Smak geld en heel wat optimisme: kan plan van 'Super Mario' Draghi Europese economische motor echt weer doen draaien? 

Het klopt in elk geval dat de concurrentiekracht van Europa de laatste jaren achteruit is gegaan, zegt Filip Abraham, professor internationale economie aan de KU Leuven en Vlerick Business School. "Dat bleek ook al uit het eerdere rapport van Enrico Letta, een andere Italiaanse ex-premier, in opdracht van Ursula von der Leyen. De kloof met de VS en China is alleen maar groter aan het worden."

Maar die boodschap van Draghi is ook niet nieuw, zegt hij. "En ze past goed binnen de plannen van Von der Leyen om meer in te zetten op 'strategische autonomie', de politieke keuze om weer meer op eigen benen te staan op vlak van essentiële grondstoffen en defensie. Dat dit rapport dat herbevestigt, wijst erop dat het beleid van haar nieuwe Europese Commissie die richting zal uitgaan."

Volgens hem stipt Draghi ook de juiste recepten aan: de productiviteit proberen aan te zwengelen door meer in te zetten op innovatie, vergroening, administratieve vereenvoudiging. "Onder meer op vlak van digitalisering en AI heeft EU een achterstand in te halen. En inzake administratieve vereenvoudiging is het geen geheim dat de EU beter is in regels creëren dan zelf risico's te nemen. Blijft de vraag hoe je al die voorstellen van Draghi gaat kunnen realiseren. Dat weet ik niet."

"Daarop kan je natuurlijk nooit met zekerheid antwoorden", grinnikt Abraham. "Maar wat ik wel weet, is dat je nog veel verder achterop geraakt als je niks probeert."

En dat is ook de filosofie van iemand als Draghi, zegt hij. "Mario Draghi is een optimist: hij gelooft dat de economie een dynamisch proces is dat je met de juiste beleidsmaatregelen kunt sturen. Zijn ervaring als topman van de ECB heeft dat alleen maar versterkt. Hij heeft er gemerkt dat je door een ander beleid te voeren een enorme ommekeer kunt waarmaken. Denk aan de 'whatever it takes'-uitspraak waarmee hij tijdens de Europese schuldencrisis in 2012 de onrust op de financiële markten suste (en die hem de bijnaam 'Super Mario' opleverde, red.)."

"Dat lijkt me bijna onmogelijk", stelt Abraham. "Misschien hoeft het ook niet exact dat bedrag te zijn, maar is het eerder de bedoeling om een proces in gang te steken, waarbij uiteindelijk ook de privé-investeringen toenemen. Een soort domino-effect dus. Als die dynamiek op gang komt, ontstaan er nieuwe mogelijkheden."

Het zou ook niet de eerste keer zijn dat een grootschalige Europese maatregel een dergelijk effect sorteert, merkt hij op. "Toen de EU begin jaren 90 de Europese interne markt creëerde, zorgde dat na 15 moeilijke economische jaren ook voor een hernieuwd optimisme in de bedrijfswereld. Dat heeft uiteindelijk een echte economische ommekeer in gang gezet."

Dan moet je naar 2 grote bronnen kijken: een eerste zijn obligaties van Europese instellingen, zogenoemde 'Eurobonds'. "Ook bij de coronacrisis en de Oekraïnecrisis hebben die geholpen om geld op te halen", weet Abraham.

Een tweede mogelijkheid is dat lidstaten het eens worden om allemaal meer bij te dragen. "Dan heb je hun medewerking wel nodig. Als je daar enkele sterke figuren meekrijgt, is er veel mogelijk. Het probleem is dat momenteel van grote landen als Frankrijk en Duitsland - waar regeringsleiders Macron en Scholz niet zo sterk staan - niet veel dynamiek uitgaat."