De boeken van de week: een nieuwe Sally Rooney, memoires van Wetstraatjournalist Johny Vansevenant en de ware ziel van de Trumpstemmer  

De Ierse schrijfster Sally Rooney (°1991) is een literair fenomeen: in de internationale media wordt ze voorgesteld als de 'Taylor Swift van de literatuur'. Ze schreef eerder de succesvolle romans 'Gesprekken met vrienden', 'Normale mensen' en 'Prachtige wereld, waar ben je?'. De voorstelling van haar nieuwste, 'Intermezzo' (uitgeverij Ambo Anthos), trok uitverkochte zalen in Dublin en Londen. Ook bij ons leggen boekhandelaars grote stapels klaar. Recensent Christophe Vekeman was een van de eerste lezers. 

'Intermezzo' gaat over de broers Peter en Ivan Koubek. Peter, begin 30, is een charismatische losbandige linkse advocaat in Dublin. De 10 jaar jongere Ivan is een bedachtzame - volgens zijn broer autistische - schaakspeler. Ze vormen tegenpolen, maar na het overlijden van hun vader worstelen ze allebei met hun gevoelens en liefdesrelaties.

Peter heeft een relatie met de 23-jarige Naomi: "een drugs dealend krakerstype dat soms aan de kost komt dankzij een vorm van internetprostitutie", vertelt Vekeman op Klara.  Maar Peters grote liefde is Sylvia, een ernstige academica die na een verkeersongeluk niet meer in staat is de liefde te bedrijven en hierdoor de relatie verbrak. Ivan belandt na een schaakavond in bed met de 36-jarige Margaret, verwikkeld in een echtscheiding. 

Het leeftijdsverschil in die 2 relaties staat centraal in 'Intermezzo'. Het confronteert de oudere Peter en Margaret met de tijdelijkheid ervan: de affaires betekenen een intermezzo waarna hun levens gewoon weer doorgaan.

'Intermezzo' gaat over de spijt die gepaard gaat met ouder worden, volgens Christophe Vekeman. Met uitzondering van de vrijgevochten Naomi ervaart zowat iedereen in de roman het leven als een aaneenschakeling van gemiste kansen. Ondanks het trage tempo verdient deze vlot geschreven roman het label van pageturner.

VRT-radiojournalist Johny Vansevenant, de bekendste stem in de Wetstraat, blikt in 'De strijd om de macht' (uitgeverij Lannoo) terug op 35 jaar nagenoeg dagelijkse binnenlandse politieke verslaggeving. Hij doet dat op basis van VRT-archief, zijn onfeilbare geheugen en nieuwe interviews met politieke protagonisten. 

In zijn boek neemt Vansevenant de lezer mee achter de schermen van de nationale politiek, van 1988 tot 2024. Als journalist was hij een bevoorrechte getuige van heel wat machtswissels en intriges. En Vansevenant heeft veel te vertellen: 'De strijd om de macht' is een lijvige turf van 944 pagina's met een reis langs 3 koningen, 9 premiers, en 4 staatshervormingen. 

In zijn memoires schrijft Vansevenant ook dat koning Boudewijn in 1985 bereid was om afstand te doen van de troon, als hij de wet over de legalisering van abortus zou moeten ondertekenen. Toenmalig vicepremier Willy Claes (Vooruit) probeerde hem om te praten, maar dat lukte niet. De oplossing werd gevonden in een grondwettelijke spitsvondigheid, namelijk dat de koning even 'in de onmogelijkheid om te regeren' was, zodat de wet niet door hem, maar door de ministerraad werd bekrachtigd.

In het welgestelde villadorp Blankendaal slaat het noodlot toe: een vrouw rijdt in op een kinderfeestje met een dodelijk slachtoffer tot gevolg. Zo begint 'Black-out' (uitgeverij Prometheus), de nieuwe roman van Pieter Frans Thomése, waarin hij een doordringend portret schets van een gesloten gemeenschap. 

Het 'reservaat' - zo noemen de bewoners onderling de wijk waar ze wonen - wordt geconfronteerd met een vreselijk drama. Hoofdpersonage Grace, deels van Surinaamse afkomst, rijdt met haar SUV op weg naar haar ex-man de tuin in. Daar is net een kinderfeestje aan de gang en Pipa, een meisje van 6, sterft. Door een black-out weet Grace niet wat er is gebeurd en krijgt ze nadien ook geen vat op de situatie. 

Thomése onderzoekt in deze roman hoe de gesloten gemeenschap van welgestelden, opgesloten in hun prachtige villa's, omgaan met het noodlot. "Wat gebeurt er achter de façades wanneer er dingen gebeuren die ondraaglijk zijn en die je bescheiden zouden moeten maken?", is de vraag die Thomése stelt op Klara (en in het boek). 

