Met de moed der wanhoop proberen bezorgde Amerikanen, vaak ex-verslaafden of families van verslaafden, andere slachtoffers van de drug tranq te helpen. In de VS is het gebruik van de drug al lang geen lokaal probleem meer. Langzaam maar zeker verspreidt het zich over staten, en van de stad naar het platteland. "De halve wereldpers is hier al geweest, maar het thema blijft laag op de politieke agenda staan", vertelt Thomas De Graeve, die voor 'Verscheurd Amerika' naar het zwaar getroffen Kensington trok.
Zombiedrug tranq verspreidt zich over de VS, maar raakt nauwelijks op de politieke agenda
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
In de reeks 'Verscheurd Amerika' gaat VRT NWS-buitenlandjournalist en Amerikakenner Thomas De Graeve in de aanloop naar de presidentsverkiezingen op zoek naar thema's die de Amerikanen verdelen. Bekijk de reeks hier op VRT MAX .
Onwerkelijk, en gewoonweg angstaanjagend: mensen die bijna levenloos op de grond liggen, of als verstijfd midden op het trottoir blijven staan. Tranq heeft de wijk Kensington in Philadelphia helemaal overgenomen en veranderd in een scène uit een horrorfilm. Gebruikers troepen er samen en injecteren en roken de drug schijnbaar zorgeloos in het openbaar.
De beelden zijn niet nieuw, het probleem sleept ondertussen al jaren aan. Maar wat aanvankelijk vooral een lokale kwestie leek, lijkt zich nu uit te breiden naar andere delen van de Verenigde Staten. Het probleem verplaatst zich ook naar het platteland, waar het een stuk minder zichtbaar is. Veel Amerikanen zijn bezorgd, maar toch lijken voorlopig enkel vrijwilligers - en niet de politiek - zich te bekommeren om het lot van de tranq-verslaafden.
Wat is tranq?
Tranq is een straatnaam voor fentanyl of heroïne, vermengd met xylazine, een verdovingsmiddel dat oorspronkelijk werd gebruikt bij dieren. Bij mensen veroorzaakt het een verlaagde hartslag en verminderde ademhaling, wat de drug zeer gevaarlijk maakt.
Gebruikers ontwikkelen vaak ernstige huidzweren en infecties, wat kan leiden tot amputaties. De naam 'zombiedrug' verwijst naar het verdoofde en trage gedrag van gebruikers. Omdat het goedkoop en makkelijk te verkrijgen is, verspreidt het zich snel in verschillende drugsmarkten. Deze combinatie maakt tranq extreem gevaarlijk.
Van stad naar platteland
Thomas De Graeve trekt naar het platteland in de staat North Carolina en spreekt er met drughulpverlener Greg. In zijn rugzak steekt een paarse roos. "Dat is een herinnering aan iedereen die om het leven kwam na een overdosis", vertelt hij. "Ik heb enkele geliefden verloren, onder wie mijn zus. De roos herinnert ons eraan waarom we dit doen." Net als veel hulpverleners hier heeft Greg zelf een verleden als gebruiker.
In een verlaten hotel probeert Greg tranq-verslaafden zo goed mogelijk te helpen met water, voedsel, steriele spuiten, maar ook met test-kits die de schadelijke xylazine in de drugs kunnen detecteren. "We zijn het tegenwoordig gewoon om positieve tests te zien. We zijn eigenlijk meer verbaasd als er geen xylazine in de drugs zit."
De tijd dat tranq enkel in steden voorkomt, lijkt voorbij. "In Kensington wordt de drug erg openlijk gebruikt, maar op het platteland is dat veel minder zichtbaar", vertelt De Graeve. "Mensen gebruiken daar in hun huizen, trailers of verlaten plekken zoals dat hotel. Het probleem is dus veel meer verborgen, en dus ook minder bekend. De situatie zou op veel plaatsen in de Verenigde Staten al erg zijn."
De verslaving is bovendien erg moeilijk te behandelen. Het is bijzonder gecompliceerd om van een verslaving aan een morfineachtige pijnstiller als fentanyl af te geraken. Vaak moeten verslaafden voor behandeling opgenomen worden in een ontwenningskliniek, een bijzonder lang en intensief proces.
Daarbovenop moet de patiënt ook nog behandeld worden voor de verslaving aan xylazine, een andere component van tranq. Er zijn geen specifieke medicijnen goedgekeurd om een xylazine-verslaving te genezen. De bestaande behandeling focust vooral op de ondersteuning van vitale functies als ademhaling en hartslag, en symptoombeheer.
Maar veel verslaafden in North Carolina en elders in de VS hebben geen toegang tot zulke gespecialiseerde behandelingen. Ze moeten het stellen met de hulp van mensen als Greg, die werken bij organisaties die ze vaak zelf hebben opgericht. In veel gevallen zijn de hulpverleners in het verleden in contact gekomen met drugs, en willen ze nu andere mensen met een soortgelijk probleem helpen.
"Het zijn vaak mensen die uit ervaring goed weten wat er omgaat in het hoofd van de verslaafden", vertelt De Graeve. "Ze weten hoe moeilijk het is om daaruit te geraken, en dat drugs vaak niet het enige probleem zijn. Ik was enorm onder de indruk van de manier waarop de drugshulpverleners die verslaafden benaderen: met heel veel liefde en menselijkheid. Ze proberen connectie te maken, te helpen met de eerste basisnoden en de gebruikers daarna langzaamaan uit die situatie te helpen."
Laag op politieke agenda
"De halve wereldpers is al in Kensington langs geweest", ziet ook De Graeve. "En de mensen zijn dat beu. Journalisten komen filmen, het probleem in beeld brengen en vertrekken dan weer. Er komen zelfs influencers en YouTubers filmpjes opnemen in 'zombieland'. Ze zetten de gebruikers te kijk voor kliks en views. Dat zet natuurlijk kwaad bloed bij de hulpverleners."
Het tranq-probleem staat niet erg hoog op de politieke agenda. Wel gaat het vaak over het tranq-ingrediënt fentanyl. Volgens presidentskandidaat Donald Trump wordt die substantie door immigranten de grens met Mexico over gesmokkeld, in hun rugzakjes. "Dat klopt deels wel, maar het probleem is veel groter bij containerschepen in de havens en bij vrachtwagens die de grens komen overgereden", nuanceert De Graeve.
Er is ook vaak politieke verdeeldheid over wat nu de beste aanpak is voor het probleem. "Politici kiezen bij het drugsprobleem vaak voor een harde, repressieve aanpak", gaat hij verder. "De politie wordt er bij een raid massaal op afgestuurd, iedereen wordt gearresteerd en opgesloten, maar belandt later toch noodgedwongen opnieuw op straat. Het is een draaideur. Die aanpak botst met de aanpak van de hulpverleners, die meer gericht is op ondersteuning en aanpakken van onderliggende problemen, zoals mentale gezondheid."
Al is er misschien wel een lichtpuntje in zicht. De afgelopen maanden lijken de hoeveelheden fentanyl die het land instromen, af te nemen. Dat zegt Dan Ciccarone, een arts en onderzoeker op het gebied van straatdrugs aan de universiteit van Californië. Hij merkt dat onderzoekers de laatste tijd minder fentanyl op straat zien en ook minder overdoses optekenen. Het zou ook een stuk duurder zijn om aan de drug te geraken.
Het is niet meteen duidelijk waarom de aanvoerlijnen van fentanyl opdrogen, maar voor veel drughulpverleners biedt het een sprankeltje hoop dat de crisis langzaam opnieuw onder controle kan komen.
