Afghanen die hun land ontvluchten naar buurland Iran of naar Turkije, worden herhaaldelijk gedwongen om terug te keren naar Afghanistan. Dat zegt Amnesty International in een nieuw rapport. De mensenrechtenorganisatie verzamelde getuigenissen van Afghaanse asielzoekers die werden beschoten toen ze de grens met Iran wilden oversteken, of willekeurig werden vastgehouden in Iran en Turkije.
Afghaanse vluchtelingen worden gedwongen om naar hun land terug te keren uit Iran en Turkije, zegt Amnesty
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Sinds de machtsovername door de taliban in augustus vorig jaar zijn honderdduizenden Afghanen hun land ontvlucht. Ook een jaar na de luchtbrug-evacuaties proberen nog veel Afghanen hun land uit te raken. De buurlanden hebben evenwel hun grenzen gesloten voor Afghanen zonder reisdocumenten, waardoor veel mensen geen andere keuze hebben dan irregulier de grens te proberen over te steken.
In een nieuw rapport tekende Amnesty International getuigenissen op van Afghaanse asielzoekers die de voorbije maanden hun land probeerden te ontvluchten, maar door Iraanse en Turkse veiligheidsdiensten werden teruggedreven.
Onderzoekers van de mensenrechtenorganisatie reisden in maart en mei naar Afghanistan en Turkije. Ze interviewden artsen, ngo-medewerkers en Afghaans overheidspersoneel, net als 74 Afghanen die hadden geprobeerd Turkije of Iran binnen te komen. Op basis van hun verhalen noteerden de onderzoekers tussen maart 2021 en mei 2022 255 gevallen van onrechtmatige terugkeer.
Amnesty International tekende getuigenissen op van Afghaanse asielzoekers die door Iraanse veiligheidsdiensten werden beschoten toen ze de grens wilden oversteken. "We hebben gedocumenteerd hoe veiligheidstroepen sinds augustus vorig jaar tientallen Afghanen op onrechtmatige wijze hebben gedood en verwond, onder meer door herhaaldelijk te schieten op volgepakte auto's", zegt onderzoeker Marie Forestier van de mensenrechtenorganisatie.
"Ook Turkse grenswachten hebben op onrechtmatige wijze scherpe munitie tegen Afghanen gebruikt door in de lucht te schieten om mensen af te schrikken en soms ook daadwerkelijk op hen te schieten."
Willekeurig vastgehouden
Wie er wel in slaagt Iran binnen te komen, of van daaruit verder te reizen naar Turkije, wordt in beide landen vaak willekeurig vastgehouden. "Het gevaar houdt niet op aan de grens", zegt Marie Forestier. "Veel Afghanen die we spraken hadden een tijd willekeurig vastgezeten, ofwel in Turkije of in Iran, waar ze werden onderworpen aan foltering en andere vormen van mishandeling".
Amnesty International zegt weet te hebben van 11 Afghanen die werden vastgehouden in een van de zes uitzetcentra in Turkije waarvan de bouw gedeeltelijk door de EU werd gefinancierd.
Geen van Afghanen die Amnesty International sprak, kon een verzoek om internationale bescherming indienen, noch in Iran, noch in Turkije, hoewel ze aanvoerden dat ze een ernstig risico liepen op mensenrechtenschendingen als ze zouden terugkeren naar Afghanistan. In Iran werden ze door veiligheidstroepen opnieuw de grens met Afghanistan overgezet. Vanuit Turkije werden ze via irreguliere grensovergangen teruggebracht naar Iran.
"Het internationale rechtsbeginsel van non-refoulement verbiedt staten om iemand terug te sturen naar een gebied waar hij het risico loopt op vervolging en andere ernstige mensenrechtenschendingen. We dringen er bij de Turkse en Iraanse autoriteiten op aan zich aan deze verplichting te houden en te stoppen mensen te dwingen terug te keren naar het gevaar in Afghanistan", zegt Marie Forestier.
