tot 3.000. "De voorbije 3 dagen zijn 1.600 migranten aangekomen in Italië", aldus Matteo Villa van het politieke onderzoeksinstituut ISPI. "Een Italiaans schip vervoert er 16 naar Albanië. Ik denk niet dat het nodig is daar nog iets aan toe te voegen."
Ook verschillende ngo's bekritiseren het beleid van de radicaal rechtse regering in Rome. "De eerste mensen die aankomen in deze nieuwe Italiaanse detentiecentra verdienen beter dan onderworpen te worden aan een gevaarlijk politiek experiment", laakte directrice Susanna Zanfrini van de Italiaanse afdeling van de ngo International Rescue Commitee (IRC).
"Deze centra zijn duur, verschrikkelijk en contraproductief en hebben geen plaats in een menselijk en duurzaam asielsysteem."
