1 jaar na de volksraadpleging in Gent: wat is er gebeurd om wonen betaalbaar te maken?

Is wonen betaalbaarder geworden in Gent? Het antwoord is simpel: nee. Het zou ook erg straf zijn om al een jaar na de volksraadpleging impact te zien op de koop- en huurmarkt. Zijn er dingen veranderd sindsdien? Ook dat antwoord is simpel: ja. De stad nam maatregelen. Niet iedereen is ervan overtuigd dat ze de wooncrisis ook echt zullen beteugelen, maar er is dus wel iets gebeurd.  

De huisprijzen zijn niet gekelderd in Gent, integendeel. Uit de meest recente cijfers van de notariskoepel blijkt dat je nog altijd gemiddeld 380.000 euro neertelt voor een huis en 310.000 euro voor een appartement. De gemiddelde huurprijs voor een appartement in Gent is 888 euro per maand.

Gent is voor binnen- en buitenlandse nieuwkomers aantrekkelijk. Dat zorgt voor extra druk. Er komen tegen 2040 naar schatting tot 20.000 gezinnen bij. Er wonen ook veel studenten, soms in gezinswoningen omdat de prijs voor een studentenkamer erg hoog is. Er zijn tot 10.000 koten te weinig.

Studenten blijven vaak plakken na hun studies. Dat mag, maar zorgt voor extra krapte in het betaalbare segment van woningen. Er is weinig open ruimte om capaciteit bij te maken. Het bestaande patrimonium is vaak verouderd. 

Het gevolg is dat mensen met een inkomen onder de 1.800 euro, of zonder eigen kapitaal, het moeilijk hebben om een kwalitatieve woning te huren of te kopen. De volksraadpleging stelde 2 eisen voor, die focussen op sociaal wonen. Op die manier kan de druk van op de privéhuurmarkt verlichten en de prijs dus ook dalen, al is niet iedereen overtuigd dat dit in de praktijk zo zal werken.  

De stad kondigde recent een stappenplan aan om het eigen vastgoed met voorrang te reserveren voor sociaal wonen. Het plan is intussen ook al één keer gevolgd, bij de verkoop van 3 stadspercelen. Het beantwoordt aan de eerste eis van de volksraadpleging om gemeentelijk vastgoed niet te privatiseren. Gent had ook al afgezien van eerdere projecten. Zo wordt het Vredeshuis niet langer verkocht. 

Gent heeft ook het voorkooprecht uitgebreid naar het hele grondgebied om het zo mogelijk te maken voor de sociale woonmaatschappij om gronden te kopen aan de marktprijs om er dan woningen op te bouwen. Er kwam in december ook een plan om het probleem van de studentenkoten samen aan te pakken, gedragen door de volledige gemeenteraad over de partijgrenzen heen. 

De stad houdt nog tot zeker 2025 vast aan de belofte om geen OCMW-gronden buiten de stad te verkopen. Er gaan stemmen op om dat wel te doen en de centen te investeren in betaalbare woningen. Gent heeft nog zo'n 1.800 hectare OCMW-gronden, verspreid over Vlaanderen en Nederland. Om de Gentenaars daarover te informeren kwam er een expo over het thema in het stadsmuseum STAM. 

Gent kondigde bij de start van de legislatuur al aan om fors te investeren in sociale woningen, lang voor de volksraadpleging. Het bestuur pompte 90 miljoen euro in de renovatie van oude sociale woningen en de bouw van nieuwe. Op het terrein beginnen die investeringen nu pas resultaten op te leveren, met verschillende grote nieuwe woontorens. Er is ook een renovatiegolf aan de gang. 

De volksraadpleging heeft de ambities van de stad aangescherpt. De meerderheidspartijen scharen zich achter het idee dat 20 procent van de woningen voor sociaal wonen moet dienen. 20 procent moet via budgethuur of budgetkoop beschikbaar zijn voor mensen die net door de mazen van het net glippen. 

