Ooit bakermat van Arabische Lente, nu weer een autocratisch regime: Tunesië kiest nieuwe president, maar winnaar staat al vast

Meer dan 15 politici hadden zich kandidaat gesteld om zittend president Saïed op te volgen, maar de kiescommissie heeft er naast Saïed zelf maar 2 weerhouden. Niemand verwacht dat ze veel kans maken om te winnen.

Een van hen zit een gevangenisstraf van 12 jaar uit voor het vervalsen van documenten. Hij werd slechts enkele dagen voor de verkiezingen veroordeeld. Zijn naam blijft echter op de stembiljetten staan. De andere kandidaat was enkele jaren geleden een medestander van de president, maar keerde zich later tegen hem.

De 66-jarige Saïed werd een eerste keer verkozen in 2019, met bijna 73 procent van de stemmen. Als buitenstaander stond hij toen voor een 'nieuw Tunesië', tegenover de heersende elite. Maar tijdens zijn ambtstermijn ontpopte hij zich tot een autoritaire leider. Hij ontbond het parlement, herschreef de grondwet met een nieuwe, zeer beperkte vorm van parlementaire werking en trok zowat alle uitvoerende macht naar zich toe (de functie van premier werd afgeschaft).

Ook tijdens de kiescampagne viel op dat alles in Tunesië om Saïed draait. Er waren geen verkiezingsbijeenkomsten of openbare debatten en in het straatbeeld was nagenoeg alleen het gezicht van de president te zien. Ook peilingen waren verboden.

Ennahda, de belangrijkste oppositiepartij, zag naar eigen zeggen nog nooit zoveel vooraanstaande leden gearresteerd worden.

Het enthousiasme voor de verkiezingen is dan ook klein. Er wordt een zeer lage opkomst verwacht. Ook al heeft de oppositie opgeroepen om voor de kandidaat in de gevangenis te stemmen. Het wordt afwachten of daar veel gehoor aan zal worden gegeven.

De definitieve uitslag zou binnen de 3 dagen bekend moeten zijn, maar ligt eigenlijk nu al vast.

Tunesië was ooit de bakermat van de Arabische Lente, een reeks revoluties tegen autoritaire regimes in Arabische landen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten, zo'n 14 jaar geleden.

In Tunesië bracht die opstand in 2011 het regime van Zine al-Abidine Ben Ali ten val, die meer dan 2 decennia aan de macht was geweest. Meteen werd Tunesië door het Westen als een toonbeeld van democratie in de Arabische wereld gezien.

Maar van die democratische opleving is intussen nog weinig te merken. Eigenlijk was die democratische neergang al voor de eerste ambtstermijn van Saïed ingezet. Veel mensen waren toen al teleurgesteld in de democratische politici die na de revolutie aan de macht waren gekomen, onder meer door de hoge mate van corruptie in het land.

Ondanks zijn autocratische machtsgreep, heeft Saïed net daarom nog een stevige aanhang. Zijn voorstanders zien in hem nog altijd de redder die Tunesië kan vooruithelpen. Ook sommige oud-revolutionairen zullen vandaag op hem stemmen.

Intussen neemt het aantal emigranten door de slechte staat van de economie opnieuw toe. Niet alleen veel Tunesiërs zoeken een beter leven in Europa. Het Noord-Afrikaanse land is ook een van de belangrijkste vertrekpunten van migranten en vluchtelingen uit Sub-Sahara-Afrika die naar Europa willen.

Om dat hoge aantal een halt toe te roepen en de mensensmokkelaars aan te pakken, beloofde de Europese Unie het regime van Saïed honderden miljoenen. Een deal die resultaten opleverde, maar ook heel wat verontwaardiging veroorzaakte, want het regime staat erom bekend asielzoekers slecht te behandelen. Bovendien beschuldigt Saïed de migranten en vluchtelingen uit Sub-Sahara-Afrika ervan dat ze erop uit zijn om de demografie van Tunesië te veranderen, een gedachtegoed dat door radicaal-rechtse partijen in Europa 'omvolking' wordt genoemd.