We stemden lokaal minder radicaal dan in juni: resultaten van zondag zouden Vlaams Parlement grondig hertekenen

Je zou het bijna vergeten door alle aandacht voor Ninove en Denderleeuw, maar Vlaams Belang nam in amper 2 gemeenten de leiding na de verkiezingen van zondag. In Ninove levert de partij met Guy D'haeseleer voor het eerst een burgemeester af. En in Denderleeuw krijgt Kristof Slagmulder 2 weken de tijd om een meerderheid te zoeken.

In andere steden en gemeenten werd de uiterst-rechtse partij nergens de grootste. Het neemt niet weg dat het aantal gemeenteraadsleden van Vlaams Belang fors toeneemt in vergelijking met 2018. De partij heeft er nu meer dan 600. 

Dat beeld wordt bevestigd door een analyse van politicoloog Bart Maddens (KU Leuven). Maddens ging na wat er zou veranderen aan de zetelverdeling in het Vlaams Parlement als er zondag voor dat parlement zou zijn gestemd. Daarvoor ging de politicoloog uit van de scores bij de provinciale verkiezingen en 'vertaalde' die naar het Vlaamse niveau. 

Zowel Vlaams Belang als PVDA zouden volgens die analyse heel wat zetels verliezen in vergelijking met juni. Vlaams Belang is met 31 zetels momenteel even groot als de N-VA in het Vlaams Parlement. Met de score van zondag zou de partij pas derde worden, na CD&V. 

PVDA tuimelt dan weer helemaal achteruit en zou nog 2 zetels overhouden: 7 minder dan in juni. Dat komt vooral omdat de partij in 4 provincies de kiesdrempel niet zou halen. In procenten zou Vlaams Belang onder de 20 procent zakken op het Vlaamse niveau (-5,4 procentpunt in vergelijking met juni), PVDA zou stranden op 4,6 procent in het Vlaams Gewest (-3,7 procentpunt in vergelijking met juni).

Volgens de simulatie zou de Vlaamse regering steviger in het zadel zitten. Nu hebben de Vlaamse regeringspartijen N-VA, Vooruit en CD&V samen 65 zetels in het Vlaams Parlement: amper 1 zetel op overschot voor een meerderheid. Op basis van de score van zondag zouden de regeringspartijen omgerekend samen 77 zetels tellen in het Vlaams Parlement. 

Dat is grotendeels te danken aan de sterke score van CD&V zondag. De partij krijgt in 118 gemeenten het initiatief om een coalitie op been te brengen en scoorde in ruim 50 gemeenten een absolute meerderheid. De partij werd ook de grootste in de landelijke provincies West-Vlaanderen en Limburg. 

Volgens de analyse van Maddens zou CD&V er Vlaams 6 procentpunt op vooruitgaan, het meeste van alle partijen. Daarmee zou de interne machtsverhouding tussen de Vlaamse regeringspartijen veranderen: de N-VA zou dan wel veruit de grootste blijven, CD&V en Vooruit zouden van plaats wisselen als tweede grootste partij in de Vlaamse regering. 

Uiteraard is de simulatie kunstmatig: er verandert niets aan de zetelverdeling in het Vlaams Parlement door de verkiezingen van zondag. "Bovendien speelt bij de provincieraadsverkiezingen, waarop we deze analyse baseren, ook vaak een lokale logica. Mensen stemmen vaak op dezelfde partij bij de gemeenteraadsverkiezingen als bij de provincieraadsverkiezingen", zegt Maddens. 

"Dat speelt vooral in het nadeel van PVDA, maar ook van Vlaams Belang. Die partijen komen in heel wat gemeenten niet op. Daardoor zijn mensen ook minder geneigd om voor die partijen te kiezen bij de stemming voor de provincieraad." 

"Maar toch zie je dat het momentum van die 2 partijen in juni wat is gebroken. Dat speelt ook mee. Vlaams Belang kon de verwachtingen in juni niet waarmaken, PVDA is in juni in Wallonië achteruitgegaan. Er is dan ook minder enthousiasme bij kiezers", zegt de professor. 

"Bij CD&V speelt het omgekeerde: die partij is overal lokaal aanwezig en scoort dan ook sterk bij de provincieraadsverkiezingen. Daarnaast is er een soort herwonnen zelfvertrouwen. De partij heeft de perceptie kunnen creëren dat ze goed onderhandeld heeft bij de Vlaamse regeringsonderhandelingen. Dat die onderhandeling ook rond is geraakt, is nog een pluspunt."