Nieuwe fase in oorlog tussen Israël en Hezbollah: welk doel heeft grondoperatie? En hoe gaat dit verder?

Waar lang over werd gespeculeerd, is vannacht gebeurd: het Israëlische leger is gestart met een grondoffensief in Libanon. Volgens het leger is het offensief "beperkt, lokaal en gericht tegen doelwitten van Hezbollah in het zuiden van Libanon". "De doelwitten bevinden zich in dorpen aan de grens", klinkt het. Het leger voegt toe dat er een onmiddellijke dreiging is voor het noorden van Israël.

Oorlogsjournalist Rudi Vranckx is op dit moment aan de grens met Israël en Libanon. "Gisteravond kwam het bericht dat 3 gebieden in het noorden van Israël afgesloten werden. Dan kan je ervan uitgaan dat de troepen vandaar binnentrekken. Daar gaan ze in een straal van 5 kilometer opslagplaatsen, tunnels, commandocentra van Hezbollah vernietigen."

Op 17 september verrast Israël vriend en vijand met een grootschalige gecoördineerde aanval in Libanon. De biepers van duizenden Hezbollah-leden worden op quasi hetzelfde moment tot ontploffing gebracht. Het resultaat: een tiental doden, duizenden gewonden, maar vooral een schokgolf door het Midden-Oosten en de rest van de wereld.

Een dag later volgt een tweede golf van explosies. Deze keer worden vooral walkietalkies geviseerd, met nog eens tientallen doden en honderden gewonden tot gevolg.

In de dagen die volgen bestoken Israël en Hezbollah elkaar voortdurend met raketten. Israël voert luchtaanvallen uit op Libanon en in de hoofdstad Beiroet, met telkens verschillende doden en gewonden tot gevolg. Tienduizenden Libanezen verlaten hun huizen en slaan op de vlucht uit vrees voor de bommen.

Met precieze luchtaanvallen slaagt Israël erin om verschillende belangrijke Hezbollah-kopstukken en -commandanten uit te schakelen. Onder meer Ibrahim Aqil – een van de militaire leiders van de radicale islamistische groepering – wordt gedood. Het is een voorbode van de mokerslag die Israël later zou uitdelen.

Op 27 september wordt Hassan Nasrallah, de sjiitische geestelijke aan het hoofd van Hezbollah, gedood bij een luchtaanval in Beiroet. Een ongeziene klap voor de groepering die daarmee zijn uithangbord, de held die weerstand wist te bieden tijdens de Israëlisch-Libanese oorlog van 2006, verliest. Met de meeste kopstukken uitgeschakeld, is Hezbollah operationeel onthoofd.

Intussen zweren Hezbollah en Iran – de militaire en financiële ader van de radicale groepering - dat de acties van Israël niet ongestraft zullen blijven. De angst groeit dat het spierballengerol tussen de partijen het conflict in de regio kan doen uitdraaien op een totale oorlog.

Israël zegt niet van plan te zijn om in Libanon te blijven, en dat er "geen langdurige bezetting van Zuid-Libanon" zal zijn. Ook oorlogsjournalist Rudi Vranckx denkt dat de operatie in eerste instantie beperkt zal blijven, al weet je nooit hoe zoiets verder verloopt. 

"Men zegt dat het een beperkte militaire operatie is. Dan denkt men meestal aan enkele dagen of een week. Maar je weet niet in welke mate ze meegesleurd worden in de militaire operatie, het verzet, de noodzaak om dieper door te dringen, omdat je daar meer verzet tegenkomt. Je weet niet waar het eindigt."

Vraag is ook op welke weerstand het Israëlische leger zal botsen. "In hoeverre zijn de lokale Hezbollah-militanten in hun tunnels en bunkers klaar om toe te slaan?", aldus Vranckx. "De top van Hezbollah is zwaar getroffen, daar heerst chaos. De vraag is of ze zich gaan kunnen organiseren om zich te verweren."

Volgens Vranckx kan dit misschien wel een moment zijn waarop de machtsbalans in Libanon kan kantelen. "Nasrallah is uitgeschakeld en Hezbollah is verzwakt. Wanneer het Israëlische leger het zuiden van Libanon heeft vrijgemaakt van Hezbollah-militanten, zou het Libanese leger de grensstreek kunnen overnemen. Dat is wat de internationale gemeenschap en de bevolking van Libanon ook willen. Dat zou een soort van blijvende rust kunnen brengen."

Aan de ene kant roept het Witte Huis op tot een staakt-het-vuren, maar aan de andere kant spreekt de VS zijn steun uit voor de grondoperatie. De Amerikaanse president Joe Biden zegt daarbij dat een militaire operatie soms nodig is om tot een diplomatieke oplossing te komen.

"Voor de VS blijft het belangrijk om de diplomatieke kaart te trekken", zegt buitenlandjournalist bij VRT NWS, Inge Vrancken. "In Libanon wordt daar meewarig op gereageerd. Uiteindelijk zal er een diplomatieke oplossing moeten komen, want dit militair uitvechten is onmogelijk."

Bovendien wordt er gevreesd dat Iran zou kunnen reageren op de aanval van Israël. Het land heeft zich sinds de gebeurtenissen van 7 oktober meer op de achtergrond gehouden, maar met de recente ontwikkelingen tussen Israël en Libanon zou daar wel eens verandering in kunnen komen.

"Iran heeft zich tot nu toe nog op de achtergrond gehouden, maar het schuift wel zijn bondgenoten naar voren om wraakaanvallen uit te voeren", duidt Vrancken. "Zo hebben de Houthi's vannacht na lange tijd nog een schip aangevallen op de Rode Zee en vanuit Irak is een raket afgevuurd op een Amerikaanse basis."

"Nu bestaat uiteraard de vrees dat Iran meer op het voorplan komt. Israël en de VS waarschuwen Iran om niet te reageren, uit vrees voor een bredere regionale oorlog. De houding van Iran daarin is cruciaal."

Of Iran ook effectief gaat reageren is moeilijk te zeggen. "Iran is geen homogeen geheel", aldus Vrancken. "Sinds een aantal maanden heeft het land met Masoud Pezeshkian een nieuwe president. Die lijkt pragmatischer, maar heeft natuurlijk niet de absolute macht in handen. Die ligt bij de religieuze leider, ayatollah Khamenei."

"De kans bestaat dat hij, samen met de conservatieve vleugel in Iran, wel harder wil optreden tegen Israël. Het hangt er dus ook van af wie die machtsstrijd zal winnen."