De Iraanse regering wil tegen eind maart volgend jaar 2 miljoen mensen zonder verblijfsvergunning het land uitzetten. In Iran verblijven miljoenen vluchtelingen, vooral uit buurland Afghanistan. Hun aanwezigheid is al maandenlang voer voor verhitte debatten.
Iran wil binnen half jaar 2 miljoen vluchtelingen uit buurland Afghanistan het land uitzetten
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Het plan om tegen eind maart volgend jaar 2 miljoen mensen zonder papieren te deporteren, werd in een interview aangekondigd door het hoofd van de veiligheidsdiensten in Iran.
Het gaat vooral om mensen uit buurland Afghanistan die het regime van de streng-islamitische taliban in hun land zijn ontvlucht. Het zijn "beschaafde mensen", had minister van Binnenlandse Zaken Eskandar Momeni eerder deze week al gezegd in een tv-interview, maar "Iran kan niet zoveel migranten opnemen".
In het gesprek zinspeelde de minister al op een "plan om de zaak op een georganiseerde en niet-agressieve manier aan te pakken."
Iran vangt al bijna 50 jaar Afghaanse vluchtelingen op
De aanwezigheid van vluchtelingen en migranten is al wekenlang voer voor verhitte debatten. Iran is een van de landen in de wereld die het grootste aantal migranten en vluchtelingen opvangen.
Dat doet het al meer dan 4 decennia lang. Vooral uit de buurlanden Afghanistan en - in mindere mate - Irak zijn van oudsher vluchtelingen de grens met Iran overgestoken.
Vanuit Afghanistan gebeurde dat in verschillende golven: na de inval van de Sovjet-Unie in 1979, na de terugtrekking van de Sovjet-Unie en het begin van een burgeroorlog in 1988, bij de start van het eerste taliban-regime in 1996, en in de nasleep van de Amerikaanse invasie in 2001.
Drie jaar geleden, toen de taliban in augustus 2021 opnieuw de macht grepen, vluchtten Afghanen andermaal massaal het land uit.
Volgens cijfers van UNHCR, het VN-vluchtelingenagentschap, verblijven nu zowat 4,5 miljoen Afghaanse vluchtelingen en migranten in Iran. De meesten hebben geen papieren. Het cijfer is wellicht een onderschatting. Iraanse media vermoeden dat er in werkelijkheid eerder 6 miljoen of zelfs 8 miljoen Afghanen in Iran leven.
De meesten wonen in grote steden, waar ze slecht betaald en illegaal aan het werk zijn, vooral op bouwwerven, als schoonmakers of in kleine supermarkten.
"Humanitaire hulp is er zo goed als niet, de Afghanen in Iran gaan onzichtbaar door het leven", zegt de Iraans-Nederlandse mensenrechtenactiviste Mardjan Seighali in De Wereld Vandaag op Radio 1.
Toegenomen spanningen
De lange aanwezigheid van Afghaanse vluchtelingen in de Iraanse samenleving ging altijd wel gepaard met discriminatie en spanningen, maar sinds de jongste migratiegolf na 2021 zijn die toegenomen.
Volgens Seighali komt dat door een samengaan van omstandigheden: een wereldwijde migratiecrisis, de slechte economische situatie en onvrede in Iran, en het voorbeeld van Pakistan - dat vorig jaar al een deportatiebeleid begon te voeren -, maar ook van westerse landen, waar het bouwen van grensmuren ook niet wordt geschuwd.
Vorig jaar maakte mensenrechtenorganisatie Amnesty International al melding van Afghaanse asielzoekers in Iran die werden teruggedreven of gedeporteerd.
"De geplande deportatie van 2 miljoen mensen betekent een humanitaire ramp", zegt Mardjan Seighali. "De taliban zullen hen niet warm onthalen aan de grens. Ik vrees het ergste voor hen."
Iran wil 2 miljoen Afghanen het land uitzetten: "Niemand bekommert zich om hen"