Thomése bedenkt in 'Black-out' een van de meest idiote begrafenissen, met veel ridicuul uiterlijk vertoon. Zo trekt de rouwende familie, samengeperst in een opgetuigde koets door het dorp. "Mijn idee was niet lachen met de rijken, maar lachen met de ‘belachelijke’ idealen die onze maatschappij toch wel domineren vandaag de dag."

Heeft deze gemeenschap haar status en rijkdom enkel en alleen aan zichzelf te danken? "Ik vond het altijd een beetje vreemd dat ze de factor ‘toeval’ en ‘geluk’  buitensloten. Als het verkeerd gaat, is het dan ook je eigen schuld?"

Voor de Nederlandse schrijfster Maartje Wortel vormt het leven op een camping een afspiegeling van de samenleving. Haar roman 'Camping' (uitgeverij Prometheus) bevolkt ze met uiteenlopende figuren, elk met een eigen verhaal. 

Het verhaal begint met de overname van een familiecamping door Victorien, op zoek naar een ander leven na een relatiebreuk. De vorige eigenaars, 2 zussen, blijven er wonen en krijgen het gezelschap van tijdelijke bewoners. Elke gast krijgt een eigen verhaal, dat ook een raakpunt heeft met een ander personage. "Al die levens, dat zijn soms flarden, die gaan verbindingen met elkaar aan", vertelt Wortel op Klara.

De campingverblijvers zijn op zoek naar antwoorden, naar zichzelf, een plek waar ze zich kunnen schuilhouden en vormen een mini-samenleving. "Ze zijn er maar eventjes, hun verhaal gaat verder wanneer ze vertrekken", vertelt Wortel.

De keuze van Wortel voor een camping als metafoor is niet toevallig: "Ik vind de rommel en het geklooi op een camping heel mooi. Dat alles vies en nat wordt, dat je luchtbed lek gaat. Ik zie daar een soort analogie met het leven in."

Een camping kent ook zijn eigen regels. "Je bent daar en iedereen vertrouwt elkaar. Elk heeft er zijn eigen plek die hij uiteindelijk weer achterlaat en waar een lullig vakje - een vergeelde dorre vlek - in het gras achterblijft. Dat vind ik gewoon prachtig én ontroerend: we zijn hier geweest en we zijn er ook ge-weest: je laat iets achter maar ook niets", licht ze toe.

Wortel, actief binnen de organisatie Extinction Rebellion, schrijft over heel wat maatschappelijke thema's, zoals de woon-, vluchtelingen- en klimaatcrisis of artificiële intelligentie. Maar 'Camping' is geen activistisch boek: "Ik waak erover niet moralistisch te worden, ik raak het wel aan, maar ik denk dat dit bovenal een boek over de mens is."

Uit de peilingen blijkt dat Donald Trump, presidentskandidaat voor de Republikeinen in de Verenigde Staten, onvoorwaardelijk op 30 tot 35 procent van de stemmen kan rekenen, ongeacht wat hij doet of zegt. Marc Buelens, emeritus hoogleraar aan de Vlerick Business School, gaat op zoek naar het DNA van die Trumpkiezers, in het boek  '74.000.000 Trumpstemmers weten waarom' (uitgeverij Manteau).

"Ze zijn tegen abortus want het leven is heilig, maar zijn wel voor de doodstraf. Ze zijn voor law and order, maar als ze veroordeeld worden, schelden ze de rechters uit", vertelt Buelens op Radio 1. Tegenstrijdigheden dus. De verklaring vindt Buelens in 4 hogere waarden die de Trumpkiezer aanhangt: vrijheid, succes boven solidariteit, God en business. "De Amerikaan denkt marktgericht en de Republikein nog veel meer. Als je luistert naar hun toespraken hoor je dat ze altijd op die dingen de klemtoon leggen". 

Volgens Buelens irriteren Trumpstemmers zich mateloos aan wat hij 'de Bermudadriehoek' noemt: woke, big government en alles wat wetenschap en expertise is. De afkeer voor een uitgebreid, geldverslindend staatsapparaat hebben ze geërfd van Ronald Reagan: "Voor de Republikeinen was hij absoluut de beste president."  Hun aversie tegen wetenschap en expertise verklaart Buelens vanuit de vaststelling dat 90 procent van de wetenschappers uitgesproken democratisch zijn.

"Dat is een wereldwijd fenomeen. Zij zijn veel linkser dan niet-wetenschappers. In de mens- en cultuurwetenschappen publiceert 95 procent van de wetenschappers over de ideale maatschappij en welke waarden erachter zitten: solidariteit, respect, verdraagzaamheid ... En als mensen een probleem hebben, dan zijn ze een slachtoffer."

Met zijn boek wil Marc Buelens wat hij noemt een eenzijdige kijk op de Trumpstemmer nuanceren, vertelt hij in De Afspraak . "Ik heb leren zien en denken als een Republikein, maar het is niet mijn persoonlijke overtuiging".