De bedoeling van het huidige bestuur is dat er tegen 2050 tot 10.000 sociale woningen bijkomen. Het gaat om een monsterinvestering van 2 miljard euro. Gent rekent op de Vlaamse overheid voor steun. 

CD&V wil huiseigenaars warm maken om hun huis sociaal te verhuren. De partij pleit voor makkelijkere regels voor moderne woonvormen (zoals samenhuizen, kangoeroewonen en hospitawonen). De looptijd voor grote bouwprojecten moet ook omlaag. De vergunningsaanvragen zijn nu te complex. 

Ook CD&V pleit, net als de meeste partijen, voor studentendorpen buiten de stad. Opvallend hier is dat CD&V meer controles wil op samenwonende studenten. De partij vindt ook dat er plekken voorbehouden moeten worden voor buitenlandse studenten, omdat zij het extra moeilijk hebben om een kot te vinden. 

Groen wil bij nieuwe grote projecten ontwikkelaars verplichten om 30 procent sociale woningen te voorzien. De partij wil dat inschrijven in de ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP's), want anders laat Vlaanderen dat voorlopig nog niet toe. De alternatieve woonvormen komen ook hier terug. 

De partij wil de huurmarkt versterken door renovatiepremies te geven aan eigenaars die de huurprijs plafonneren. De partij wil bepaalde wijken in Gent ook 'ontkoten' om er opnieuw woonbuurten van te maken. De partij zet in op energiezuinige renovaties én extra controles op de staat van huurwoningen. 

N-VA wil meer aanbod op de privémarkt om de prijs te verlagen en pleit om hoger te bouwen, zo kan de open ruimte ook bewaard worden. Ook hier moeten de regels eenvoudiger om sneller te kunnen bouwen. Het algemeen bouwreglement van de stad moet volgens de partij helemaal herwerkt worden. 

De partij wil de sociale woningen meer spreiden over de stad. N-VA wil beter controleren of bewoners Nederlands spreken en ingeschreven zijn bij de VDAB. N-VA wil dat de stad de bouw van grote studentenhuizen mee coördineert om de druk op de woonmarkt zo sneller te verlichten. 

PVDA wil dat het stadsontwikkelingsbedrijf sogent zich enkel nog bezighoudt met het bouwen van nieuwe sociale woningen. De partij wil bij grote projecten 30 procent sociale woningen én 30 procent budgethuurwoningen verplichten. De partij wil een uitzondering van Vlaanderen. 

De partij wil ook de huurprijzen begrenzen en pleit ervoor om een kader met prijzen af te spreken. Hier keren de renovatiepremies terug voor eigenaars die hun huurprijzen lager houden. PVDA wil opnieuw 50 miljoen euro in de sociale woonmaatschappij pompen de komende 6 jaar. 

Vlaams Belang trekt de kaart van de budgethuurwoningen voor groepen die nu te veel verdienen voor een sociale woning, maar te weinig om een betaalbare woning te vinden. Net als N-VA vindt de partij dat Gent een soort regierol moet vervullen om projectontwikkelaars studentendorpen te laten bouwen. 

De partij verwijst ook naar een plan uit Denemarken om in bepaalde wijken in te grijpen als er meer dan 30 procent 'niet-westerse' inwoners wonen. De sociale woningen moeten vanaf dan naar mensen met bepaalde inkomens en opleidingsniveaus gaan, stelt het Belang. 

Voor Gent wil ook dat de procedures korter worden, tegelijk moet er ook een woonpact komen met ontwikkelaars en investeerders. De bouwregels moeten in samenspraak met de stad én de buurt aangepast kunnen worden. Voor Gent pleit op sommige plaatsen voor hoogbouw tot 9 bouwlagen. 

Budgethuur is volgens Voor Gent een oplossing om de druk op de huurmarkt te verlagen. Het stadsontwikkelingsbedrijf sogent mag van de partij de woningen ontwikkelen op stadsterreinen en aan een voordeliger tarief verhuren. De grondbank uit de volksbevraging staat in het programma.