800 miljard per jaar om Europese economie te redden: langverwacht rapport focust op meer innovatie, schone energie en defensie

Het heeft wat langer geduurd dan oorspronkelijk verhoopt, maar een jaar nadat hij de opdracht had gekregen van Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft Draghi eindelijk zijn rapport afgeleverd over de hervorming van de Europese economie. Want volgens Von der Leyen is er nu brede eensgezindheid "dat dat bovenaan onze agenda moet staan".

Draghi noemde het in zijn presentatie zelfs "existentieel". "Europa staat voor een hele reeks fundamentele waarden: hier heerst welvaart, gelijkheid, vrede, democratie en we hebben aandacht voor duurzaamheid. Europa bestaat omdat burgers geloven dat ze voordeel hebben van die fundamentele waarden. Als we die niet langer kunnen ondersteunen, verliest Europa zijn bestaansreden."

Net daarom baart het hem - en vele economische watchers met hem - zorgen dat de Europese economische groei vertraagt. Veel heeft te maken met de tanende productiviteitsgroei in de EU, in mensentaal: hoeveel méér kan je produceren met de middelen die je hebt? Die productiviteitsgroei vertraagt bij ons (onder meer) omdat het aantal werkkrachten in EU daalt (een rechtstreeks gevolg van de vergrijzing: de Europese bevolking wordt gemiddeld ouder). 

Dat ook de wereldhandel al jaren kwakkelt, energie duur geworden is en vrede en veiligheid geen zekerheden meer zijn, helpt daar in geen geval bij. "Onze economie moet groeien, want we hebben belangrijke uitdagingen en ambities", redeneert Draghi. "Decarbonisatie, digitalisering, het versterken van onze defensie, ... En tegelijk willen we ons sociaal model handhaven." Anders gezegd: als de Europese economie niet groeit, kan je dat alles gewoon niet betalen en zal je iets moeten opgeven.

Hoe we dat aanpakken? "Radicaal veranderen", zegt Draghi zonder er veel doekjes om te winden. En daarvoor lijst het rapport zo'n 170 voorstellen op rond de 3 grote thema's die hij opsomde: 

• De innovatiekloof dichten met de VS Volgens Draghi draait onze industrie al te lang rond de autosector, terwijl de focus in de Verenigde Staten al grotendeels verschoven is naar technologie. Dat moet ook bij ons veranderen, stelt hij. De focus van investeringen moet nog meer komen te liggen op onderzoek en ontwikkeling en op ICT en daarvoor moet ook nog meer worden ingezet op de juiste vaardigheden: opleiding en onderwijs dus.

• Vergroening (decarbonisatie) moet een bron van groei worden Goedkope schone energie, schone technologie en een schone industrie kunnen volgens Draghi de groei in Europa aanzwengelen. Sterkere energienetwerken, gezamenlijke aankopen, een marktprijs die minder draait rond de tarieven voor fossiele brandstoffen, aangepaste taksen op energie: het zijn allemaal voorstellen en ideeën die uiteindelijk energie goedkoper moeten maken voor bedrijven en consumenten.

• Meer veiligheid, minder afhankelijkheid van anderen

    In een veranderende wereld is Europa nog te afhankelijk van andere wereldmachten, vindt Draghi.     Economisch is dat het geval, onder meer op het vlak van cruciale grondstoffen, maar ook op het vlak van     defensie en veiligheid. Draghi roept op om een consequent, Europees buitenlands beleid uit te bouwen     dat erop gericht is zekerheid in te bouwen in de toelevering van grondstoffen, het uitbouwen van     voorraden en het fors versterken van onze eigen defensiecapaciteiten.

Om tot die hervormingen te komen, zijn dus gigantische publieke en private investeringen nodig. Jaarlijks zouden die moeten oplopen tot zo'n 750 tot 800 miljard euro. Draghi maakt in dat opzicht graag de vergelijking met het Marshallplan, het Amerikaanse hulpplan voor Europa na WO II. "Dat stond voor 1 à 2 procent bovenop het bruto binnenlands product. Nu moeten we er jaarlijks 5 procent bovenop doen."

Een tweede element is administratieve vereenvoudiging en meer efficiëntie in de Europese machine. Meer focus van het beleid, sneller wetgevend werk en eenvoudigere regels, dat moet de mantra zijn.

En, dat was de expliciete vraag van Von der Leyen, de hervormingen moeten worden doorgevoerd met aandacht voor de Europese sociale verworvenheden. Draghi erkent dat in zijn rapport: zo moet er aandacht zijn voor de sociale impact van de grote technologische veranderingen die op ons afkomen (vb. op fabrieksarbeiders of op kortgeschoolden), er moet aandacht zijn voor de impact van die veranderingen in de samenleving en je moet ook opletten dat de EU niet uiteenvalt in rijke regio's en steden en armere, verkommerende gebieden. 

"Voor het eerst sinds de Koude Oorlog moeten we echt vrezen voor ons zelfbehoud", besloot Draghi vanochtend. "De reden om daarop een eensgezind antwoord te zoeken, was nooit zo dwingend. Ik geloof dat we de kracht zullen vinden om te hervormen." Een weinig verholen opdracht aan Von der Leyen, die naast hem stond. Afwachten wat haar nieuwe Europese Commissie ervan zal oppikken.