Vlaamse regering halveert budget voor waterbeschermingsplan Blue Deal en oogst daarmee kritiek

Nog geen 2 weken nadat een waterbom boven Oost-Europa 22 mensenlevens heeft geëist, halveert de Vlaamse regering het budget voor de Blue Deal. De regering wil tot en met 2029 nog 285 miljoen euro uitgeven aan dat plan, dat mee de waterweerbaarheid van Vlaanderen moet garanderen.

Uit het "centenboekje" dat de nieuwe Vlaamse regering gisteren vrijgaf, blijkt bovendien dat de investeringen de volgende 2 jaar op een laag pitje zullen staan. In 2025 en 2026 wordt er 14 miljoen euro voor uitgetrokken. De jaren nadien stijgt dat bedrag naar 54 miljoen in 2027, 74 miljoen in 2028 en 129 miljoen in 2029. Het is nog niet duidelijk of die stijging ook samenhangt met concrete projecten.

Nochtans had de vorige Vlaamse regering nog 500 miljoen euro over voor de Blue Deal. Het merendeel, 343 miljoen, kwam weliswaar uit de potten van het Vlaamse Veerkracht-plan, dat gefinancierd werd met Europees relance-geld.

De Blue Deal, een van de paradepaardjes van de vorige minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA), werd geprezen door waterkundigen en natuurverenigingen.

Zij vonden dat er eindelijk een duidelijk plan was dat moest garanderen dat er meer water beschikbaar is tijdens droge perioden, en dat water tijdens natte perioden meer plaats moet geven. Er was weliswaar nog veel werk aan de winkel, klonk het toen al.

De vorige legislatuur gaf het startschot, maar het ging grotendeels nog om een lappendeken van proefprojecten. Dat besefte minister Demir zelf ook. Het zogenaamde Blue Deal-decreet moest garanderen dat ook de volgende regeringen er werk van zouden maken. "We zullen deze inspanningen 10 tot 15 jaar moeten volhouden voor je het effect ervan ziet", klonk het vorige zomer nog.

Maar veel geld zal er dus de volgende jaren niet uitgetrokken worden voor die inspanningen. "Dit is een Blue Deal zonder budget", besluit hydroloog Patrick Willems (KU Leuven), die mee aan de wieg stond van het plan.

"Met slechts 14 miljoen euro per jaar kan je niets nieuws doen, enkel de lopende rekeningen betalen en wat onderhoudswerken uitvoeren. Nieuwe structurele oplossingen kan je daar niet mee doorvoeren. Daarvoor is minstens 250 tot 300 miljoen euro per jaar nodig. De overstromingen en droogtes van de afgelopen jaren hebben nochtans nogmaals duidelijk gemaakt dat we de investeringen moeten opschalen, niet afbouwen."

Natuurpunt verwoordt het scherper. "De Vlaamse regering gaat met de botte bijl tekeer in de Blue Deal", vindt beleidsmedewerker Robin Verachtert. "Dat terwijl we tijdens de vorige legislatuur 39 Belgische klimaatdoden moesten betreuren (bij de waterbom van 2021, red.) en we vorig jaar nog zware overlast hadden in de Westhoek."

"Dit leek ons hét moment om budget vrij te maken en door te gaan op het goede élan van de Blue Deal. Dit is beschermingsgeld dat moet zorgen voor de droge voeten van onze burgers in het zeer waterkwetsbare Vlaanderen."

Opmerkelijk ook is dat de investeringen voor walstroom in de Antwerpse haven meegeteld worden bij het budget voor de Blue Deal. Dat project vergroent de elektriciteit die schepen verbruiken.

Schepen die aangemeerd zijn, kunnen daardoor aangesloten op worden het elektriciteits­net, de zogenoemde walstroom. Nu moeten vele scheepsmotoren nog blijven draaien tijdens het laden en lossen in de haven, wat slecht is voor de luchtkwaliteit.

Het geld voor de walstroom komt het klimaat ten goede, maar helpt Vlaanderen dus niet vooruit in de strijd tegen het water. "Dat is een groot budget voor energie, niet waterbeheer", merkt Patrick Willems op.

De nieuwe Vlaamse minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) lijkt te wachten op concrete plannen voor er eventueel over meer geld gesproken kan worden. "Ik zie toch een mooi potje geld voor de Blue Deal", reageert zijn woordvoerder. "Je kan altijd nog meer geld uitgeven. Maar dan moet men me wel eerst zeggen wat ermee gedaan wordt, voor we erover kunnen oordelen."