Lokale lijsten komen veel vaker dan bij de vorige verkiezingen op zonder verwijzing naar de nationale partij. Vooral bij de Open VLD is het verschil groot. In 2018 kon je in 161 gemeenten de partijnaam terugvinden op het stemformulier, op 13 oktober zal dat nog maar op 30 plaatsen het geval zijn. Vlaams Belang komt dan weer onder eigen naam op in 198 gemeenten, een derde meer dan 6 jaar geleden. Dat blijkt uit de voorlopige kandidatenlijsten voor de komende gemeenteraadsverkiezingen.
In 2018 nog in 161 gemeenten, nu maar in 30: Open VLD amper zichtbaar op stemformulier gemeenteraadsverkiezingen
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
Open VLD-voorzitter Eva De Bleeker neemt op 13 oktober deel aan de gemeenteraadsverkiezingen in haar woonplaats Hoeilaart. Alleen zal ze te vinden zijn op de lijst Team 1560. Van de naam Open VLD is in Hoeilaart geen sprake. De liberalen komen daar niet op onder de vlag van de nationale partij.
De voorzitter is daarmee een voorbeeld van een veel breder fenomeen. Overal in Vlaanderen laten liberale lijsten de naam Open VLD vallen. In 2018 prijkte de partijnaam nog op de kandidatenlijsten in 161 gemeenten. Nu zal dat slechts op 30 plaatsen het geval zijn.
De liberalen komen nog steeds op veel plaatsen op, maar willen zich niet meer vereenzelvigen met de nationale partij. Open VLD heeft als merk fors aan kracht verloren. De partij werd in juni afgestraft door de kiezer. Bij de Vlaamse verkiezingen wist de partij maar 8,3 procent van de kiezers te overtuigen, bijna 5 procentpunt minder dan in 2019.
CD&V kent dezelfde evolutie. In 165 gemeenten kan je de naam nog terugvinden in het stemhokje op 13 oktober. Dat is meer dan een derde minder dan 6 jaar geleden. Toen ging het om 251 gemeenten.
Ook andere nationale partijen zien hun naam minder terugkomen. Bij Groen en N-VA is dat op ongeveer 40 plaatsen minder het geval.
Voorlopig goedgekeurde lijsten
Partijen had tot afgelopen zaterdag om hun lijsten in te dienen. De analyse in dit artikel gaat over de lijsten die het Agentschap Binnenlands Bestuur nu al heeft goedgekeurd.
Mogelijk komen er nog een twintigtal lijsten bij, al zal dat weinig impact hebben op de evoluties die in dit artikel besproken worden. Na bekendmaking van de definitieve lijsten worden de cijfers in dit artikel aangepast indien nodig.
2 bijkomende fenomenen verklaren de daling. Ten eerste zal er in minder gemeenten gestemd worden. Door de fusies zijn er nu nog 285 plaatsen waar gestemd wordt, in 2018 waren dat er 300. Bijna elke partij verliest dus automatisch 15 plaatsen waar een lijst opkomt.
Ten tweede komen in verschillende gemeenten grote lijsten op, samengesteld uit verschillende (nationale) partijen. Dat is bijvoorbeeld het geval in Mechelen (Voor Mechelen), Ieper (Team Ieper) en Oostende (Trots op Oostende). Ook daar verdwijnen de nationale partijnamen dus van de stadslijst. In 28 gemeenten kiest de zittende burgemeester er daarnaast voor op om te komen met een ‘Lijst Burgemeester of ‘Team Burgemeester.’
Vlaams Belang en PVDA
Vlaams Belang is de enige partij die onder haar eigen naam op fors meer plaatsen opkomt. Het aantal gemeenten neemt met een derde toe, van 149 naar 198. De partij hoopt haar goede resultaat van juni in oktober ook lokaal te vertalen. Ze was toen in bijna de helft van de gemeenten de grootste partij. Afgelopen maanden richtte de partij nieuwe afdelingen op.
Het aantal plaatsen waar PVDA opkomt blijft met 37 nagenoeg gelijk. Nochtans lag de ambitie hoger. In De Zevende Dag enkele weken geleden gaf voorzitter Raoul Hedebouw te kennen dat hij in 50 Vlaamse gemeenten een zitje in de gemeenteraad wil veroveren.
33.190 kandidaten: van 18 tot 96 jaar
In totaal doen in oktober meer dan 33.000 kandidaten een gooi naar het zitje in de gemeenteraad. 7.239 van hen worden effectief gemeenteraadslid, schepen of burgemeester.
Een groot deel van de kandidaten debuteert in de politiek. Ongeveer 60 procent van de deelnemers op 13 oktober was 6 jaar geleden niet op een lijst terug te vinden.
Lokale politiek is duidelijk iets voor alle leeftijden. In verschillende gemeenten komen er kandidaten op die 18 jaar zijn, de jongste leeftijd waarop iemand zich verkiesbaar kan stellen. 2 onder hen worden pas op de dag van de verkiezingen 18.
De oudste kandidaat komt op in een gemeente in Vlaams-Brabant. Daar dingt een 96-jarige mee naar een zitje in de gemeenteraad. Omwille van privacyregels maakt het Agentschap Binnenlands bestuurt niet bekend om wie het precies gaat of in welke gemeente de persoon opkomt.
De gemiddelde leeftijd is 50 jaar, een jaartje ouder dan in 2018. De kandidaten tussen 50 en 59 jaar vormen de grootste groep. Bijna 4.000 van alle deelnemers aan de verkiezingen zijn jonger dan 30. 107 onder hen zijn lijsttrekker. Wat opvalt: bij de jongere kandidaten gaat het vaker om vrouwen dan om mannen.
3/4e van de lijsttrekkers is een man
Wat betreft het totaal aantal kandidaten is er bijna een volledig genderevenwicht. Dat is het logische gevolg van de pariteitsregel. Het verschil tussen het aantal mannen en het aantal vrouwen op een kandidatenlijst moet gelijk zijn aan 0 of 1. Het evenwicht is niet exact: 50,88 procent van de kandidaten is man, 49,14 procent vrouw.
Wat betreft de lijsttrekkers is het verschil groter. 75 procent van kandidaten die de lijst aanvoert is een man, een kwart is een vrouw.
In de gemeenten Lo-Reninge en Herstappe werd maar één lijst ingediend. Er zal hier dus geen gemeenteraadsverkiezing plaatsvinden op 13 oktober. De lijsttrekker wordt automatisch de burgemeester van het dorp. De inwoners moeten wel stemmen voor de provincieraad.