Lokale verkiezingen zijn opsteker voor federale formatie: "Iedereen voelt zich gesterkt"

Nu de lokale verkiezingen achter de rug zijn, kan formateur Bart De Wever de onderhandelingen over een nieuwe federale regering hervatten. Bij geen van de onderhandelende partijen is er gisteren een wiel afgedraaid, zo stelt Ivan De Vadder vast.

Te beginnen de N-VA van De Wever zelf, die in zijn Antwerpen de grootste partij blijft, maar ook in vele andere steden en gemeenten de sjerp behoudt. CD&V blijft lokaal de grootste volkspartij en houdt stand op het platteland. En Vooruit maakte zijn naam waar in een aantal centrumsteden, hoewel partijvoorzitter Conner Rousseau de burgemeesterssjerp in Sint-Niklaas niet kon thuishalen.

Aan de andere kant van de taalgrens ziet De Vadder dat Maxime Prévot van Les Engagés zijn burgemeesterschap overtuigend behoudt in Namen en elders stevige vooruitgang boekt.

MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez onderging persoonlijk hetzelfde lot als Conner Rousseau en greep naast de sjerp in Bergen. Daarnaast kan hij wel tevreden terugblikken op de stembusgang, want niet de aartsrivalen van de PS maar MR levert de meeste burgemeesters in Wallonië.

Na de verkiezingen van 9 juni en de pauze voor de lokale verkiezingen kan iedereen nu met een ex aequo de onderhandelingen op federaal niveau hervatten. “Iedereen heeft dingen binnengehaald; niet alles, maar voldoende om een pluim om hun hoed te kunnen steken. Daardoor kan iedereen met een zekere tevredenheid naar de onderhandelingstafel kan gaan. Niemand zit daar met een slecht gevoel en dat is wel belangrijk”, aldus De Vadder.

“Als er één partij zwaar verloren zou hebben, zou die zich wel eens halsstarriger kunnen opgesteld hebben. Of als er één partij zwaar gewonnen zou hebben, had dat misschien ook gevolgen gehad.” Vandaar denkt De Vadder dat de lokale verkiezingen wel eens een goede zaak zouden kunnen zijn voor de federale onderhandelingen - hoe moeilijk die ook zijn.”

De onderhandelingen over een nieuwe federale regering slepen intussen ruim 4 maanden aan. De Vadder herinnert eraan dat er een deadline is: tegen eind november moet de begroting voor 2025 rond zijn.

Normaal moest er al een nieuwe begroting ingediend zijn. Maar formateur Bart De Wever vroeg en kreeg uitstel tot eind dit jaar. Daarom moet er tegen Sinterklaas een nieuwe regering zijn, zegt De Vadder.

Terwijl De Wever na zijn verkiezingsoverwinning in Antwerpen aan zet is om daar een nieuwe stadsbestuur te vormen, heeft hij gisteravond nog laten uitschijnen dat hij vanaf vandaag ook weer zijn pet van federaal formateur opzet.

Een Vlaamse regering hadden we sinds 2 weken al. Daarin zitten dezelfde 3 Vlaamse partijen die nog onderhandelen over een federale regering. Op partijniveau kunnen zij zich ook gesterkt zien door de lokale verkiezingen. 

Maar, zo merkt Ivan De Vadder op, “voor ministers die bij de lokale verkiezingen zelf opkwamen was er geen goed resultaat”. Zo verliest minister-president Matthias Diependaele (N-VA) zijn titelvoerend burgemeesterschap in Zottegem aan Vooruit.

Zijn partijgenote Zuhal Demir, die voor de verkiezingen aangaf dat ze haar kersverse ministerportefeuille zou opgeven als ze verkozen werd als burgemeester van Genk, moest duidelijk de duimen leggen voor zittend CD&V-burgemeester Wim Dries.

"Ze komt nu terug naar haar positie in de Vlaamse regering. Ze had die nooit verlaten, maar mentaal wel. Het zal dus wel enkele weken duren om weer te settelen", zegt De Vadder hierover, "al was het maar in haar relatie met het onderwijsveld".

Haar collega-N-VA-minister Ben Weyts slaagde er in Beersel ook niet in om Jo Vander Meylen van de troon te stoten. Om nog te zwijgen van Cieltje Van Achter: de N-VA-minister van Media en Brussel raakte niet verkozen met de lokale N-VA-lijst in Schaarbeek. Alleen N-VA-minister Annick De Ridder kan bogen op een goed persoonlijk resultaat, weliswaar als lijstduwer in Antwerpen.

Bij de andere partijen uit de Vlaamse regering haalde Melissa Depraetere wel een goed persoonlijk resultaat in Harelbeke. Maar de lijst Vooruit-Groen waar ze op stond, moet dan weer een aanzienlijk verlies incasseren. Haar Vooruit-collega Caroline Gennez raakte wel verkozen als raadslid in Mechelen, waar ze lijstduwer was.

De CD&V-ministers uit de Vlaamse regering deden het zondag wel goed bij de lokale verkiezingen. Lijstduwer Hilde Crevits haalde in Torhout met CD&V een absolute meerderheid. Hetzelfde geldt voor Jo Brouns, die de lijst trok in Kinrooi. 

In tegenstelling tot de federale onderhandelaars is er op lokaal vlak dus geen onverdeeld positief rapport voor de leden van de Vlaamse regering.

In Brussel ten slotte, waar de onderhandelingen over een nieuwe gewestregering nog altijd in het slop zitten, zullen de uitslagen van de lokale verkiezingen de situatie vergemakkelijken noch bemoeilijken. 

"Het zal ervan afhangen of aan Vlaamse zijde de N-VA bij het beleid betrokken wordt of niet. N-VA levert met Brussels Parlementslid Cieltje Van Achter de Brusselminister in de Vlaamse regering", zegt De Vadder. Voordien toonde Van Achter zich bereid om langs Nederlandstalige kant in de Brusselse meerderheid te stappen. 

"Je zou een constructie kunnen maken dat N-VA betrokken wordt bij het beleid in Brussel. Maar vermits je dan met 4 leden in de meerderheid zou zitten voor 3 Nederlandstalige portefeuilles, valt er misschien iets te combineren met de Vlaamse regering, zoals dat tijdens de onderhandelingen al eens geopperd werd."

Maar, zo concludeert De Vadder: "Is het in Brussel moeilijker geworden? Nee. Is het gemakkelijker geworden? Zeker niet."