50 jaar na datum heeft in Duitsland een voormalige Stasi-officier 10 jaar cel gekregen voor moord. Een rechtbank in Berlijn oordeelde dat de officier, nu 80 jaar oud, schuldig is aan het doodschieten van een Poolse man, die in volle Koude Oorlog via Oost-Berlijn naar West-Berlijn wilde vluchten. Het is voor het eerst dat een voormalige Stasi-medewerker voor moord veroordeeld wordt.
Het is 29 maart 1974. Op klaarlichte dag wordt een man in de rug geschoten aan de grensovergang 'station Friedrichstraße' in Oost-Berlijn. Het slachtoffer is Czeslaw Kukuczka, een Poolse man van 38. Wie Kukuczka heeft neergeschoten, blijft tientallen jaren een raadsel.
Pas in 2016 komt er een eerste doorbraak, wanneer in het Stasi-archief documenten gevonden worden die de identiteit van de schutter vrijgeven. Uit de documenten blijkt dat Stasi-chef Mielke mensen die betrokken waren bij het doodschieten van de Pool later een ereteken gaf. Een van die mannen was Martin Neumann, nu 80, uit Leipzig.
Vanop twee meter doodgeschoten
Neumann was betrokken bij een operatie die Kukuczka "onschadelijk" moest maken. De Poolse man had ermee gedreigd om een bom in zijn koffer te laten ontploffen als hij niet via Oost-Berlijn het communisme kon ontvluchten.
Agenten van de Stasi begeleidden hem daarop naar de grensovergang in station Friedrichstraße. Vlak na het passeren van de laatste controle werd Kukuczka in de rug geschoten, met fatale gevolgen. Volgens de aanklager was Neumann de man die vanuit een verborgen positie op nauwelijks twee meter afstand de trekker overhaalde.
De aanklacht kwam er pas in 2023, want het onderzoek in 2016 werd na een jaar afgesloten omdat de aanklacht van doodslag na al die tijd verjaard was. Polen bleef informeren naar de zaak, waarna het parket van Berlijn in 2023 besloot om een nieuwe aanklacht, dit keer voor moord, te formuleren.
Bij de start van het proces in maart van dit jaar eiste de aanklager 12 jaar cel voor Neumann. Die zweeg tijdens het proces, maar zijn advocate bestreed de aanklacht en vroeg de vrijspraak. Volgens haar is het niet bewezen dat Neumann de schutter was.
Vandaag oordeelde de rechter in Berlijn daar anders over, Neumann kreeg 10 jaar cel. De uitspraak kan mogelijk een keerpunt zijn, want het is voor het eerst dat een voormalige Stasi-medewerker schuldig wordt bevonden aan moord, niet aan doodslag.
